Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Бразилиялық дипломат және саясаткер (1894–1960)
Brazilian diplomat and politician (1894–1960)
Освальдо Евклид де Соуза Аранха (ozˈvawdu aˈɾɐ̃ɲɐ, 15 ақпан 1894 – 27 қаңтар 1960) – бразилиялық саясаткер, дипломат және мемлекет қайраткері, 1930 жылы Гетулио Варгас кезінде ұлттық даңққа ие болды. Ол халықаралық саясатта Израиль мемлекетін құруды қолдап, БҰҰ-дағы Бразилия делегациясының басшысы және 1947 жылы БҰҰ Бас Ассамблеясының төрағасы ретінде белгілі болды. Бразилия делегациясын басқарған ол 1947 жылы Палестинаны бөлу жоспары бойынша БҰҰ 181 қарар дауыс беру кезінде БҰҰ Бас Ассамблеясының төрағасы болды және қарар қабылдануын қамтамасыз ету үшін дауыс беруді үш күнге кейінге шегерді. Палестина мәселесіндегі еңбегі үшін 1948 жылы ол Нобель бейбіт сыйлығына үміткер болды.
Oswaldo Euclides de Souza Aranha (ozˈvawdu aˈɾɐ̃ɲɐ, 15 February 1894 – 27 January 1960) was a Brazilian politician, diplomat and statesman, who came to national prominence in 1930 under Getúlio Vargas. He is known in international politics for lobbying for the creation of the State of Israel as head of the Brazilian delegation to the UN and President of the UN General Assembly in 1947. As head of the Brazilian delegation, he was President of the United Nations General Assembly in 1947 during the UNGA 181 vote on the United Nations Partition Plan for Palestine, in which he postponed the vote for three days to ensure its passage. For his efforts on Palestine, he was nominated for the Nobel Peace Prize in 1948.
Ерте өмір және мансап
Освальдо Аранха Рио-Гранде-ду-Сул штатындағы Алегрете қаласында дүниеге келген. Аранха 1916 жылы қазіргі Рио-де-Жанейро федералды университетінің заң факультетінде заң және әлеуметтік ғылымдар мамандығы бойынша бакалавр дәрежесін алды. Бітіргеннен кейін ол Рио-Гранде-ду-Сулға оралып, сегіз жыл бойы заңгерлікпен айналысты, сол кезде де Варгаспен жеке және кәсіби байланыс орнатты, ол да заңгер еді. Оның алғашқы мемлекеттік лауазымы туған штатындағы полиция комиссарының көмекшісі болды. Аранха 1923 жылғы көтеріліске қарсы күресті, оны Рио-Гранде-ду-Сул губернаторы лауазымына Борхес де Медейростың бесінші рет сайлануына қарсы болған топтар тудырды. Азаматтардан құралған ресми емес қарулы күштерге жеке басшылық ету арқылы Аранха 1930 жылғы революцияға дейін болған жылдары оппозиция ұйымдастырған жаңа көтерілістермен күресті. Шапшаң саяси мансабында Освальдо Аранха 1926 жылы алғаш рет сайлауға түсіп, Алегрете қаласының мэрі болып сайланды, бірақ көп ұзамай штат заң шығарушы органының мүшесі болды, ал кейін 1928 жылы Ұлттық конгресске сайланды. 1930 жылы Варгас Бразилия президенті лауазымына оппозициялық кандидат ретінде қатысып, жеңілгенде, Аранха Варгасты көтеріліс ұйымдастыруға көндіру үшін «тененттермен» бірге жұмыс істеді. Аранха 1934 жылы АҚШ-та елші болып қызмет етті, онда ол Панамерикалық идеяның белсенді жақтасы ретінде танылды. 1937 жылы Бразилияға оралып, Сыртқы істер министрлігін басқарды. Аранха 1942 жылғы Рио-де-Жанейро конференциясында маңызды рөл атқарды.
Oswaldo Aranha was born in the city of Alegrete in the state of Rio Grande do Sul. Aranha obtained his bachelor's degree in Law and Social Sciences at the Law School of the now called Federal University of Rio de Janeiro in 1916. After his graduation, he returned to Rio Grande do Sul and practiced as a lawyer for eight years, establishing a personal and professional contact with Getúlio Vargas, who also was a lawyer. His first public office was that of Assistant Police Commissioner in his native state. Aranha fought the insurrection of 1923, deflagrated by sectors that opposed the fifth consecutive re election of Borges de Medeiros as governor of Rio Grande do Sul. By personally commanding an irregular armed force consisting of civilians, Aranha fought new uprisings promoted by the opposition in the years that led to the Revolution of 1930. In a speedy political career, Oswaldo Aranha ran for his first elective office in 1926 and was elected Mayor of Alegrete, but soon became a member of the state legislature and later elected to the National Congress in 1928. When Vargas ran as opposition candidate for president of Brazil in 1930 and lost, Aranha joined the tenentes to convince Vargas to organize a revolt. Aranha also served as ambassador to the United States in 1934 where he gained recognition as a strong supporter of Pan Americanism. In 1937 he returned to Brazil to head the Ministry of Foreign Affairs. Aranha played a large role in the Rio de Janeiro Conference of 1942.
Екінші дүниежүзілік соғыста одақтастарға қолдау көрсету
Сыртқы істер министрі қызметін атқарып жүрген кезінде Бразилия Америка республикаларының сыртқы істер министрлерінің алғашқы үш консультативтік кездесуіне қатысты. Бұл кездесулер Екінші дүниежүзілік соғыстың басында Панамерикандық саясатты қалыптастырды және Ось державаларымен дипломатиялық қатынастарды ұжымдық түрде үзу туралы ұсыныс жасады. 1942 жылғы Рио конференциясында ол Бразилияның нацистік Германиямен барлық дипломатиялық байланысын үзгенін жариялады, осылайша АҚШ және одақтастар тарапына қосылды. Көп ұзамай, Аргентина мен Чилиден басқа Орталық және Оңтүстік Американың көптеген елдері де осылай істеді. 1947 жылы өткен БҰҰ Бас Ассамблеясының алғашқы арнайы сессиясында Бразилиялық делегация басшысы Освальдо Аранха, ірі халықаралық форумда бірінші сөз сөйлейтін адамның әрқашан бразилиялық болатын дәстүрін қалыптастырды.
While serving as Minister of Foreign Affairs, Brazil took part in the first three consultative meetings of the Ministers of Foreign Affairs of the American Republics which defined Pan American policy during the early stages of World War II and worked out the recommendation for the collective severance of diplomatic relations with the Axis Powers. During the 1942 Rio conference, he announced that Brazil had cut all diplomatic ties with Nazi Germany, thereby siding with the United States and the Allies. Eventually, most Central and South American states did the same with the exception of Argentina and Chile. At the first Special Session of the UN General Assembly held in 1947, Oswaldo Aranha, the head of the Brazilian delegation, began a tradition that has remained in which the first speaker at the major international forum is always a Brazilian.
Исраилдегі құрмет
Аранха Палестинаны бөліп, Израиль мемлекетін құруды қолдады және оған белсенді түрде лобби жасады. Израильдің Беер-Шева, Рамат-Ган қалаларындағы көшелер мен Иерусалимдегі алаң Аранханың есімімен аталады. 2007 жылы Тель-Авивте оның құрметіне бір көше аталды, салтанатты шараға оның туыстары мен Бразилияның Израильдегі елшісі қатысты. 2017 жылы Педро Корреа до Лаго жариялаған Освальдо Аранханың фотобиографиясы, Освальдо Аранханың 1947 жылы Біріккен Ұлттар Ұйымы Бас Ассамблеясының президенті ретінде Палестинаны бөлуді мақұлдау үшін ассамблеяның дауыс беруді екі күнге кейінге жылдыруға ықпал еткенін көрсетеді. Корреа до Лаго мынадай түсіндірме береді: "[Аранха] шебер болды және ол бөліс 2/3 дауысқа жетпейтінін байқағанда, оның одақтастарын сол күні дауыс беруге жол бермеу үшін сөздерін барынша созуға шақырды. Бұл шешім [Аранха] тарапынан кейінге жылдырылды, ал келесі күні АҚШ-та мереке болғандықтан, бұл қадам [қосымша] дауыстар жинау үшін қажетті уақытты ұзартуға мүмкіндік берді".
Aranha supported and heavily lobbied for the partition of Palestine toward the creation of the State of Israel. Streets in Israeli cities such as Beer Sheva and Ramat Gan, and a square in Jerusalem are named after Aranha. In 2007, a street in Tel Aviv was named in his honor at a ceremony attended by his relatives and Brazil's ambassador to Israel. The photobiography of Oswaldo Aranha published by Pedro Corrêa do Lago in 2017 shows how Oswaldo Aranha, in his position as president of the United Nations General Assembly in 1947, was highly instrumental for the assembly's approval of the partition of Palestine insofar as he was able to postpone the voting by two days, as Corrêa do Lago explains: "[Aranha] was skillful and when he saw that the partition would not obtain 2/3 of the votes on time he got its allies to stretch their speeches to the max to prevent the vote from being taken that day. The decision was postponed [by Aranha] and as the next day was a holiday in the United States this move bought the time needed to get the [additional] votes".
Дау
Тарихшы Мария Луиза Туччи Карнейроның кітабында Аранханың еврейлерге Бразилияға виза беруден бас тарту туралы құпия хабарламаларды білгені және оларды өзгертуге көбірек күш жұмсамағаны айтылады. Джеффри Лессердің "Қонаққа шақырылғандар: Бразилия және еврей мәселесі" атты кітабында бұл тұжырымға күмән келтіріледі, себебі көптеген бразилиялық дипломаттар мен кәсіпкерлердің белсенді қатысуымен құпия хабарламалар жарияланғаннан кейін еврейлердің саны едәуір артқан. Дегенмен, еврейлерге виза беруден бас тарту туралы хабарламаны Освальдо Аранха жазған жоқ және ол Бразилияның Сыртқы істер министрі қызметін атқару кезінде жасалмаған. 1937 жылы Бразилияның Сыртқы істер министрі болған Марио де Пиментель Брандао осы құпия хабарламаға қол қоюға жауапты болды. Освальдо Аранха Сыртқы істер министрі болған 1938-1944 жылдар аралығында көптеген еврейлерге Бразилияға виза берілді. 1939 жылы еврейлерге Бразилияға 4601 тұрақты және уақытша тұруға рұқсат визасы берілді. Сол жылы барлық тұрақты тұру визаларының 9%-ы және Бразилияның уақытша визаларының 14%-ы еврей тегінен шыққан адамдарға берілді. 1940 жылы 2500 еврей иммигрантына Бразилияға виза берілді. Бразилияда және одан тыс көптеген адамдар тарапынан орташа көзқарастас саналған ол, коммунизмді "осы өркениетті құлдырауға ұшыратуға қабілетті осы ортаны жасаған және сақтап тұрған иудаизмнің" салдары деп мәлімдеді. Альберт Эйнштейн Освальдо Аранхадан өзінің досы, неміс еврейі Хелен Фабиан Кац үшін виза алуға көмек сұрады. Эйнштейн бұрын АҚШ үкіметінен де көмек сұраған, бірақ Фабиан Кацқа виза беруден бас тартылған. Фабиан Кац Бразилияға виза алып, бұрыннан Сан-Паулуде тұратын ағасына қосылды.
A book by the historian Maria Luiza Tucci Carneiro argues that Aranha was aware of secret circulars asking that Jews be denied entry visas to Brazil and did little to change that. Jeffrey Lesser's Welcoming the Undesirables: Brazil and the Jewish Question questions that conclusion by showing that Jewish entry rose notably after the secret circulars were emitted, with the active collaboration of many Brazilian diplomats and businesspeople. The circular asking for the denial of visas to Jews, however, was not written by Oswaldo Aranha, and it was not made during his term as Minister of Foreign Affairs for Brazil. Mário de Pimentel Brandão was responsible for signing the secret circular in 1937 during his term as Minister of Foreign Affairs of Brazil. During Oswaldo Aranha's term as Minister of Foreign Affairs, from 1938 to 1944, many Jews were granted visas to Brazil despite the circulars. In 1939, Jews were granted 4,601 permanent and temporary resident visas to Brazil. That year, 9% of all permanent residency visas and 14% of temporary Brazilian visas were emitted to people of Jewish origin. In 1940, 2,500 Jewish immigrants were given visas to Brazil. Considered a moderate by many in and outside of Brazil, he argued that communism was the result of "the Judaism which created and maintains this ambience, capable of sending this civilization into an abyss". Albert Einstein asked Oswaldo Aranha for help in obtaining a visa for his friend who was a German Jew, Helene Fabian Katz. Einstein had previously appealed to the U. S. government for help, but it denied Fabian Katz a visa. Fabian Katz was granted a visa to Brazil and joined her brother, who already lived in São Paulo.