Кіріспе

Британ армиясының генералы Джон Кэмпбелл, 4-ші Лудун графы (5 мамыр 1705 – 27 сәуір 1782) – шотланд ақсұлтаны және британ армиясының офицері.

Ерте өмір және мансап

Ұлыбритания құрылғанға дейін екі жыл бұрын Шотландияда туған, оның әкесі Хью Кэмпбелл, 3-ші Лоудун графы, маңызды тұлға болды. Кэмпбелл 1731 жылы әкесінен мұрагерлікке иелік етіп, лорд Лоудун атанды. Ол 1745 жылғы Якобит көтерілісіне Ганновер үкіметі жағынан қатысқан "Лоудонның жоғарғы жерліктері" атты жоғарғы жерлік жаяу әскер полкін құрды. Полк он екі ротадан тұрады, Лудун полковник, ал Джон Кэмпбелл (кейін Аргиллдің 5-ші герцогы) подполковник болды. Полк Шотландияның әртүрлі аймақтарында қызмет етті. Оңтүстікте жиналған он екі ротаның үші Престонпанс шайқасында тұтқындалды. Лорд Лоудунның жеке басқаруындағы сегіз рота Инвернесс қаласында орналасты. 1746 жылдың ақпанында Лудун полкінің бір бөлігімен және бірнеше тәуелсіз роталармен бірге Якобит талапкері Чарльз Эдвард Стюартты қолға түсіруге тырысты. Бірақ экспедиция тек төрт Якобиттен соғыс хитролығына тап болды, олар Стюартты үлкен күш қорғап тұрғанын көрсетті, және ол кез келген шайқассыз кері қайтты. Бұл оқиға кейін "Мойдың жеңілісі" деп танылды. Лудун содан кейін Камберленд герцогының армиясына қосылып, Инвернесс қаласын көтерілісшілерге берді. Каллоден шайқасынан кейін Лудун өзінің тұрақты әскерінен, ополчениеден және жоғарғы жерліктерден құралған аралас күшін басқарып, қалған көтерілісшілерге қарсы тазалау операцияларын жүргізді.

Солтүстік Америка

1756 жылы Лудун Солтүстік Америкаға Вирджинияның бас қолбасшысы және генерал-губернаторы ретінде жіберілді, бірақ ол көптеген отаршыл көшбасшыларына ұнамады. Ол француздарға қарсы соғыс жүргізіп жатқанда, кейбір саудагерлердің олармен сауда жасап жатқанын білген соң, барлық американдық порттарды уақытша жапты. Оның танымалдылығы төмен болғанына қарамастан, 1757 жылы Фэрфакс округынан бөлініп құрылған Лудун округы оның құрметіне аталды. Жеті жылдық соғыс кезінде, он үш колонияда француз және үнді соғысы деп аталған, бас қолбасшы ретінде ол 1757 жылы француздардан Луисбургты басып алу жорығын жоспарлады, бірақ барлау мәліметтері, мүмкін француздық алдаудың нәтижесінде, француз күштерінің оны жеңуге тым күшті екенін көрсеткен соң, ол одан бас тартты. Лудун осылайша Канадада болғанда, француз күштері британдықтардан Форт-Уильям Генриді жаулап алды, ол Джеймс Аберкромбимен ауыстырылды және Лондонға қайтып келді. 19 ғасыр тарихшысы Фрэнсис Паркман Лудунның соғыстағы әскери басшылығын жақсы бағаламады. Көптеген тарихшылар оның Жеті жылдық соғыстағы маңызды рөліне қатысты пікірталас жүргізеді. Ол әскерде реформалар жасады, мысалы, дәлдігі арту үшін қарапайым мылтықты кремнийлі мылтыққа ауыстырды. Ол жолдарды жақсарту бағдарламасын іске қосып, армияны жабдықтау қажеттігін түсінді, дәстүрлі жабдықтау жолын әскери вагондармен алмастырды. Оның басты мақсаты жабдықтау жүйесін орталықтандыру болды, ол Галифакс және Олбаниде қоймалар салдырды және су жолдарының көлік құралы ретіндегі маңыздылығын мойындады. Ең маңыздысы, ол тұрақты әскерлерді жергілікті жасақтармен біріктірді, ал жасақтар бұрын британдықтар оқытылған еуропалық сызықтық соғыс стилінен өзгеше соғыс жүргізуге тиіс болды.

Бенджамин Франклиннің Лорд Лудон туралы анекдоттары

Бенджамин Франклин өзінің "Автобиографиясында" Лаудонның Солтүстік Америкадағы күндері туралы бірнеше жеке бақылауларын келтіреді, олардың ешқайсысы мақтауға лайық емес. Төменде осыдан үзінділер берілген:

Португалия

1762 жылы ол Португалияға испандықтардың Португалияға шабуылын тойтару үшін екінші бастығы ретінде жіберілді, ал 1763 жылы бас қолбасшы болды. Алмейданы қорғауға қарамастан, британдық әскерлер көп ұзамай қарсы шабуылға көшіп, басқыншыларды шекарадан тысқары ығыстырып шығарды.

Кейінгі өмірі

Шотландияға оралғаннан кейін, 1763 жылы Лудон Эдинбург қамалының губернаторы болып тағайындалды және өмірінің соңына дейін осы лауазымды атқарды. 1770 жылы ол толық генерал шеніне көтерілді. Лудонның егіншілікке деген қызығушылығы оның меншігінің ландшафтық дизайнымен танылуына себеп болды. Ол әсіресе әлемнің түкпір-түкпірінен күрке тармақтарын жинады. 1773 жылдың 23 қаңтарында Нью-Гэмпшир штатындағы Лудон қаласы оның құрметіне құрылды. Нью-Йорк штатындағы Лудонвилл қаласы да оның атымен аталып, Массачусетс штатындағы Лудон қаласы да оның құрылуымен Отис деп қайта аталды. Кемпбелл үйленбеген күйінде қайтыс болды, ал 1782 жылы қайтыс болғаннан кейін оның орнын туысы Джеймс Мюр Кемпбелл иеленді.