Кіріспе
Umbilicus rupestris, құрсақшеше (navelwort), ақша пісірілген (penny pies) немесе қабырға құрсақшешесі (wall pennywort) – Crassulaceae тұқымдасына жататын, Umbilicus туысына тиесілі, ортасы ойық (құрсақшеше тәрізді) жапырақтарымен аталған, етекті, көпжылдық, жеуге жарамды гүлді өсімдік.
Umbilicus rupestris, the navelwort, penny pies or wall pennywort, is a fleshy, perennial, edible flowering plant in the stonecrop family Crassulaceae in the genus Umbilicus so named for its umbilicate (navel like) leaves.
Этимология
"Наполист" атауы да, ғылыми атауы Umbilicus та, жалбырақтарының ортасында кіндік сияқты ойыс бар дөңгелек пішінінен шыққан.
Сипаттама
Қабырғадағы пенниворт орташа есеппен жоғарыға дейін өседі. Бұл өсімдіктің ақшыл гүлшоғырындағы қоңырау пішіндес, жасыл-қызғылт гүлдері мамыр айында пайда болады, ал жасыл жемістері жаз бойы пісіп жетіледі.
Тарату
Бұл өсімдік Оңтүстік және Батыс Еуропада таралған, көбінесе көлеңкелі қабырғаларда немесе басқа өсімдіктердің аз өсетін ылғалды жартас жарықтарында өседі (сондықтан "қабырғалық" ақшагүл), онда оның шырынды жапырақтары розетка түрінде дамиды. Қазіргі кезде оған ешқандай қауіп төніп тұрған жоқ.
Дәрілік мақсатта қолдану
Umbilicus rupestris Азия медицинасында қолданылатын "Пенниворт" сияқты емес, ол туыс емес Азиялық Пенниворт, Centella asiatica. Navelwort сонымен қатар Николас Калпепердің "Англиялық дәрігер" кітабында аталған "Бүйрек шөбі" деп есептеледі, бірақ ол шын мәнінде туыс емес Anemone hepatica-ға сілтеме жасауы мүмкін. Калпепер өсімдіктерді жіктеу үшін ғылымды емес, астрологияны қолданды, сондықтан ол сенімді көз емес. Ол: "Шырыны немесе дистилденген су ішкен кезде, барлық қабынулар мен табиғи емес қызуларға өте тиімді, әлсіз қызыл асқазанды, қызыл бауырды немесе ішектерді салқындатуға болады: шөп, шырын немесе дистилденген су сыртқа жаққанда, безгекті, Сент-Антонидің отын және басқа да сыртқы қызуларды емдейді. Бұл шырын немесе су таспен жарылып, қираған немесе іштей іріңдеген бүйректерді емдеуге көмектеседі. Сонымен қатар, зәр шығаруды қозғайды, сусырау кезінде қолданылады және тасты бөлшектеуге көмектеседі. Оны ванна ретінде немесе май ретінде пайдаланса, ауыр тиектерді немесе геморройлық тамырларды салқындатады. Бұл сондай-ақ, подаграның, седалигияның ауыруларын жеңілдетеді және мойын немесе тамақтағы түйіндерге, "патшаның жарасы" деп аталатын нәрсеге көмектеседі: шырынмен моншаға түсіргенде немесе одан жасалған маймен майлағанда, жаралар мен қыстық дерматиттерді емдейді, жапырақ терісінің бір бөлігін олардың үстіне қойса: сонымен қатар, ол жаңа жараларды қан тоқтату үшін және оларды жылдам жазылуы үшін қолданылады.
The juice or the distilled water being drank, is very effectual for all inflammations and unnatural heats, to cool a fainting hot stomach, a hot liver, or the bowels: the herb, juice, or distilled water thereof, outwardly applied, heals pimples, St. Anthony's fire, and other outward heats. The said juice or water helps to heal sore kidneys, torn or fretted by the stone, or exulcerated within; it also provokes urine, is available for the dropsy, and helps to break the stone. Being used as a bath, or made into an ointment, it cools the painful piles or hæmorrhoidal veins. It is no less effectual to give ease to the pains of the gout, the sciatica, and helps the kernels or knots in the neck or throat, called the king's evil: healing kibes and chilblains if they be bathed with the juice, or anointed with ointment made thereof, and some of the skin of the leaf upon them: it is also used in green wounds to stay the blood, and to heal them quickly.
Қасиеттері
Жарақемдік: Кейде бұл өсімдіктің жапырағын теріге жағу арқылы сырқыраулардың ауыруын басу үшін қолданады, бұл үшін алдымен жапырақтан төменгі қабықшасын алып тастау керек.