Румыния саяхатшысы Ион Мауэр: Өмір және саяси жолы

Кіріспе

Румын саясаткері (1902–2000)

Ион Георге Иосиф Маурер (23 қыркүйек 1902 – 8 ақпан 2000) – румын коммунистік саясаткер және заңгер, Румынияның 49-шы премьер-министрі. Ол Румыния тарихындағы ең ұзақ қызмет еткен премьер-министр (12 жыл 343 күн қызмет еткен).

Балалық шағы, отбасы, білім

Маурер Бухарест қаласында неміс текті алсастық әке мен румындық ананың ұлы ретінде дүниеге келді. 1923 жылы Бухарест университетінде заң білімін аяқтағаннан кейін, Париждегі Сорбоннада аспирантураны бітірді. Румынияға оралған соң, Сигишоарада заңгер болып жұмыс істеді, кейін прокурор және судья қызметтерін атқарды. 1932 жылы бірнеше ірі банктердің кеңесшісі ретінде Бухарестке келді. Кейде, мысалы, 1936 жылғы Крайова сот процесінде Румыния Коммунистік партиясының (РКП) белсенділері, соның ішінде Ана Паукер, Александру Драгичи және Александру Могиорошқа қатысты істе Люкрециу Пăтрашкануға көмектесті. 1937 жылға дейін Григор Юнян құрған Радикалды шаруалар партиясында, ол партия Ұлттық шаруалар партиясынан бөлініп шыққан болатын, қысқа уақыт бойы белсенді болды; алайда ол сол кезде-ақ заңсыз Коммунистік партияның мүшесі және Агитпроп бөлімінде жұмыс істеді. 1942-1943 жылдары Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде саяси қызметі үшін тұтқындалды (әсіресе, Тыргу Жиу лагерінде), сондай-ақ жарымәскери топтың мүшесі ретінде 1944 жылдың 23 тамызындағы оқиғаларда екінші дәрежелі рөл атқарды, бұл Ион Антонеску режимінің құлауына әкелді. Осы кезеңде, ол партияның бас хатшысы Штефан Фориштің жанындағы белсенді басшылардың бірі болғанымен, Георге Георгиу Деж фракциясын (қамауда отырған белсенділер басымдығымен) қолдады. 1944 жылы Эмил Боднараш пен Георгиу Дежге көмектесіп, Фориштің қызметтен алынуына ықпал етті. Соғыстан кейін Маурер Румыния Жұмысшылар партиясының Орталық комитетінің мүшесі болды (РКП-нің Социал-демократиялық партияны қосып алғаннан кейін жаңа аты) және Румынияның жаңа коммунистік үкіметінде бірнеше министрлік лауазымдарды иеленді, соның ішінде бірінші Петру Гроза үкіметінде Георгиу Деж басқаратын Байланыс және қоғамдық жұмыстар министрлігінің орынбасары. 1946-1947 жылдары ол Париж бейбітшілік конференциясына Румыния делегациясының құрамында болды (делегацияны Георге Татареску басқарды) және қысқа уақытқа Ана Паукердің Сыртқы істер министрлігіндегі қызметкері болды, бірақ жеткіліксіз саяси нанымы үшін жұмыстан босатылды. Келесі он жыл бойы ол Заң зерттеу институтында жұмыс істеді. Георгиу Деждің ұлтшыл саясатын қолдады, соңынан 1957 жылы Румынияның сыртқы істер министрі болды (Григор Преотеасаны алмастырды), алты ай қызмет етті, және Қытай Халық Республикасымен байланысты нығайту бойынша делегациялар құрамында жұмыс істеді, сондай-ақ Совет-қытай қарым-қатынастарында шиеленіс күшті болған кезде Франциямен қарым-қатынасты жақсартуға қатысты. Диссидент журналистердің мәлімдемесіне сәйкес, Георгиу Деждің таңдаған мұрагері саналған Маурер 1958 жылдан 1961 жылға дейін мемлекет басшысы (Румыния Ұлы Ұлттық Ассамблеясының төралқасының төрағасы) болды. Ол бұрынғы Константин Пирвулескудің саяси бюродағы орнын иеленді, содан кейін 1961 жылы Чиву Стойканың орнын Румыния премьер-министрі ретінде басты. Осы қызметте ол 1963 жылы британдық философ және белсенді Бертранд Расселден хат алды, онда румындық билік органдарына Белу Зилберді түрмеден босатуды сұрады (Зилбер партия басшылығы мен Пăтрашкану арасындағы қақтығыстың құрбаны болған, он алты жылдан бері саяси тұтқын болған). Маурер сонымен қатар 1965 жылдың 19-24 наурызы аралығында Румыния Мемлекеттік кеңесінің үш төрағасының бірі болды (мемлекет басшылары). Эмил Боднарашпен бірге Маурер Георге Апостолдың амбицияларына қарсы тұрып, Николае Чаушеску режимінің орнауына көмектесетін Политбюроның маңызды мүшесі болды. Басқалармен қатар, Маурер Корнелиу Мăнескуге қолдауын кері тартып, Чаушескудің директиваларын қабылдау арқылы партия ішіндегі ықтимал қарсылықты басуға көмектесті, содан кейін өзі сынға ұшырап, шеттетілді (оның серігі Александру Бырладянумен бірге). 1974 жылы зейнетке шыққаннан кейін де ол партияның көптеген салтанатты шараларында көрінді. Өмірінің көп бөлігінде номенклатураның көрнекті мүшесі болған ол Румыния Коммунистік партиясының көптеген басшыларымен жасырын қақтығыста болғанымен белгілі болды.

Maurer was born in Bucharest to an Alsatian father of German descent and a Romanian mother with petit bourgeois background. He completed studies in law at the University of Bucharest in 1923, after which he pursued graduate studies at the Sorbonne in Paris. Upon returning to Romania, he became an attorney, practicing law in Sighișoara, then serving as public prosecutor and later judge. In 1932 he went to Bucharest as counsel for several large banks. Occasionally, as in the 1936 Craiova Trial of Romanian Communist Party (PCR) activists, including Ana Pauker, Alexandru Drăghici, and Alexandru Moghioroș, he assisted Lucrețiu Pătrășcanu. Before 1937, he was briefly active in the Radical Peasants' Party, formed by Grigore Iunian as a splinter group of the National Peasants' Party; however, he was by then already a member of the illegal Communist Party and active in the Agitprop section. In 1942–1943, during World War II he was imprisoned for his political activity (notably, in the Târgu Jiu internment camp), and, as a member of a paramilitary grouping, played a secondary part in the events of 23 August 1944 that led to the downfall of the Ion Antonescu regime. During this time, although present among the few active leaders of the Party around general secretary Ștefan Foriș, he became a supporter of Gheorghe Gheorghiu Dej's faction (dominated by imprisoned activists). In 1944, he played a hand in Foriș's deposition, assisting Emil Bodnăraș and Gheorghiu Dej. After the war, Maurer became a member of the Central Committee of the Romanian Workers' Party (the new name of the PCR after it had incorporated the Social Democratic Party) and took several ministerial positions in the new communist government of Romania — including that of undersecretary of the Communications and Public Works Ministry under Gheorghiu Dej in the first Petru Groza government. In 1946 1947, he was a member of Romania's delegation to the Paris Peace Conference (headed by Gheorghe Tătărescu) and was briefly employed by Ana Pauker at the Foreign Ministry, before being dismissed for having an unsatisfactory level of political conviction. He was removed from the forefront for the following decade, working for the Institute of Juridical Research. He supported Gheorghiu Dej's nationalist policy, eventually becoming foreign minister of Romania in 1957 (replacing Grigore Preoteasa), holding office for six months, and serving in the delegations establishing closer contacts with the People's Republic of China during the Sino Soviet split and a détente with France in 1959. Regarded, according to the claims of dissident journalist ro, as Gheorghiu Dej's chosen successor, Maurer was head of state (President of the Presidium of the Great National Assembly of Romania) from 1958 to 1961. He took the seat previously occupied by Constantin Pîrvulescu on the Politburo, and then replaced Chivu Stoica as Prime Minister of Romania in 1961. In the latter capacity, he was the recipient of a 1963 letter by the British philosopher and activist Bertrand Russell, who pleaded with the Romanian authorities to free from jail Belu Zilber (a victim of the conflict between the Party leadership and Pătrășcanu, Zilber had been a political prisoner for sixteen years by then). Maurer was also one of three acting Chairmen of the State Council of Romania (heads of state) between March 19 and March 24, 1965. Alongside Emil Bodnăraș, Maurer was an important member of the Politburo in opposing the ambitions of Gheorghe Apostol and, together with Bodnăraș, helping along the establishment of the Nicolae Ceaușescu regime. Among others, Maurer helped silence potential opposition from inside the Party by withdrawing his support for Corneliu Mănescu and welcoming Ceaușescu's directives, before being himself criticized and sidelined (at the same time as his collaborator Alexandru Bârlădeanu). Pensioned in 1974, he was still present in the forefront at most Party ceremonies. A prominent member of the nomenklatura for much of his life, he was known for his latent conflict with a large part of the PCR hierarchy.

Өлім

1989 жылғы желтоқсандағы Румыния революциясынан кейін он жыл өткен соң Бухарест қаласында қайтыс болды, Жан деген ұлы қалды. Ол 97 жасқа толып еді.