Румыниялық барлаушы Ион Михай Пачепаның өмірі мен қызметі

Кіріспе

Румын генералы (1928–2021)

Ион Михай Пачепа (28 қазан 1928 – 14 ақпан 2021) – Румыния Социалистік Республикасының құпия полициясы Securitate-дегі румын генерал-лейтенанты, 1978 жылғы шілдеде президент Джимми Картер оның саяси баспана сұранысын мақұлдағаннан кейін АҚШ-қа қашқан. Ол бұрынғы Шығыс блогынан ең жоғары ранкті қашқан адам болды және коммунистік барлау қызметтерінің ішкі жұмысы туралы кітаптар мен мақалалар жазды. Оның ең белгілі еңбектері – «Дизинформация» және «Қызыл көкжиегі» кітаптары. Пачепа қашқан кезде ол бір уақытта президент Николае Чаушескудің кеңесшісі, оның сыртқы барлау қызметінің басшысы міндетін атқарушы және Румыния Ішкі істер министрлігінің парламенттік хатшысы болды. Кейін ол Американың Орталық барлау агенттігімен (ЦРУ) бұрынғы Шығыс блогына қарсы операцияларда жұмыс істеді. ЦРУ оның ынтымақтастығын «Америка Құрама Штаттарына маңызды және бірегей үлес» деп сипаттады.

Румынияның құпия қызметі

Иоан Михай Пачепаның әкесі (1893 жылы туған) Румынияның солтүстік-батысындағы Трансильвания аймағындағы Альба-Юлияда өскен, ол әкесінің кішкентай асүй құралдарын шығаратын зауытында жұмыс істеген. 1918 жылдың 1 желтоқсанында Трансильвания Румыниямен бірікті, ал 1920 жылы Пачепаның әкесі Бухарестке көшіп, американдық General Motors автокөлік компаниясының жергілікті бөлімшесінде жұмыс істеді. 1928 жылы Бухарест қаласында туған Иоан Михай Пачепа 1947-1951 жылдар аралығында Бухарест политехникалық университетінде өнеркәсіптік химияны оқыды, бірақ бітіруге бірнеше ай қалғанда Securitate-ке әскерге шақырылды және төрт жылдан кейін ғана инженерлік диплом алды. Ол Securitate-тің саботажға қарсы күрес басқармасына тағайындалды. 1955 жылы ол Сыртқы барлау басқармасына ауыстырылды. 1957 жылы Пачепа Батыс Германияның Франкфурт қаласындағы румындық барлау станциясының басшысы болып тағайындалды, онда ол екі жыл қызмет етті. 1959 жылдың қазан айында Ішкі істер министрі Александру Драгичи оны Румынияның жаңа өнеркәсіптік тыңшылық департаментінің басшысы етіп тағайындады, ол "Ғылым және технология" (румын тілінде Știință și Tehnologie) деген мағына беретін S&T департаментінің басшысы болды. Ол румындық өнеркәсіптік тыңшылыққа жетекшілік етті және 1978 жылы елден қашқанға дейін осы қызметте болды. Ол микроэлектроника, полимер және антибиотик өнеркәсіптерінің дамуымен айналысты. 1972 жылдан 1978 жылға дейін Пачепа президент Николае Чаушескудің өнеркәсіптік және технологиялық даму жөніндегі кеңесшісі және Румынияның сыртқы барлау қызметі басшысының орынбасары болды.

Қатысушыдан шығу

Пачепа 1978 жылғы шілдеде Батыс Германияның Бонн қаласындағы АҚШ елшілігіне кіріп, онда Чеушеску оны канцлер Гельмут Шмидтпен хабарласу үшін жіберген еді. Ол АҚШ әскери ұшағымен Вашингтонға жақын орналасқан Эндрюс әуе базасына құпия түрде жеткізілді. 1980 жылы француздың Le Monde газетінде жарияланған және Radio Free Europe арқылы қайта-қайта таратылған қызы Данаға жазған хатында Пачепа қашқан себебін былай түсіндірді: "1978 жылы маған Radio Free Europe румын бағдарламасының директоры Ноэль Бернардты өлтіруді ұйымдастыруға бұйрық берілді. Ол Чеушескуды өз пікірлерімен ашуландырған еді. Бұл бұйрықты шілде айының соңында алдым, сол кезде мен жақсы әке болу мен саяси қылмыскер болудың арасында таңдау жасауым керек болды. Сені жақсы білгендіктен, Дана, сен қастандық жасаған әкеңнен гөрі әкеңнің болмағанын қалаған шығарсың деп сендім". Ноэль Бернард 1981 жылы қатерлі ісіктен қайтыс болды; оның әйелі Ро, оның Securitate тарапынан сәулелендірілгенін болжады. Ол сондай-ақ Бернардтың өлімін RFE журналистерінің, мысалы Корнел Чириактың (пышақтан қаза тапқан), сондай-ақ Эмиль Жоржеску мен Влад Жоржескудің, екеуі де қатерлі ісіктен қайтыс болған, өлімімен байланыстырды. Пачепаның сөзінше, "Раду" деген румын аты "радиация" деген мағынаны білдіреді, мақсаты – науқасты қатерлі ісікке шалдықтыру, ол бірнеше айдан кейін өлімге алып келеді. 1978 жылдың қыркүйегінде Пачепа коммунистік Румыниядан екі өлім жазасына кесілді, ал Чеушеску оның өлімі үшін 2 миллион АҚШ долларын белгіледі. Ясир Арафат пен Муаммар Каддафи әрқайсысы қосымша 1 миллион доллар ұсынды. 1980-жылдары Румынияның саяси полициясы Карлос Шакалды АҚШ-та Пачепаны өлтіру үшін 1 миллион долларға жалдады. Румынияның құпия архивтерінен табылған құжаттар Securitate Карлосқа АҚШ-та Пачепаны өлтіру үшін "363 операциясы" кезінде пайдалануға арналған қару-жарақтардың толық жиынтығын бергенін көрсетті. Олардың ішінде 37 кг пластикалық жарылғыш EPP/88, жеті автомат, бір Walther PP пистолеті (сериялық нөмірі # 249460, 1306 оқпен), сегіз Stechkin пистолеті (1049 оқпен) және бес қол гранатасы UZRG M болды. Карлос Пачепаны таба алмады, бірақ 1981 жылдың 21 ақпанында ол Пачепаның қашқандығы туралы хабар таратқан Radio Free Europe штаб-пәтерінің Мюнхендегі бір бөлігін бомбалады. Батыс Германиядағы бес румын дипломаты Карлосқа осы операцияда көмектескені үшін елден қуылды. 1999 жылдың 7 шілдесінде Румыния Жоғарғы сотының №41/1999 шешімі Пачепаға тағайындалған өлім жазасын жойды және Чеушескудың бұйрығымен тәркіленген мүлкін оған қайтаруды бұйырды. Румыния үкіметі бұл бұйрықты орындаудан бас тартты. 2004 жылдың желтоқсанында Румынияның жаңа үкіметі Пачепаның генерал шеніне қайта оралды. 2016 жылы Майкл Лединнің мәлімдемесіне сәйкес, екі өлім жазасы күшінде қалды және Пачепа қашқаннан бері "жасырын өмір сүріп келеді". Пачепа 2021 жылы қайтыс болды.

Pacepa defected in July 1978 by walking into the US Embassy in Bonn, West Germany, where he had been sent by Ceaușescu with a message to Chancellor Helmut Schmidt. He was flown secretly to Andrews Air Force Base near Washington, D. C., in a United States military aircraft. In a letter to his daughter, Dana, published in the French newspaper Le Monde in 1980 and broadcast over and over by Radio Free Europe, Pacepa explained the reason for defecting: "In 1978 I got the order to organize the killing of Noël Bernard, the director of Radio Free Europe's Romanian program who had infuriated Ceaușescu with his commentaries. It was late July when I got this order, and when I ultimately had to decide between being a good father and being a political criminal. Knowing you, Dana, I was firmly convinced that you would prefer no father to one who was an assassin." Noël Bernard died in 1981 of cancer; his wife, ro, suggested he had been irradiated by the Securitate. She also linked Bernard's death to those of RFE journalists such as Cornel Chiriac (stabbed to death), as well as Emil Georgescu and Vlad Georgescu, both of whom also died of cancer. According to Pacepa, "Radu" was a Romanian name used as a reference to "radiation", with the intention to lead the target to cancer which would result in death within months after the exposure. During September 1978, Pacepa received two death sentences from Communist Romania, and Ceaușescu decreed a bounty of US$2 million for his death. Yasser Arafat and Muammar Gaddafi set a further $1 million each. In the 1980s, Romania's political police enlisted Carlos the Jackal to assassinate Pacepa in the United States in exchange for $1 million. Documents found in the Romanian intelligence archives show that the Securitate had given Carlos a whole arsenal to use in "Operation 363" to assassinate Pacepa in the United States. Included were 37 kg plastic explosive EPP/88, seven submachine guns, one Walther PP pistol serial # 249460 with 1306 bullets, eight Stechkin pistols with 1049 bullets, and five hand grenades UZRG M.

Carlos was unable to find Pacepa, but on 21 February 1981, he bombed a part of Radio Free Europe's headquarters in Munich, which was broadcasting news of Pacepa's defection. Five Romanian diplomats in West Germany, who had helped Carlos the Jackal in this operation, were expelled from the country. On 7 July 1999, Romania's Supreme Court Decision No. 41/1999 cancelled Pacepa's death sentences and ordered for his properties, confiscated by Ceaușescu's orders, to be returned to him. Romania's government refused to comply. In December 2004, the new government of Romania restored Pacepa's rank of general. According to Michael Ledeen in 2016, the two death sentences remained in effect, and Pacepa "has lived in secret" since his defection. Pacepa died in 2021.

Жазулары мен саяси көзқарастары

Пачепа PJ Media консервативті интернет-блогында бағаншы болды. Ол сонымен қатар The Wall Street Journal және National Review Online, The Washington Times, FrontPage Magazine және World Net Daily сияқты американдық консервативті басылымдарға мақалалар жазды.

Қызыл көкжиектер

1987 жылы Пачепа АҚШ-та Regnery Gateway баспасында жарық көрген «Қызыл көкжиеңдер: Коммунистік тыңшы басшысының хроникасы» атты кітап жазды. АҚШ-та басылған «Қызыл көкжиеңдердің» румын тіліндегі аудармасы коммунистік Румынияға өткізілді, ал «Қызыл көкжиеңдердің» Мао стиліндегі кішкентай кітабы коммунистік Венгрияда заңсыз басылды (қазір құнды коллекционерлік зат). 1988 жылы «Қызыл көкжиеңдер» «Еркін Еуропа» радиосында жарияланып, «румындардың арасында үлкен қызығушылықты» оятып, Румыния радиосының хабарлауынша, «Румыния қалаларының көшелері бос тұрды». 1989 жылдың 25 желтоқсанында, Румыния революциясының соңғы кезеңінде Чаушеску мен оның әйелі Елена өлім жазасына кесілді. Пачепа сотта айыптаулардың көп бөлігі «Қызыл көкжиеңдерден» сөзбе-сөз алынғанын мәлімдеді (1990 жылдың наурыз айында жарық көрген екінші басылымда «Қызыл көкжиеңдерде» ұсынылған деректерге негізделген Чаушескудың сотының стенограммасы болды). 1990 жылдың 1 қаңтарында кітап жаңа румындық «Адеварул» («Шындық») газетінде сериялы түрде жариялана бастады, ол сол күні коммунистік «Скынтея» («Ұшқын») газетін алмастырды. «Адеварулдың» алғашқы бетінде кітаптың «Еркін Еуропа» радиосы арқылы жариялануы Чаушескуді құлатуда «тартыссыз рөл атқарды» делінген (кітаптың 1990 жылы жарық көрген екінші басылымының артқы мұқабасындағы мәтінге сәйкес). «Қызыл көкжиеңдер» кейін 29 елде қайта басылды және Венгрия теледидары оны деректі фильмге айналдырды. 1993 жылы Пачепа «Кремльдің мұрасы» еңбегін жариялады. 1999 жылы ол Румынияда бестселлер болған «The Black Book of the Securitate» трилогиясының авторы атанды.

Жақындап келе жатқан апат

"Жалпы апат" кітабын Пачепа Рональд Рихлакпен бірге жазды. 2016 жылдың тамызында өте оңшыл WND сайты оны былай таныстырды: "Бұл қарашадағы сайлау "АЛАПАТТЫҢ ЖАҚЫНДАУЫН" ескертеді, дейді бұрынғы коммунистік тыңшы және дезинформация сарапшысы, генерал Ион Михай Пачепа."

КГБ жасаған деп күтіліп отырған кісі өлтірулер

2006 жылғы мақалада Пачепа Чеушескумен болған әңгімесін сипаттайды, ол оған Кремльдің өлтірген немесе өлтіруге тырысқан он халықаралық көшбасшы туралы айтқан: Венгриядан Ласло Раджк және Имре Надь; Румыниядан Лукрециу Пэтрашкану мен Георге Георгиу-Деж; Чехословакиядан Рудольф Сланский мен Ян Масарик; Иран шахы Мохаммад Реза Пахлави; Италиядан Палмиро Тольятти; АҚШ президенті Джон Ф. Кеннеди; және Қытай Коммунистік партиясының төрағасы Мао Цзэдун. Пачепа қосымша мәліметтер келтіреді, мысалы, КГБ ұйымдастырған Линь Бяоның көмегімен Мао Цзэдунды өлтіру жоспары болған деген ақпаратты.

Өлімге бейімделген

2007 жылы Иван Р. Ди Пэцепаның «Өлтіруге бағдарламаланған: Ли Харви Освальд, Кеңес КГБ және Кеннедидің қазасы» атты кітабы жарық көрді. Бұл кітап Ли Харви Освальдтың КГБ есебінен тартылғанын дәлелдейді. Пэцепаның сөзіне сүйенсек, Кеңес Одағының премьер-министрі Никита Хрущев Джон Кеннедиді өлтіруге бұйрық берген, бірақ кейін ойын өзгерткенмен, Освальдты тоқтатуға үлкермеген. Пэцепаның жазуынша, Джек Рубиге Освальдты үнсіздендіру үшін оны өлтіру тапсырылған. H Net Reviews журналында Стэн Уибер «Өлтіруге бағдарламаланған» кітабын «Президент Кеннедидің қазасы туралы керемет жаңа парадигмалық еңбек» және «Президент Кеннедидің қазасына қызығушылық танытқан әркім үшін міндетті оқу» деп сипаттады. Publishers Weekly басылымында «ЖКФ-тің қазасының артында құпия бар деп күдіктенгендер Пэцепаның шұбырған, болжамдық дәлелдеріне көнбеуі мүмкін» делінген, сондай-ақ «Өлтіруге бағдарламаланған» кітабы «өлтіруге кеңестік тараптан нақты себеп көрсетпейді» деген пікір білдірілді. Studies in Intelligence журналындағы мақаласында Хейден Б. Пик Пэцепаның теориясын «қияли әңгіме» және «сенімсіз» деп атады.

Кеңестер Ватиканға қарсы жорық жасады деген айып

Пачепа Кеңес Одағының Папалыққа дискомпромат жинауға тырысқанын мәлімдеді. 2007 жылы жарияланған мақаласында ол былай деді: «Мәскеудің шетелдік барлау соғыстарының ортасында болғанда, Кремльдің Ватиканды жамандау әрекетіне тікелей қатыстым, Папа Пий XII-ні жүрексизді, нацистерге жақын адам ретінде көрсетуге тырыстым». 2012 жылы Пачепа «Секунд 12» жобасы және советтік «дизинформация ғылымы» туралы толық мәлімет беретін «Дизинформация» атты кітап жазып жатқанын хабарлады. Кітаптың авторларының бірі – Миссисипи университетінің құқық профессоры Рональд Рыхлак. Сұхбатында Пачепаның сөзіне қарағанда, понтификке қарсы қарапайымдық идеясы 1945 жылы Иосиф Сталинден туындаған, ол Украинадан шіркеуді ығыстыруды көздеген. 1945 жылғы 3 маусымда «Мәскеу радиосы» Пий XII-ні «Гитлердің папасы» деп жариялады. Бірақ бұл айыптауға ешкім сенбеді, себебі ол Ватикан радиосында Пий XII-нің «нацизмнің зұлым күштеріне» айыптау жасағаннан кейін жарық көрді. Сонымен қатар, Пийді соғыс кезінде діни азшылықтарды қорғауға жасаған үлкен еңбегі үшін, басқалармен бірге президент Рузвельт, Уинстон Черчилль (оны «біздің заманымыздың ең ұлы адамы» деп атады) және Альберт Эйнштейн мақтап, құрмет көрсетті. Пачепаның айтуынша, Сталиннің дизинформациялық әрекеттері «шынайы тарихты көрген және Папа Пий XII кім екенін білген» сол кездегі буын тарапынан қабылданбады. Ол КГБ-ның Рольф Хоххуттың 1963 жылғы «Депутат» пьесасын насихаттау арқылы тағы да тырысқанын айтты. «Бұл буын сол тарихты бастан өткермегендіктен және одан да жақсысын білмегендіктен, бұл жолы сәтті болды».

Дұрыс емес ақпарат

2013 жылы Pacepa «Дизинформация: Бұрынғы барлау басшысы еркіндікті жоқ ету, дінге шабуыл жасау және терроризмді қолдау үшін құпия стратегияларды ашады» атты кітабын құқық профессоры Рональд Дж. Рыхлакпен бірлесіп жариялады. Рыхлак дін тарихын зерттеумен айналысады және бұл кітап Pacepa-ның ең танымал еңбегіне айналды.

Ирак және жаппай қырып-жою қарулары

Пачепа 2003 жылы Иракқа басып кіруді қолдады. Оған қарсы, әлемнің көптеген қалаларында үлкен соғысқа қарсы демонстрациялар өтті. Пачепа бұл наразылықтардың жасалма және Америкаға қарсы болғанын, оған Ресей көмектескенін айтады. Пачепа 2003 жылдың қазан айында "Маған бұл өте анық" деп жазды, Ресейдің ГРУ агенттігі 2003 жылы Иракқа американдық басып кіруден бұрын Саддам Хусейнге химиялық қаруын жоюға, жасыруға немесе басқаға беруге көмектескен. Ол Ливия үшін химиялық қаруды алып тастау операциясы ("Сариндар операциясы") Кеңес Одағымен дайындалғанын және осындай жоспар Иракта іске асырылып жатқанын мәлімдеді. Оның өмірі BBC Radio 4-тің "Соңғы сөз" атты некролог бағдарламасында талқыланды.