Кіріспе

Крикетте шағымдану (жергілікті тілде "хаузат" деп аталады) – бұл алаңдағы команданың ойыншысы (немесе ойыншылары) төрешіден соққышының аут екендігі немесе еместігі туралы шешім сұрауы. Крикет ережелерінің 31-бабына сәйкес, алаңдағы команда шағымданбаса, төреші соққышын аут деп жариялай алмайды. Дегенмен, практикада көптеген төрешілер анық түрде доптан немесе ұсталған соққышын аут деп есептейді. Көп жағдайларда соққышы техникалық тұрғыдан аут болған кезде, алаңдағы команда оны байқамай, шағымдануды ұмытып, нәтижесінде төреші оны аут деп жарияламайды. Шағым кез келген уақытта, боулер келесі допқа қадам басу алдында жасалуы мүмкін.

Криккеттің ережелері

Крикет ережелеріне сәйкес, шағым – бұл төрешіге бағытталған ауызша сұрау, көбінесе "Бұл қалай?" түрінде айтылады. Викет алу ойынның маңызды сәті болғандықтан, алаңдағы команда мүшелері осы сөз тіркесін зор құлшыныспен айқайлайды, ол "Howzat?" түріне айналып, көбінесе соңғы буыны созылып айтылады. Кейде бір немесе екінші буын мүлдем жіберіліп қалады, ойыншы жай ғана "Қалай?" немесе "Зат?" деп ұзын созып айқайлайды. Кейде ойыншылар төрешіге қарап, жай ғана айқайлайды немесе қолдап жатады. Ойыншылар көбінесе шағым жасағанда қолдарын көтеріп немесе төрешіге бағыттайды. Техникалық тұрғыдан алғанда, төреші шешім қабылдауы үшін шағым қажет болса да, көбінесе соққышының аут екені баршаға анық болады, және соққышы төрешінің шешімін күтпей алаңнан шығып кетуі мүмкін. Бұл көбінесе доппен соққыға түсірілген немесе анық ұсталған жағдайларда болады. Дегенмен, соққышы өз орнында тұрып, төрешінің шешімін күтуге құқылы. Егер олар аут болмауы мүмкін деп ойласа, мысалы, шөпке жақын төменнен ұсталған доп немесе доптың соққыға тигені анық емес болса, соққышы алаңнан шығуды қаламайды. Осы жағдайда алаңдағы команда шешім шығару үшін шағымдануға тиіс. Кейде соққышы басқаларға аут екені анық болмаса да, өзінің ішінде аут екеніне сенімді болса, алаңнан шығып кетеді; мұндай жағдай спорттық рухтың ең жоғары деңгейі деп есептеледі.

Шешімдер

Кейбір шешімдер, мысалы, "аяқтан бұрын" (leg before wicket) жағдайында, әрқашан алаңдағы команданың шақыруын және төрешінің шешімін қажет етеді, себебі ешбір ойыншы төрешіге оның шешімін күтпейді, ал мұндай жағдайларда бірнеше факторды мұқият бағалау қажет. "Run out" және "stumping" жағдайлары әдетте шақырылады және төреші шешеді, егер ойыншы өте анық түрде қалыптан шығып кетсе және оның шығуы күмәнсіз болса. Шақыру, қарсы команданы шаршатуға, қорқытуға немесе тікелей мазақтауға бағытталмағандықтан, "sledging"-ден мүлдем өзгеше. Шақыру – көбінесе шақыру жасаған команданың қуанышын білдіру. Дегенмен, шамадан тыс шақырулар Халқаралық Крикет Кеңесінің (ICC) кодексіне қайшы келеді.