Кіріспе

Американдық биші (1910–2000)

Анна Соколов (9 ақпан 1910 – 29 наурыз 2000) – американдық биші және хореограф. Соколовтың туындылары әлеуметтік әділдік пен театралдық шешімдерге бағытталғандығымен белгілі. Өмірі бойы Соколов әлемдегі заманауи бидің дамуына қолдау көрсетті, соның ішінде Мексика мен Израильде. Мансабының бастапқы кезеңінде Соколов Марта Грэм компаниясының жетекші бишісі болды. Бірақ көп ұзамай Соколов дербес хореографқа айналып, өмірінде бірнеше би компаниясын құрды. Соколов әлемнің түкпір-түкпіріндегі компаниялар үшін хореографиялық қойылымдар жасады және оның туындыларын, соның ішінде Batsheva Dance Company, Alvin Ailey American Dance Theater, The Jose Limón Dance Company, Joffrey Ballet және Daniel Lewis Dance Company сияқты ірі ұйымдарға қойды. Оның шығармалары Нью-Йорктегі Sokolow Theatre/Dance Ensemble тобымен орындала береді. Оның мұрасы Sokolow Theatre/Dance Ensemble және Массачусетс штатындағы Sokolow Dance Foundation арқылы сақталып, жаңадан қойылымдарға енгізіледі.

Ерте өмір

Анна Соколов 1910 жылдың 9 ақпанында Коннектикут штатының Хартфорд қаласында дүниеге келді және Манхэттеннің төменгі шығыс бөлігінде өсті. Оның екі ата-анасы да Ресейден келген еврей иммигранттары еді. Оның әкесі, Самуэль Соколов, 1905 жыл шамасында АҚШ-қа көшіп келді, ал анасы Сара 1907 жылы одан кейін келді. Хартфорд, Коннектикут қаласында тұруды жоспарлаған Сэмюэл мен Сара жақсы жұмыс іздеу үшін ақырында Нью-Йорк қаласына көшіп барды. Самуэль Паркинсон ауруынан мүгедек болғаннан кейін Сара киім өндірісінде жұмыс істей бастады. Сара социалист болғандықтан, Киім тігушілер одағында белсенді түрде қатысты. Анна Соколов – Самуэль мен Сараның төрт баласының үшіншісі, одан бұрын Изадор мен Роза дүниеге келген, ал кейін Герти туды.

Оқыту

Соколов би білімін қарындасы Розамен бірге Эммануэль әйелдер қауымдастығында сабақтар алып бастады. Оның алғашқы ұстазы Эльза Поль Изадора Дунканның шығармаларының ықпалында болды. Отбасының қарсылығына қарамастан, Соколов 15 жасында үйден кетіп, мектепті тастап, би мансабын таңдады. Оқу кезінде Соколов өзін асырау үшін зауытта жұмыс істеді. 1925 жылы ол Генри-стриттегі "Neighborhood Playhouse" театрында Айрин Льюисон, Луис Хорст және Марта Грэм сияқтылармен бірге "Жастар тобының мүшесі" ретінде жаттығуға кірісті. Соколовтың бас ұстазы Бланш Талмуд Дельсарте және Далкроз эвритмиясы саласында білімді болды. Плейхауста оқығанда Соколов ән салу, би және пантомимадан сабақ алды. Ақырында ол Плейхауста толық стипендия алып, 1928 жылы Эрнест Блохтың "Израиль симфониясының" бір бөлігі ретінде алғашқы ірі өнер көрсетуіне қатысты.

Мансап

Соколов алғаш рет 1930 жылы Марта Грэм компаниясымен өнер көрсетті. Ол 8 жыл бойы компанияда солист ретінде биледі. Грэм компаниясымен өнер көрсеткен кезеңде ол Луи Хорстқа хореография сабақтарында көмектесті. Компаниямен бірге оның ең танымал қойылымдарының бірі 1930 жылы Массиннің "Бастапқы рәсімінде" болды. Марта Грэм компаниясымен жұмысымен қатар, Соколов 1932 жылы хореографиялық жұмыстар жасауды және жеке өнер көрсетуді бастады. 1933 жылы ол Театр одағының би тобын құрды, ол 1935 жылы "Би бірлігі" деп қайта аталды. "Би бірлігі" бағдарламаларында Анна Соколовтың есімі жеке тұлғаларға қарағанда топқа көбірек назар аудару үшін арнайы айтылмады. 1936 жылы Нью-Йорктегі Young Men's Hebrew Association (YMHA)-да оның жеке шығармаларының толық кеші ұсынылды. Бағдарламаға енген шығармалардың кейбіреулері: Speaker (1935), Strange American Funeral (1935), Inquisition ‘36 (1936) және Four Little Salon Pieces (1936). 1937 жылы төрт ер адам алғаш рет Би бірлігіне қосылып, "Соғыс өлеңінен үзінділер" (1937) қойылымында дебют жасады. Соколов ер адамдарды қосып, қозғалысты жыныс бойынша бөлуден аулақ болды және барлық денелерді тең деп көрсетті. 1930 жылдардың басынан бастап ол саяси белсенді "радикалды би" қозғалысына қатысты, одан оның "Соғысқа қарсы трилогиясы" (1933) туды. Осы кезеңде ол жеке және топтық шығармаларды орындады және хореографиялады, олар жұмысшыларды қанау және Германиядағы еврейлердің қиын жағдайы сияқты мәселелерді қамтыды. Соколов одақ қозғалысынан шабыт алды және 1975 жылғы сұхбатында одақтарды өзінің алғашқы көрермендері деп есептегенін айтты. Ол би арқылы коммунизм, социализм және жұмысшы табының тақырыптарын жиі зерттеді, әсіресе "Америкалық жоба" (1935) және Case No. (1937) шығармаларында. Осы кезеңдегі бірнеше шығармалар, соның ішінде "Соғысқа қарсы трилогия", композитор Алекс Норттың музыкасына қойылды. 1940 жылдары Соколов Нью-Йорк қаласының әртүрлі сахналарында туындыларын көрсетуді жалғастырды, мысалы, "Келін" (1946) – православиелік еврейлердің үйлену рәсімдерінің дәстүрлі элементтерінен әсер алған қойылым. 1955 жылдан 1985 жылға дейін Соколов Джульярд мектебіндегі Джульярд би ансамблі үшін тұрақты түрде хореография жасады. Ол топ үшін Primavera (1955) және Ballade (1965) сияқты көптеген танымал шығармалар жасады. 1953 жылы Соколов өзінің ең жақсы қабылданған шығармаларының бірі – Лирикалық сюитаны жасады. Альбан Бергтің музыкасына қойылған соло, дуэт және топтық билер жинағы, Лирикалық сюита, сюжеттің болмауымен және "сюиталық форма" дизайнымен ерекшеленді. Соколовтың 2000 жылы қайтыс болғаннан кейін, "Ойыншы жобасы" 2004 жылға дейін жалғасты. Осыдан кейін компанияның бұрынғы көркемдік директорлары Джим Мей және Лори Мей Соколовтың репертуарын және мұрасын сақтау үшін жеке институттар құрды. Джим Мей құрған Соколов театры/би ансамблі Соколовтың репертуарын және қазіргі заманғы хореографияларды көркемдік директор Саманта Герахттың және көркемдік директорлар Лорен Наслунд пен Элеонора Бункердің басшылығымен орындайды. Соколов театры/би ансамблі Соколовтың шығармаларын орындауды, қоюды және қайта құруды жалғастыруда.

Театр жұмысы

Соколов 1947 жылы «Street Scene» мюзикліне хореография қойып, Бродвеймен байланысын бастады. Ол «Happy as Larry» (1950) және «Camino Real» (1953) сияқты Бродвейдің көптеген қойылымдары үшін хореограф болды. 1967 жылы «Шырақ» мюзиклінің алғашқы қойылымына дайындалу кезінде ол хореограф ретінде жұмыс істеді, бірақ премьераға дейін жобадан бас тартып, оның еңбегі ескерілмеді. Соколов сондай-ақ Нью-Йорк қалалық операсында жиі қойылымдар сахналады, оның ішінде 1956 жылғы маусымдағы бірнеше қойылым бар еді. 1957 жылы Соколов Сан-Диегодағы «Fiesta del Pacifico» фестивалінде «The California Story» үшін билер қойды.

Халықаралық жұмыс

Соколов Нью-Йорк қаласында тұрса да, шетелде де жұмыстарын таныстырған. 1939 жылы ол компаниясымен Мексикаға сапар шегіп, Мехикодағы Беллас Артес (Көркем өнер мектебі) сарайында өнер көрсеткен, олардың қойылымына жағымды пікірлер айтылған. Бұл сәттілік "La Paloma Azul" тобының құрылуына себеп болды. Соколов осы топ үшін "El Renacuajo Paseador" (1940) атты төрт туынды жасады. Оның бишілері Нью-Йоркке қайтқаннан кейін, Соколов Халықтық білім беру министрлігінің шақыруымен жұмысын жалғастыру үшін Мексикада қалуды жөн көрді.

Оқыту

Анна Соколовтың ең алғашқы оқыту тәжірибесі 1930 жылдардың басында Ресейге сапары кезінде болды. Ол кездегі жары және музыкалық әріптесі Алекс Нортпен бірге Грэм техникасы бойынша сабақтар өткізді. 1955 жылы Соколов Джульярдта алғашқы сабақтарын оқыды. 1958 жылы факультетке ресми түрде қосылып, 1958 жылдан 1993 жылға дейін "әдістемелік би" сабақтарын оқытты. Соколов Роберт Льюиспен бірге Линкольн орталығындағы Репертуарлық театр мен HB студиясында да мұғалім болып жұмыс істеді. Бұған қоса, ол мансабының соңында еврей өнер мектебінде хореография сабақтарын оқытты.

Актерлер студиясы

1947 жылы Соколовтың жақын досы Елиа Казан оны «Актерлер студиясының» негізін қалаушы мүшесі болуға көндірді. Соколов актерлерге қозғалыс сабақтарын берді. Сабақтар Грэм техникасына негізделген, сондай-ақ едендегі жаттығулар мен балет элементтерін де қамтыды. Оның «Rooms» (1955) туындысы болашақ актерлер тобымен жұмыс істеу тәжірибесіне жауап ретінде дүниеге келді. Соколов әрі қарай өзінің студенттерімен «Эльмер мен Лилли» атты кішкентай қойылымды сахналады. Соколов 1950 жылдардың ортасында «Актерлер студиясынан» шығып кетті.

Жеке өмір

Соколоу жеті жыл бойы музыкалық әріптесі Алекс Нортпен романтикалық қарым-қатынаста болды. Олардың қарым-қатынасы аяқталғанына қарамастан, олар мансаптарының соңына дейін бірлесіп жұмыс істеді. Оның балалары болмады. Соколоу 1960 жылдардың аяғы мен 1970 жылдардың басында депрессиядан күйзелді. Соколоу 2000 жылдың 29 наурызында Нью-Йорк қаласында 90 жасында дүние салды.