Қалқанша без функциясының төмендеуі және кальций тапшылығы
Hypoparathyroidism
Гипопаратиреоз – сирек кездесетін эндокриндік ауру. Қалқанша бездің жұмысының бұзылуынан кальций деңгейі төмендеп, бұлшық еттердің құрысуына себеп болады. Диагностикасы – қан талдауы.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Эндокриндік аурулар
Endocrine disease
Гипопаратиреоз – паратиреоид бездерінің функциясының төмендеуі, паратиреоид гормонының (ПТГ) жеткіліксіз өндірілуі. Бұл қандағы кальций деңгейінің төмендеуіне алып келуі мүмкін, соның салдарынан бұлшық еттердің құрысуы, немесе тетания (ерікті емес бұлшық еттердің жиырылуы) және басқа да бірнеше белгілер пайда болуы мүмкін. Бұл өте сирек кездесетін ауру. Бұл жағдай мұрагерлік болып келуі мүмкін, бірақ қалқанша безі немесе паратиреоид бездеріне жасалған хирургиялық араласынан кейін де кездеседі, сондай-ақ иммундық жүйемен байланысты зақымданулар мен сирек кездесетін басқа да себептерден туындауы мүмкін. Диагнозды қан талдау және нәтижелеріне байланысты генетикалық тексерулер сияқты қосымша зерттеулер арқылы қояды. Гипопаратиреозды емдеудің негізгі жолы – кальций мен D витаминін толықтыру. Кальцийді алмастыру немесе D витамині қабылдау симптомдарды жеңілдетуге көмектеседі, бірақ бүйрек тастары мен созылмалы бүйрек ауруларының қаупін арттыруы мүмкін.
Hypoparathyroidism is decreased function of the parathyroid glands with underproduction of parathyroid hormone (PTH). This can lead to low levels of calcium in the blood, often causing cramping and twitching of muscles or tetany (involuntary muscle contraction), and several other symptoms. It is a very rare disease. The condition can be inherited, but it is also encountered after thyroid or parathyroid gland surgery, and it can be caused by immune system related damage as well as a number of rarer causes. The diagnosis is made with blood tests, and other investigations such as genetic testing depending on the results. The primary treatment of hypoparathyroidism is calcium and vitamin D supplementation. Calcium replacement or vitamin D can ameliorate the symptoms but can increase the risk of kidney stones and chronic kidney disease.
Белгілері мен симптомдары
Гипопаратиреоздың негізгі белгілері қандағы кальций деңгейінің төмендеуімен байланысты, ол қалыпты бұлшықет жиырылуы мен нерв жүргізуіне кедергі келтіреді. Осының салдарынан гипопаратиреозбен ауыратын адамдар парестезияны – ауыз айналасында, қолдар мен аяқтардағы жағымсыз қышыну сезімін, сондай-ақ бұлшықеттердің құрысуын және "тетания" деп аталатын қолдар мен аяқтарды зардап ететін күшті спазмдарды бастан кешіруі мүмкін. Көптеген адамдар шаршау, бас ауруы, сүйек ауруы және ұйқысыздық сияқты бірқатар субъективті белгілерді де хабарлайды. Іш ауруы да пайда болуы мүмкін. Гипокальциемиясы бар адамды физикалық тексеру кезінде тетания көрінуі мүмкін, бірақ бет нервіне соққанда (Швостек белгісі деп аталатын құбылыс) немесе сфигмоманометрдің манжетімен қолға қан ағынын уақытша тосқанда (Труссоның жасырын тетания белгісі деп аталатын құбылыс) бет бұлшықеттерінің тетаниясын тудыруға да болады.
The main symptoms of hypoparathyroidism are the result of the low blood calcium level, which interferes with normal muscle contraction and nerve conduction. As a result, people with hypoparathyroidism can experience paresthesia, an unpleasant tingling sensation around the mouth and in the hands and feet, as well as muscle cramps and severe spasms known as "tetany" that affect the hands and feet. Many also report a number of subjective symptoms such as fatigue, headaches, bone pain and insomnia. Crampy abdominal pain may occur. Physical examination of someone with hypocalcemia may show tetany, but it is also possible to provoke tetany of the facial muscles by tapping on the facial nerve (a phenomenon known as Chvostek's sign) or by using the cuff of a sphygmomanometer to temporarily obstruct the blood flow to the arm (a phenomenon known as Trousseau's sign of latent tetany).
Емдеу
Өмірге қауіп төндіретін ауыр гипокальциемияны мүмкіндігінше тез арада көктамырға кальций құю арқылы (мысалы, кальций глюконаты түрінде) емдеу керек. Кальций глюконатын перифериялық көктамыр арқылы беруге болады, бірақ басқа кальций препараттарын орталық көктамыр катетері арқылы құю қажет, себебі кальций перифериялық тамырларды тітіркендіріп, флебит тудыруы мүмкін. Гипопаратиреозді ұзақ мерзімді емдеу кезінде қан мен зәрдегі кальций деңгейі (басқа электролиттермен бірге) қадағалануы тиіс, және қандағы кальций деңгейі қасады норманың ең төменгі шегінде немесе сәл төмен деңгейде ұсталады, әсіресе гиперкальциурия, бүйрек кальцификациясы және бүйрек зақымдануын болдырмау үшін. Рекомбинантты адам паратиреоидты гормоны және терипаратид те гиперкальциемия, гиперкальциурия, сондай-ақ бүйрек кальцификациясы мен бүйрек зақымдануы қаупімен байланысты. Ұзақ мерзімді гипопаратиреоз емделіп жатқан пациенттерде нефрокальцинозды анықтау үшін бүйректің ультрадыбыстық тексеруін (УЗИ) мерзімді түрде қарастыру ұсынылады.
Severe hypocalcaemia, a potentially life threatening condition, is treated as soon as possible with intravenous calcium (e. g. as calcium gluconate). Calcium gluconate can be given via a peripheral IV, however other calcium formulations require infusion via a central venous catheter as the calcium can irritate peripheral veins and cause phlebitis. Calcium levels in the blood and urine (along with other electrolytes) must be monitored during long term treatment of hypoparathyroidism and blood calcium levels are intentionally kept at the lower limits of normal, or mildly low, specifically to avoid hypercalciuria, kidney calcification and kidney damage. Recombinant human parathyroid hormone and teriparatide are also associated with a risk of hypercalcemia, hypercalciuria with associated kidney calcification and kidney damage. Kidney ultrasound may be considered periodically to assess for any nephrocalcinosis for those on long term therapy for hypoparathyroidism.