Кіріспе

Пётр I Бурбондық (фр. Pierre Ier, Duc de Bourbon; 1311 – 19 қыркүйек 1356) – 1342 жылдан өліміне дейін Бурбонның екінші герцогы болды. Петр Францияның Ұлы камерагері қызметін де әкесі Людовик I Бурбондықтан мұра етті, анасы Мария Авеснес болды. Петрдің шамалы психикалық тұрақсыздығы туралы айтылады, бұл жүйкелік құлаудың белгісі (психикалық аурулар мұрагерлік болса, мүмкін тұқым қуалайтын) оның қызы Жуана Бурбон, патшайым, және оның ұлы Франция королі Карл VI, сондай-ақ Петрдің жалғыз тірі қалған ұлы герцог Людовик II-де анық көрінді.

Ерте мансап

Петр 1337 жылы басталған Жүз жылдық соғыстың бірнеше алғашқы науқандарына қатысты. 1339 жылдың жазында ол Бове епискобы Жан де Мариньидің Бордоға жасаған сәтсіз шабуылында болды. 1341 жылдың күзінде ол Нормандия герцогы Джонның Бретаньдегі жорығына қатысты. 1342 жылдың 19 мамырында Авиньон қаласында Папа Клемент VI-ның тәж кию рәсіміне қатысты. 1342 жылдың жазында Петр, Еу графы Рауль I Брайеннмен бірге Францияны солтүстіктен болатын шабуылдардан қорғайтын әскерлерге қолбасшылық етті, ал король Филипп VI Бретаньдегі науқанда болды. 1343 жылдың тамызында ол және Виенно дофині Авиньондағы бейбіт келісімдер конференциясында Францияның елшілері болды, бірақ келіссөздер нәтижесіз аяқталды, себебі Англияның Эдуард III елшіліктің ең төмен дәрежелі өкілдерін ғана жіберді.

Лангедоктағы лейтенант

1345 жылғы 8 тамызда Петр VI Филипп оны оңтүстік-батыс шебіндегі өзінің лейтенанты етіп тағайындады. Оның қарсыласы Генрих, Дерби графы (кейін граф және Ланкастер герцогы) болды, ол Петрдің тағайындалғаннан кейін бір күні Бордоға әскерін түсірді. Пьер қыркүйек айында Лангедокқа лейтенант ретінде келді. Ол кезде Дерби графы өз науқанын бастап, Бержеракты басып алып, өткен айда ондағы француз әскерін талқандау арқылы француз қорғанысын күйретіп жіберді. Бурбон Ангулемде штаб-пәтер құрып, жаңа әскер жинау үшін кең ауқымды науқан бастады, оның басқаруы Нормандия герцогына жүктелді. Бірақ 21 қазанда Дерби графы Ауберош маңында осы күштердің бір бөлігіне қарсы тағы да күшті жеңіске жетті. Нормандия герцогы жаңалықты естіген соң жорығын тоқтатты. Қараша айының басында ол әскерін таратып, солтүстікке аттанды. Дерби графы француз командирінің болмауынан пайдаланып, маңызды Ла-Реоль бекініс қаласын қоршауға алды. Бурбон қоршауды бұзу үшін әскер табу мақсатында Лангедок және шекаралық провинцияларда арьербан жариялады. Бірақ нәтижелер көңіл көншітпеді, себебі көптеген болашақ сарбаздар әлі де Джон Нормандияның жақында таратылған әскерінен үйлеріне қайтып келе жатқан еді. Арманьяк графы I Иоаннның Руергтегі иеліктерінен әскер жинау әрекеттері де аз нәтиже берді. 1346 жылдың қаңтар айының басында Ла-Реоль гарнизоны бітім шарты бойынша қаланы тастап кетті. 1346 жылғы қыс Бурбон провинциялық астана Аженде қысқы жайлауын ұйымдастырды, бұл қала көптеген шағын қалалар басылып алынған немесе ағылшындарға өткен соң оқшауланып қалды. Алайда көктем оңтүстік-батыста француздардың ең ірі күш-жігерімен басталды. Бурбон мен Бове епископы Тулузада жаңа әскер жинады, оның бір бөлігін Папа қаржыландырды, өйткені оның туысы өткен жылы Дерби тарапынан тұтқындалған еді, ал Нормандияның Иоанны солтүстіктен көптеген ақсүйектерді әкелді, соның ішінде Бургундия герцогы Эуд IV, Бриен графы Рауль II, Францияның констеблі және екі маршал, сондай-ақ арбалетшілер шебері. Сәуір айында Нормандия Лот және Гаронна өзендерінің қосылған жерін бақылайтын Айгильон қаласын қоршауға алды. Олар тамыз айына дейін сол жерде қалды, осы кезде Нормандияның Иоанны Нормандияға шабуыл жасаған III Эдуардты тоқтатуға көмектесу үшін шұғыл түрде солтүстікке шақырылды. Дерби осы мүмкіндікті пайдаланып, күшті күзгі науқан жүргізді. Осылайша 1346 жылғы француз оңтүстік науқаны ешқандай нәтиже бермей аяқталды.

Дипломатиялық өкілдіктер

1347 жылдың шілдесінде ол Кале қаласының тапсырылуына бірнеше күн қалғанда ағылшындармен нәтижесіз келіссөздерге қатысты. 1354 жылдың 8 ақпанында Петр Булонье кардиналы Гаймен бірге король Иоанн II-нің Наварра королі Карл II-ге комиссарлары болып тағайындалды, олар Карл қалаған нәрсені ұсынуға уәкілеттік алды. Екеуі Мантес қасарында Наварра королімен кездесті, оларға екі жесір ханыша және көптеген сарай қызметкерлері мен министрлер еріп жүрді, олардың көпшілігі Наварралық Карлға көбінесе ашық түрде жақтасқандықтарын көрсетті. 22 ақпанда жасалған шарт бойынша Наварра королі Карлға Нормандия герцогы сияқты құқықтармен иеленетін Төменгі Нормандияның елеулі бөлігі берілді. 1355 жылдың қаңтарында Петр Франция канцлері Пьер де ла Фореттпен бірге Авиньонға дипломатиялық миссиямен жіберілді, онда олар Генрих Ланкастер және Ричард ФицАлан, Арунделдің 10-графы бастаған ағылшын елшілігімен кездесті. Миссияның мақсаты – өткен жылы Гвинесте жасалған жобаға негізделген бейбіт келісімді ресми ратификациялау еді. Алайда, содан бері француз саясаты өзгерді, француз елшілері ағылшын талаптарын қабылдауға келмеді және жаңа ештеңе ұсынбады. Сондықтан келіссөздер тез арада тоқтады және конференция 24 маусымға дейін қолданыстағы бітімгершілікті бірнеше айға ұзартудан басқа ештеңеге қол жеткізбей аяқталды. 1355 жылдың мамыр айында Франция королі мен Англиямен одақтас Наварра королі арасында ашық соғыс басталатыны анық болғанда, Бурбон герцогы жесір ханышалар бастаған топқа қосылды, олар Карл Наварра атынан Иоанн II-ге ықпал етуге тырысты. Ақырында Иоанн II келісімге келді және 31 мамырда Карл Наварраны кешіруге келісті. Шілдеде Бурбон герцогы мен канцлер ағылшын елшілерімен кездесіп, бітімгершілікті ұзарту туралы келіссөздер жүргізді. Француз және ағылшын үкіметтері соғысты қайта бастауды шешкендіктен, бұл келіссөздер табиғи түрде бос және нәтижесіз болды. Петр 1356 жылдың 19 қыркүйегінде Пуатье шайқасында қаза тауып, қазір бұзылған Париж қаласындағы Кувен де Жакобен шіркеуіне жерленді.