Кіріспе
Пётр I (1068 – 1104) – 1094 жылдан 1104 жылы қайтыс болғанға дейін Арагон және Памплона патшасы. Пётр Санчо Рамирес пен Урхеллдық Изабелланың тұңғыш ұлы болды, одан ол Арагон мен Памплона тажын мұраға алды. Әкесінің Киелі Таққа деген шексіз құрметінің құрметіне оған Петр есімі берілді, себебі әкесі өз патшалығын вассал ретінде Киелі Таққа бағындырған еді. Пётр әкесінің Шіркеумен тығыз одағын жалғастырды және Аль-Андалустағы көрші тайфаларға қарсы әскери жорықтарын сәтті жүргізді, Альморавидтерге қарсы Валенсияның билеушісі, Эль-Сид атымен танымал Родриго Диас де Вивармен одақтасты. Орта ғасырлық «Компостелла жылнамаларында» Пётр «соғыста шебер және батыл бастамашыл» екені айтылады. Ал бір заманауи тарихшы оның «сол дәуірдегі мүмкіндіктерді толыққанды түсінуі кемшін» екенін атап көрсеткен.
Peter I (lang es, , ; 1068 1104) was King of Aragon and also Pamplona from 1094 until his death in 1104. Peter was the eldest son of Sancho Ramírez, from whom he inherited the crowns of Aragon and Pamplona, and Isabella of Urgell. He was named in honour of Saint Peter, because of his father's special devotion to the Holy See, to which he had made his kingdom a vassal. Peter continued his father's close alliance with the Church and pursued his military thrust south against bordering Al Andalus taifas with great success, allying with Rodrigo Díaz de Vivar, known as El Cid, the ruler of Valencia, against the Almoravids. According to the medieval Annales Compostellani Peter was "expert in war and daring in initiative", and one modern historian has remarked that "his grasp of the possibilities inherent in the age seems to have been faultless."
Ерте өмір
"Сан-Хуан-де-ла-Пеньа" (Crónica de San Juan de la Peña) жылнамасы, Петрдің билік уақыты туралы салыстырмалы түрде кеш жазылған дереккөз, оның қайтыс болғанда 35 жаста болғанын көрсетеді, бұл оның туған жылын 1068 немесе 1069 жылдарға шамалайды. Бала кезінде Петр, әмісі Ерменголь IV-нің бірінші өсиетімен, оның ұлы мен бауырларынан кейін Ургел графтығының мұрагерлік тізіміне қосылды. Оған оны мұраға алу жоспарланбаған еді. 1085 жылы, әкесі Граусты бағындырғаннан кейін екі жыл өткен соң (1083 жылдың 28 сәуірі), Петрге Собрарбе және Рибагорза астанасы Грауда орналасқан, суб-корольдік ретінде тапсырылды, ол одан әрі патша (латынша rex) титулымен көбінесе тәуелсіз билік жүргізді. 1087 жылдың 28 қазанында Петр әкесімен бірге Наваррадағы Памплонаға келді, онда екі монарх қаладағы епископтардың құқықтарын бекітті. Ол патшалықтың оңтүстік-шығысында Реконкистанына белсенді түрде кірісті. 1087 жылы ол Тюдела қаласын сәтсіз қоршауға қатысқан болуы мүмкін. Сол жылы ол Эстаданы, 1088 жылы Монтеарагонды, ал 1089 жылдың 24 маусымында Монзонды жаулап алды. Бұл жаулаулар Цинка өзенінің аңғарын ашты, ол 1093 жылы бағындырылған Альменарға дейін жаулап алынды.
Жалғыздық билік
1094 жылы Хуесканы қоршау кезінде әкесі қайтыс болғаннан кейін Петр оның бүкіл патшалығын мұраға алды. Петр қоршауды көтерді, бірақ бір жыл ішінде қайтадан оралды. 1094 жылдан кейін оның мақсаттары батысқа қарай, Галлега аңғарына бұрылды. 1095 жылы Петр II Урбанға әкесінің сертін қайталады, ал Урбан оған қорғау уәдесін жаңартты, бұл серт бойынша Санчо, оның ұлдары және оның патшалығы 1089 жылдың шілдесінде қорғауға алынған болатын. 1095 жылдың 16 наурызында папа тіпті "Cum universis sancte" деген бұйрық шығарып, Арагон патшасы мен патшайымына папаның рұқсатынсыз айыптаудан қорғау құқығын берді. Сол жылы, Хуесканы қоршағанда, Петр Алкораз шайқасында Сарагоса тайфасының күштерін жеңіп алды. Кейін Петр Санчо Криспоға Алкораз шайқасына үш жүз атты және жаяу әскер жібергені үшін сыйлық берді. Ол сол жылдың 27 қарашасында Хуесканы жаулап алды.
Реконкиста және Альморавидтермен соғыс
Келесі жылы (1096) Петр Кастельондағы бекінісін тексеру үшін оңтүстікке сапар шекті, бірақ Родерики тарихында Родригоға көмектесу үшін келгені айтылады. Ол Родригомен Валенсияда кездесті, және үлкен күштер жиналғаннан кейін, 1091 жылы Родриго қайта салған Беникаделл шекаралық бекінісін нығайтуға шешім қабылдады. Олар Хатива қаласынан өтіп бара жатқанда, Альморавид басшысы Юсуф ибн Ташфиннің туысы, сондай-ақ Родриго 1095 жылы Куарте шайқасында жеңген Мохаммед басқаратын Альморавид әскерімен кездесті. Олар Беникаделлді асыққан түрде қамдап, жағалау арқылы Валенсияға қайтуға бекінді, бірақ Баирен шайқасында Мұхаммед әскерімен кездесті, олар теңізге жуық биік жерге орналасқан еді. Альморавидтердің шағын флоты Альмерия сияқты оңтүстік портынан жиналды, ал христиандар кемелерден атылған жебелер мен төбедегі атты әскердің арасында қалды. Родриго әскерге сөз сөйлеп жігерлендірді, және келесі күні түскі уақытта христиандар шабуылға көшті. Хатива шайқасы жеңіліспен аяқталды, көптеген Альморавидтер қаза тапты немесе өзенге немесе теңізге лақтырылды, онда көптегендары суға батты. Петр мен Родриго жеңіспен Валенсияға оралды және тарихта жазылғандай, Аллаға жеңіс үшін алғыс айтты. 1101 жылы ол Сарагосаға қарсы соғыс бастады, бұл науқан бір жылға созылды. Ол Бірінші крестшілерден шабыттанған болуы мүмкін, өйткені 1101 жылғы науқан туралы заманауи есептер оны "салысты көтерген" (crucifer) деп атайды. Оның әскерінің саны Леоның замандас жазушысына соншалықты әсер етті, ол 12 ақпандағы құжаттың даталау формуласында: "Петр, Арагон патшасы, өзінің санаусыз қарулы әскерімен, Мәсіх туымен Сарагоса қаласымен шайқасты" деп жазды. Маусым айында Петр Сарагосаны қоршауға кірісті. Ол қоршау үшін Юслибол деп аталған бекініс салдырды (Бірінші крестшілер қолданған "Құдай қалаған" деген латын сөзінің бұрмалануы) және қаланы айқыш белгісі бар тулармен қоршады. Тамыз айында ол Альпі тауларына және Эбро өзеніне дейін шабуыл жасады (рейд), бірақ жеткіліксіз атты әскер болғандықтан науқан тоқтатылды. 11 желтоқсан күні 1102 жылы Петр Кастилия шекарасындағы Эстеллада болды, мүмкін, Испанияның шығысындағы христиандар үшін қиын болған күзге байланысты Альфонсо VI-дан көмек сұрады. 1104 жылы Петр өзінің мемлекетінің барлық инфансондарына фуэро берді, сонымен қатар үш күндік әскери қызмет көрсетуді талап ету құқығын сақтап қалды.
Мұрагерлік
Пётрдің алғашқы некесі Аквитаниялық Агнессамен (1081 жылы келісім шарт жасалған), оның әкесі ұйымдастырды және 1086 жылдың қаңтарында Яка астанасында болды. Оның екінші некесі, шамасы Ломбардиялық Бертамен, 1097 жылдың 16 тамызында Уэскада өткізілді. Бұл Арагон астанасын Жакадан үлкен Уэска қаласына көшіруді білдірді. Пётрдің жалғыз балалары, Изабелла мен Пётр (1086 жылы туған), екеуі де оның бірінші некесінен, 1103 жылы және 1104 жылдың 1 ақпанында сәйкесінше қайтыс болды. Пётр 1098 жылы Эль-Сидтің қызы Мария Родригеске үйленді – бұл неке «Cantar de mio Cid» және кейінгі әдебиеттерде баяндалған. Изабелла мен Пётр екеуі де 1104 жылдың 18 тамызында Сан-Хуан-де-ла-Пеньаға жерленді. Пётр I Валь-д'Аранда қайтыс болғаннан кейін оның патшалықтары кіші туған ағасы Альфонсо Жауынгерге көшті. Пётр Сан-Хуан-де-ла-Пеньяда балаларының қасына жерленді. Альфонсо да баласыз қайтыс болғаннан кейін Арагон патшалығы кенже ағасы Рамиро II-ге бұйырды. Пётр есімі Рамироның жалғыз баласы және мұрагері Петрониллаға (1137–64) әйелдік формада берілді. «Пётр» есімі Петронилла үйленген Барселона үйінің есімдер тізіміне еніп, содан кейін Арагонның билеуші отбасында жиі кездесе бастады.