Кіріспе

Пётр Блуалық (Petrus Blesensis; фр. Pierre de Blois) – француз дін қызметкері, теолог, ақын және дипломат. Ол ең әйгілісі латын хаттарының жинағымен танылған.

Ерте өмір және білім

Пётр Блуа шамамен 1130 жылы дүниеге келген. Алдыңғы пікірлер оның туған күнін 1130 жылдарына жатқызуға бейім болған. Ол Бернард Сильвестристің шәкірті болды, ол кейіннен оған «аңыз емес, шын тарихты ұстануға» кеңес берді және Турдың бұрынғы архиепискобы Хилдеберттің хаттарын жаттауға көмектесті. Петрдің ағылшын философы және теологы Джон Солсбериден де білім алғаны болжамдалған, бірақ қазір бұл кеңінен жоққа шығарылды. Содан кейін Пётр Болонья университетінде рим құқығын оқыды, ол заң зерттеулерінің орталығы болды. Мұнда оған болашақ Кентерберий архиепискобы Болдуин Фордский сабақ берді, ал екеуі де болашақ Папа Урбан III Умберто Кривеллиден білім алды. Шамамен 1155 жылы Петр теологияны оқу үшін Парижге барып, онда шамамен 11 жыл болды.

Сицилиялық оқиға

1166 жылы Сицилияның регенті, Перше графтарының туысы Наварра Маргарет Франциядағы туыстарына, әсіресе Руан архиепискобы Ротроуға, ұлы Вильгельм II кәмелетке толмаған кезде көмек сұрап хат жазды. Бірақ 1183 жылы Генрих Жас патша әкесіне қарсы көтеріліс кезінде қайтыс болғанда, Пётр Элеонораға ойлы көңіл көтеру хаты жазды. Пётр Генрих II-нің жақсы байланыстары бар, даулы және оның үгітшісі болды. Ол континенттегі байланыстарына, қазір Палермо архиепискобы Уолтер Офамил сияқты, Томас Беккетті өлтіруге қасады деп айыпталғанға қарсы қорғаныш жазып, оны мақтады. Бекеттің өлімі туралы сөз қозғалғанда, Пётр өзінің діни шенін атап өтті: *in verbo Domini et in ordine diaconi vobis dico* – «Құдай сөзімен және диакон шенімен сізге айтам». Білім алған кезінде ол диакон болып тағайындалған және кейін священник шеніне ие болудан қашқан сияқты. 1176 жылы Пётр Кентербери архиепископиясының канцлері, бас жазбагер және Рихард Довердің латын хатшысы болып тағайындалды. Шамамен сол жылы ол Баттың архидиаконы болып тағайындалды.

1179 жылы Пётр Римде болды және сонда оның кейінгі өмірінде маңызды рөл атқаратын ойсыздығын көрсетті. Оның қарызын төлемегені үшін Папа Александр III кредитордың атынан архиепископқа хат жазды. Бұл мәселе 1234 жылы Папа Григорий IX шығарған канондық құқық жинағына енгізілді. 1184 жылы Рихард Довер қайтыс болды және біраз уақыттан кейін король Болоньядағы оның досы және ұстазы Фордтың Балдуинін Кентербери архиепископы етіп тағайындауға қол жеткізді. Ол Пётрді хат жазушы қызметінде бекітіп, сонымен қатар оны өзінің басты заң кеңесшісі етіп тағайындады.

Кентербери соборының саптарындағы дау

Көп ұзамай Бальдуин Петірдің мансабына қауіп төндіретін заңдық дауыл туғызды. Ол епархияны түбегейлі реформалауға бел буды, оны өзінің мәртебесі үшін тиімді база ретінде жұмыс істеуге мәжбүрледі. Ол Кентербери соборының бөлімін үлкен кедергі ретінде қарастырды. Көптеген соборлық мекемелер сияқты, бұл жер Норман жаулауына дейін дін қызметкерлерінен тұрған, содан кейін Бенедикт монахтарының қауымы ретінде қайта құрылды, олар Қасиетті Үштік немесе Крайстчерч монастыры деп белгілі болды. Алайда, бөлім монахтары оның орнына келген Урбан III-ге реформалары тым шалқап кеткенін айтып, шағымданып, Пападан кейбір тәркіленген шіркеулерді қалпына келтіруді бұйыруға жетті. Урбан бастапқыда Бальдуиннің бөлімді Кентерберидің солтүстігіндегі Хакингтонға көшіру және Лондон мен Вестминстердегі биліктің орталықтарына қарайтын Ламбетте епархияның екінші базасын салу жоспарының кейбір аспектілерін қолдады. Алайда, жоспар Хакингтон мен Ламбеттегі дін қызметкерлерінің колледждерінен тұратын жаңа епископтық құраммен монастырь бөлімін алмастыруды көздеді. Өздерінің ықпалы мен байлығын жоғалтып жатқанын сезінген Кентербери монахтары патшаға да, Римге де шағымданып, көмек сұрады. 1186 жылдың желтоқсанында Бальдуин преорды қызметтен шеттетуге мәжбүр болды, ал монахтар бірден епископтарды, архиепископтарды және тіпті Франция королі Филипп II-ні өздерінің ісіне жұмылдыру үшін хат жазу кампаниясын бастады. Блуалық Петр Пиллиус есімді білікті римдік заңгердің ұсынысқа қарсы сөйлеуі үшін пап сотына, Веронаға жіберілді. Петр бірнеше күннен кейін Веронаға жетіп, Папаның істі 10 сәуірге дейін кейінге шеккенін, осы уақытта монахтардың пайдасына бірқатар жарлықтар шығарылып, Петрге ресми түрде шағымдану мүмкіндігі берілмегенін анықтады. Алайда, Петр ашық сотта да жеңіліске ұшырады, үнемі жеңілістерге тап болды. 9 мамырда Папа архиепископ Бальдуинге Хакингтондағы жаңа шіркеуін салуды тоқтатуды бұйырды, оны құру және қолдау үшін құрылған бауырластықты таратып, шағымдардан бұрынғы жағдайды қалпына келтіруге қарсылық көрсеткеніне өкініш білдірді. Петр қазан айына дейін Веронада істің мән-жайын зерттеді, содан кейін пап сотымен Феррараға аттанды. Үйдегі қауқаралық мінез-құлық Петрге көмектеспеді. Бальдуин Папаның бұйрығына қарамастан, корольдің қолдауымен шіркеуін салуды жалғастырды, бірақ құрылыс алаңын батысқа қарай жылжытып, Сент-Данстан приходында ағаштан жасалған шағын шіркеу салды. Тамыз айында ол бөлімнің иеліктерін тартып алып, мүшелерін қызметтен шеттетуге және тіпті айыруға батыл болды. 3 қазанда Феррараға жеткен Папа Бальдуинге жаңа штаб-пәтерін бұзуды, жерді түзеуді және дін қызметкерлерін қызметтен шеттетуді, барлық бөлім мүшелерін лауазымдарына қайтаруды және іс жалғасқан кезде оларға қарсы әрекеттер жасаудан бас тартуды бұйырып, тәуекелді арттырды. Оған 30 күн берілді. Р. В. Саузерн Петрдің Веронадан Феррараға жолда жүргенде бұрынғы ұстазына соңғы жеке өтініш жасағанын және Папаның заңдық процедураны айналып өту әрекетіне қатты ашуланғанын, нәтижесінде келесі күні жүрек талмасынан қайтыс болғанын айтады. Петрдің өзі Урбанның өлімі туралы есептерінде, Петр оған жақындағаннан кейін жылқыны ауыстыру кезінде ауырып қалғанын, сондай-ақ Веронадан келген жолда дизентерияға шалдыққанын айтады – өлімнің әбден ықтимал себебі. Жаңа Папа сотты Римге қарай Пизаға көшірді. Ол соборлық бөлімге бұрынғыдан азырақ көңіл бөлген сияқты, ал Гонорий, Петр сияқты, пап сотында қалды, өйткені бөлім оған қайта оралуды бұйырған еді. Алайда, 1188 жылдың 26 қаңтарында Климент мәселе бойынша соңғы шешімін қабылдады және оны Бальдуинге хат арқылы жеткізді. Ол архиепископты өзінің лауазымының беделін төмендетуге тырысқан ұстамсыздығы үшін және оның мойынсұнбауы үшін айыптады, содан кейін Урбанның барлық талаптарын қайталады: жаңа коллегиаттық шіркеуге тыйым салынды және бұрынғы жағдай қалпына келтірілді. Бальдуин монахтарға қарсы өшпенділік кампаниясын жалғастырды, олар 1189 жылдың тамызына дейін собордағы өз монастырында тұтқынға алынды.

Көшпенділік

Генрих 1189 жылы қайтыс болғаннан кейін Петрдің ықыласынан қалысқан сияқты – мұндай пікірге, әдетте, сенімсіздікпен қараған. Ол сондай-ақ, басқа да көрнекті шіркеу қайраткерлеріне елеулі ықпал ете берді. Ричардтың өлімінен кейін жағдай сәл жақсарды, ал оның ықпалы мен материалдық жағдайы Джонның билігінің алғашқы жылдарында қайта жандана бастады. 1202 жылға дейін ол Лондон архидиаконы қызметіне тағайындалды. Дегенмен, ол әлі де көптеген пайдалы лауазымдарды иеленгенімен, қаржылық қиындықтардан арыла алмаған секілді. Ол шамамен 1200 жылы Иннокентий III-ге жолдаған хатында архидиакондықтан түскен кірісі тіпті қарапайым шығындарын жабуға жетпейтінін айтып, наразылық білдірді.

Вулвергемптон колледжінің оқиғасы

Ол, әлдеқайда бұрын Вулвергемптонның деканы болған болуы мүмкін, тіпті Генрих II патшаның тұсында, – болжам бойынша, Стаффордширдің шерифі – ол шіркеудің ежелгі құқықтарын теріске шығарып, қала тұрғындарын қысымға ұшыратып отырды деп шағымданады. Бұл жағдайды сенімді түрде анықтауға болады, себебі Лонгшамптың билігі ұзаққа соқпады және ол 1191 жылы елден қашуға мәжбүр болды, оның әрекеттерін қатты айыптап, апостолдық кедейліктің қадір-қасиетін жоғары бағалады, ирониялық түрде, өзінің көп қызмет атқаруымен байланысты. Петр шамамен 1202 жылы декандық қызметтен бас тартып, жағдайды Иннокентий III-ке жолдаған хатында түсіндірді. Ол шіркеутің тек архиепископқа және корольге, Папа арқылы бағынатынын мәлімдеді: кейінірек декандар архиепископтан да тәуелсіздік іздеді, және олардың әрекеттері белгілі бір нәтижелерге жетті. Питер бұл жоспарды Хьюберт Уолтерге ұсынды және оның, сондай-ақ Джонның қолдауын алды. Уолтер колледжді таратып, Папаның келісімімен Джон 1203 жылғы қаңтарда декандық пен пребендтерді оған тапсырды, жаңа жобаны бастауға дайындық ретінде. Ол түрлі көлемдегі көптеген даулы еңбектердің авторы болды. Мысалы, 1190 жылдардың бірінде ол «Иудейлердің опасыздығына қарсы» деген шығарма жазды, оны Петр Вустер епискобына, мүмкін Джон Котансқа жазған кіріспе сөзінде мақтады. Бұл еңбек яһудилерге қарсы бағытталған, негізінен Киелі кітаптан алынған аргументтерді жинақтап, үштік және басқа да христиандық ілімдерді қолдайды, оны пікірталас жүргізу жөніндегі нұсқаулық ретінде қарастыруға болады. Алайда ол олардың дінге қайтуына үміт білдірмеді: «Олардың уақыты әлі келген жоқ, бірақ ол басқа ұлттар дінге қайтқанға дейін оларды соқыр қылды». Мәсіхтің азаптары туралы айтқанда, ол яһудилерді «жамандықтарында мызғымайтын» деп айыптады. «Иудейлердің опасыздығына қарсы» ресми мәтіндерге әсер етті. Оның «дауысы Папалық Буллаларда, уағыздарда, монастырлық жылнамаларда және басқа да көптеген мәтіндерде қолданылады, яһудилер туралы сөйлеудің ортақ тілі қалыптасты, дәл осы кезеңде яһудилердің ұзаққа созылатын стереотипі жасалды».

Отбасы

Петірдің бауыры Уильям Блуалық болды, ол да ақын еді, және оны кейде Линкольн епископы Уильям де Блуалықпен шатастырады. Оның қарындасы Кристиана Блуалық монах болған, ал Петір оны осы жолымен өркендеуіне қолдады.