Палеолиттік адам бейнесі: «Үңгір адамы» мифологиясы
Caveman
Мамонт адамдары: Палеолиттік дәуірдегі алғашқы адамдар бейнесі. «Үңгір адамдары» туралы аңыз, олардың сипаттамасы, мінез-құлқы мен суреттері туралы біліңіз.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Палеолит дәуіріндегі алғашқы адамдарды бейнелейтін стереотиптік кейіпкер
Stock character representative of primitive humans
Стереотиптік кейіпкер
the stock character
Мұңғыма адам – палеолит дәуіріндегі алғашқы адамдарды бейнелейтін стереотиптік кейіпкер. Бұл бейне 20 ғасырдың басында кең таралды, сол кезде Марселин Буль мен Артур Кит неоандертальдықтарды «маймылға ұқсас» немесе «гоминидтерге ұқсас» деп сипаттаған болатын. "Мұңғыма адам" терминінің таксономиялық баламасы – қазір қолданылмайтын Homo troglodytes (Линней, 1758) есімді екі атаулы жіктемесі.
The caveman is a stock character representative of primitive humans in the Paleolithic. The popularization of the type dates to the early 20th century, when Neanderthals were influentially described as "simian" or "ape like" by Marcellin Boule and Arthur Keith. The term "caveman" has its taxonomic equivalent in the now obsolete binomial classification of Homo troglodytes (Linnaeus, 1758).
Сипаттамалары
Үңгірдегі адамдар әдетте жануарлардың шала терісін киіп, соңғы мұздық кезеңіндегі қазіргі заманғы адамдар сияқты үңгір суреттерін салуға қабілетті деп бейнеленеді. Олар көбінесе тастармен, ірі қара малдың сүйектерінен жасалған дубинкалармен, найзалармен немесе тас байланған таяқтармен қаруланған, ақылсыз, оңай қорқатын және агрессивті деп сипатталады. Әдетте, олардың дауысы төмен, дөрекі болып келеді және «уга буга» сияқты дыбыстар шығарып, құрқырап немесе қарапайым сөздермен сөйлейді. Халық мәдениетінде үңгір адамдары динозаврлармен бірге немесе олардың жанында өмір сүргендей болып көрсетіледі, бірақ құстар емес динозаврлар 66 миллион жыл бұрын, *Homo sapiens* пайда болғанға дейін, Бор дәуірінің соңында жойылып кеткен. Бұл архетиппен байланысты кезең – палеолит дәуірі, кейде Тас дәуірі деп те аталады, бірақ палеолит Тас дәуірінің бір бөлігі ғана. Бұл дәуір 2 миллион жылдан астам уақытқа созылады, қазіргі уақыттан 40 000 және 5 000 жыл бұрынғы аралықта (яғни, шамамен 2000 жыл бұрынғыдан 40 және 5 жыл бұрынғы аралықта). Үңгірде өмір сүрген адамдар туралы бейненің пайда болуының себебі – Еуропаның Тас дәуірі мәдениеттерінен табылған көптеген артефакттар үңгірлерде сақталған. Дегенмен, бұл, ең алдымен, үңгірлердің мыңжылдықтар бойы сақталу қабілетін көрсетеді, олардың тұрақты баспана екенін білдірмейді. Соңғы мұздық кезеңіне дейін адамдардың көп бөлігі үңгірлерде өмір сүрмеген, көшпелі аңшы-жинаушы тайпалар шатырлар мен ағаш үйлер сияқты уақытша құрылыстарда тұрған (мысалы, Охалода). Бірақ, кейбір нағыз үңгір тұрақтары да болған, мысалы, Израильдегі Кармил тауында. Стереотиптік үңгір адамдары әдетте жануарлардың терісінен жасалған, бір иықтан белдікпен ұсталған көйлек сияқты киім кигендей бейнеленеді. Стереотиптік үңгір әйелдері де осылай суреттеледі, бірақ кейде олардың дене бітімі жұқа болып келеді және шаштарына сүйектер байланған. Олар сондай-ақ конус пішіндес үлкен дубинкаларды ұстағандай көрсетіледі. Көбінесе олардың есімдері құрқыраған дыбыстарға ұқсайды, мысалы, «Угг» және «Зог».
Cavemen are typically portrayed as wearing shaggy animal hides, and capable of cave painting like behaviorally modern humans of the last glacial period. They are often shown armed with rocks, cattle bone clubs, spears, or sticks with rocks tied to them, and are portrayed as unintelligent, easily frightened, and aggressive. Typically, they have a low pitched rough voice and make vocalisations such as "ooga booga" and grunts or speak using simple phrases. Popular culture also frequently represents cavemen as living with, or alongside of, dinosaurs, even though non avian dinosaurs became extinct at the end of the Cretaceous period, 66 million years before the emergence of Homo sapiens. The era typically associated with the archetype is the Paleolithic Era, sometimes referred to as the Stone Age, though the Paleolithic is but one part of the Stone Age. This era extends from more than 2 million years into the past until between 40,000 and 5,000 years before the present (i. e., from around 2,000 kya to between 40 and 5 kya). The image of these people living in caves arises from the fact that caves are where the preponderance of artifacts have been found from European Stone Age cultures. However, this most likely reflects the degree of preservation that caves provide over the millennia, rather than an indication of them being a typical form of shelter. Until the last glacial period, the great majority of humans did not live in caves, as nomadic hunter gatherer tribes lived in a variety of temporary structures, such as tents and wooden huts (e. g., at Ohalo). A few genuine cave dwellings did exist, however, such as at Mount Carmel in Israel. Stereotypical cavemen have traditionally been depicted wearing smock like garments made from the skins of animals and held up by a shoulder strap on one side. Stereotypical cavewomen are similarly depicted, but sometimes with slimmer proportions and bones tied up in their hair. They are also depicted carrying large clubs approximately conical in shape. They often have grunt like names, such as "Ugg" and "Zog".
Тарих
Геральдикалық "жабайы адамдарға" ұқсас үңгір адамдары жүздеген жылдар бойы Еуропа мен Африка иконографиясында кездеседі. Орта ғасырларда бұл жаратылыстар өнер мен әдебиетте көбінесе сақалды, шашымен қапталған, ұяшықтармен қаруланған және үңгірлерде тұратын болып бейнеленген. Жабайы адамдар әрқашан өркениеттен тыс өмір сүретін ретінде көрсетілген, бірақ олардың адам немесе адам емес екені әрқашан нақты болмаған. Сэр Артур Конан Дойлдің "Жоғалған әлем" (1912) романында маймылтектес адамдар заманауи адамдармен шайқасқан күйінде суреттелген. Рудиард Киплингтің "Жақсы әңгімелер" (1902) жинағындағы "Бірінші әріптің қалай жазылғаны және әліпбидің қалай жасалғаны" – үңгірдегі адамдар тобының баяндалған екі әңгімесі. Эдгар Райс Берроуз осы идеяны "Уақыттың ұмытқан жері" (1918) үшін бейімдеген. Үңгір адамдары туралы фильмдер жанры пайда болды, оның үлгісі Д.У. Гриффиттің "Адамның жаратылысы" (1912) болды; ол Чарльз Чаплиннің "Тарихқа дейінгі өткені" (1914) атты сатирикалық туындысына, сондай-ақ "Брут Форс" (1914), "Үңгір адамы" (1912) және кейіннен "Үңгір адамы" (1934) фильмдеріне ықпал етті. Суреттемелерге сәйкес, Гриффиттің кейіпкерлері сөйлей алмайды және қару ретінде таяқ пен тастарды пайдаланады, ал "Үңгір адамы" фильмінің батыры – динозаврлармен күресетін Тарзанға ұқсас кейіпкер. "Капитан Үңгір және жас періштелер" (1977-1980) – үңгір адамдарын шашты және ұзын таяқ ұстаған күйінде бейнелейтін анимациялық комедия. Гриффиттің "Брут Форс" картинасы – үңгір адамдары мен динозаврлардың бірге бейнеленген ең алғашқы суреттерінің бірі, онда Цератозаврдың да бейнесі бар. Бұл фильм құс емес динозаврлар ертедегі адамдармен бірге өмір сүрді деген бұрыс пікірді күшейтті. "Флинтстоунс" анимациялық сериалы отбасылық комедиялардың пародияс болып табылады, онда Флинтстоунс динозаврларды, птерозаврларды және тарихқа дейінгі сүтқоректілерді құралдар, тұрмыстық техника, көлік құралдары және құрылыс жабдықтары ретінде пайдаланады.
Caveman like heraldic "wild men" were found in European and African iconography for hundreds of years. During the Middle Ages, these beings were generally depicted in art and literature as bearded and covered in hair, and often wielding clubs and dwelling in caves. While wild men were always depicted as living outside of civilization, it was not always clearly whether they were human or non human. In Sir Arthur Conan Doyle's The Lost World (1912), ape men are depicted in a fight with modern humans. How the First Letter Was Written and How the Alphabet was Made are two of Rudyard Kipling's Just So Stories (1902) featuring a group of cave people. Edgar Rice Burroughs adapted this idea for The Land That Time Forgot (1918). A genre of cavemen films emerged, typified by D. W. Griffith's Man's Genesis (1912); they inspired Charles Chaplin's satiric take in His Prehistoric Past (1914), as well as Brute Force (1914), The Cave Man (1912), and later, Cave Man (1934). From the descriptions, Griffith's characters cannot talk, and use sticks and stones for weapons, while the hero of Cave Man is a Tarzanesque figure who fights dinosaurs. Captain Caveman and the Teen Angels (1977 1980), is an animated comedy depicting cavemen as being hairy and carrying clubs. Griffith's Brute Force represents one of the earliest portrayals of cavemen and dinosaurs together, with its depiction of a Ceratosaurus. The film reinforced the incorrect notion that non avian dinosaurs co existed with prehistoric humans. The animated series The Flintstones, a spoof on family sitcoms, portrays the Flintstones even using dinosaurs, pterosaurs and prehistoric mammals as tools, household appliances, vehicles, and construction equipment.