Кіріспе

Лаоис және Оффли округтеріндегі қала, Ирландия.

Портарлингтон, тарихи түрде Кулетодера деп аталған, Ирландияның Лаоис және Оффли округтерінің шекарасында орналасқан қала. Барроу өзені шекараны құрайды. Портарлингтон Дублиннің шамамен 80 км батысында жатыр. 2022 жылғы халық санауы бойынша қаланың халқы 9 288 адамды құрайды. Франциядан діни қуғыннан қашқан он бес немесе одан да көп гугенот отбасысы Беннет колониясының орнына қоныстанды. Бұл елді мекен Ирландиядағы гугеноттардың басқа елді мекендерінен ерекшеленеді, себебі француз тілі сақталды, 1820 жылдарға дейін шіркеу қызметтерінде қолданылып, қала мектебінде оқытыла берді. Соңғы жиырма жылға дейін діни рәсімдер француз тілінде өткізілді. RC бөлімдерінде Портарлингтон – Портарлингтон, Эмо және Киллинард аталған бірлестіктің немесе округтің орталығы.

Ирландия шіркеуінің Килдар епискобы 1694 жылы жаңа француз шіркеуін қадірлеу үшін Портарлингтонға келді. Қазіргі Ирландия шіркеуі қаланың негізгі көшелерінің бірінде орналасқан, ол әлі де «Француз шіркеуі көшесі» деп аталады, ал бастапқы француз шіркеуі (1694) базар алаңынан жақын жерде орналасқан. Портарлингтонның француздық ықпалымен байланысы әр шілде айында «Фестиваль Франсуа де Портарлингтон» фестивалімен тойланады.

Лия қамалы

Қауымның шетінде Леа қамалы орналасқан. 1260 жылы Уильям де Вези салған норман қамалының қалдықтары. Тарихы барысында ол көп рет қожайынын ауыстырды. Мысалы, 1284 жылы Фионн О Диомасайгтің әскері оны өртеп жіберді, де Вези оны қайта тұрғызып, патшаға тапсырды, 1315 жылы шотланд әскері қаламен бірге оны өртеп тастады, 1346 жылы О'Мурлар өртеп жіберді, 1422 жылы О'Демпсейлер басып алды, бірақ 1452 жылы Ормонд графына қарады, 1535 жылы Силкен Томас Фицджеральд оны паналау үшін пайдаланды, 1556 жылы сэр Морис Фицджеральдқа аманатқа берілді, ал 1618 жылы Роберт Батқа жалға берілді. 1640 жылдардағы көтерілісте Конфедерация оны монетахана ретінде пайдаланды, сосын Кромвель әскері баспалдақтарды жарылғыш заттармен толтырып, бекіністі жойды. Одан кейін қамалда бекініс ретінде ешқашан қолданылмады. Трейскон Масс Рок қаланың сыртында, Трейскон деп аталатын аймақта орналасқан. Бұл тас (ирланд тілінде Carraig an Aifrinn) орманды жерде орналасқан, және 17 ғасырдың ортасында Ирландияда католиктердің құдайға сыйынған жері ретінде пайдаланылған үлкен тас. Католиктердің діни рәсімдерін өткізу үшін тым қиын және қауіпті болғандықтан, олар оқшауланған жерлерді іздеді, себебі Кромвельдің ирландтарға қарсы науқаны мен 1695 жылғы Жаза заңдары католиктерге қарсы кемсітушілік пен зорлық-зомбылықты заңдастырған еді. 1798 жылғы көтеріліс салдарынан Леа қамалынан бірнеше жергілікті адам ұсталды және кейін қаланың базар алаңында асылып өлтірілді. 1976 жылы көтерілісшілердің мәліметтері жазылған кельт кресі пішініндегі ескерткіш орнатылды. Ескерткіш базар алаңындағы француз шіркеуінің қабырғасына жақын тұр.

Өрнек ауданы

Портарлингтон сайлау округі 1801 жылға дейін Ирландияның Төменгі палатасына екі депутат жіберді, содан кейін ол бір депутат сайлайтын Ұлыбритания Парламенті округі ретінде қайта құрылды. Ирландияның Ұлттық кітапханасында екі округтік хаттама кітабы сақталған: 1727–1777 жылдарға арналған Ms 90 және 1777–1841 жылдарға арналған Ms 5095. Олар еркін азаматтардың санының шектелуін және Доусон-Дэмер отбасының, Портарлингтон графтарының ықпалының күшеюін көрсетеді. Протестанттық үстемдік саясаты Портарлингтонды толығымен бұзылған округке айналдырды. Мұның себебі – егіншілердің саяси және экономикалық жағдайын сақтап қалу еді. Бұл үзіндіде 15 адамнан тұратын корпорация Доусон отбасының кандидаттарын, олардың көпшілігі тұрғын емес, 2800 адамдық қаланың өкілі ретінде қайта сайлауға жауапты екендігі көрсетілген: Ұлыбритания мен Ирландия арасындағы заң шығарушылық одаққа дейін бұл округ Ирландия Парламентіне екі депутат жіберді; 1800 жылдан бастап ол Империялық Парламентке бір депутат сайлайды, және осы корпорация соңғы жалпы сайлауға дейінгі 50 жыл ішінде Доусон отбасының кандидатын, көбінесе округке мүлдем бейтаныс адамды, бәсекесіз сайлап отырды. Парламенттік мәліметтерге сәйкес, 1829 жылғы мамыр және 1830 жылғы маусымда сайлаушылардың саны, тұрғын және тұрғын емес, 15 болды; яғни, корпорацияның барлық мүшелері.

География

Портарлингтонды Бароу өзені екіге бөледі, солтүстік жағалауда Оффли округі, оңтүстік жағалауда Лаоис округі орналасқан; қала көбінесе жазық, көшелердің кейбірінде шамалы көтерілістер бар. Қаланың бір бөлігі өзеннің тасқын алабында салынған. Жақында дренаж жүйесін жақсарту арқасында қалаға жақын жерлерде тасқын азайды. Өзен арқылы Оффли округіне өткенде, жер батпақты, ылғалды болып келеді және кең торфты батпақтарға толы. Бұл батпақтар кейбір мұздық төбелермен тілгіленген, олардың бірі Дерривилла төбесі деп аталады; бұл төбелер құм мен шағыл өндіруге пайдаланылған. Қаланың оңтүстік жағында жергілікті халық Corrig (немесе Carrick) төбесі деп атап кеткен тағы бір мұздық төбе көзге түседі. Бұл төбеде тас құрылым немесе шпиль орналасқан. Бұл шпиль 19 ғасырдың екінші жартысында салынған. Шпильдің қасында қаланың сумен жабдықтау резервуары жатыр. Резервуар төбенің гравитациялық күшін пайдаланып, төмендегі қалаға су жеткізеді.

Демография

Лаоис округі Ұлы ашаршылық (1845–1847) кезінде зор қиындықтарға тап болды, және округтің халқы 1841 жылы 153 000-нан астам болса, 1881 жылға қарай 73 000-нан сәл ғана асып түсті. Ашаршылықтан қаза тапқандардың зираттары жергілікті халыққа белгілі. Портарлингтонның халқы 2002 және 2016 жылғы халық санақтары арасында екі есеге өсті (4 001 адамнан 8 368 адамға дейін), ал 2022 жылы 9 288 адамға жетті. 2017 жылғы қаңтар айының мәліметтері бойынша, қалааралық автобус тасымалында Дублинге тікелей бағытпен жүретін бір қызмет бар. Бұл қызметті JJ Kavanagh and Sons компаниясы атқарады және күніне бір рет UCD-ге және кері бағытта қатынайды. Портарлингтонды Портлоиз және Тулламормен байланыстыратын Slieve Bloom Coaches компаниясына қарасты жергілікті автобус қызметі де бар. Dublin Coach (жергілікті тұрғындар оны түсінің түсіне байланысты "жасыл автобус" деп атайды) Монстеревин арқылы Килдэр ауылының сауда орталығына сағат сайын рейстер жасап тұрады. JJ Kavanagh and Sons компаниясы оқу жылында Карлоудағы NUI Maynooth университеті мен технология институтына апта ішінде қызмет көрсетеді.

Білім

Кола́йсте И́осага́йн Портарлингтондағы басты орта мектеп. Шекараның Оффали жағында орналасқан мектепте "Көшкінші жыл", "Қолданбалы аттестат" және "Кәсіби аттестат" бағдарламалары жүзеге асырылады. Лаойс жағында үш бастауыш мектеп бар, олардың бәрі шекараның Лаойс бөлігінде орналасқан. Сонымен қатар, жоғары білімнен кейінгі студенттерге және ересектерге білім беруге арналған жоғары білім беру колледжі де бар.

Медиада

2012 жылы RTÉ телеканалы бірнеше апта бойы Портарлингтонда «Dirty Old Towns» телешоуының түсірілімдерін жүргізді. Дермот Гэвин жүргізген және 6 аптаға созылған шоуда жергілікті тұрғындар қаланың жағдайын жақсартуға атсалысқандары көрсетілді. Олардың бірі Барроу өзенінің жағасындағы жаңару болды, онда үлкен, қызыл түспен боялған «L I F E» әріптері орнатылды. Алғашқыда «L I V E» деп жазылған, бірақ қаланың Оффли жағынан келгенде «E V I L» деген сөз сияқты көрінетін. Басқа да жаңарулардың ішінде екі жабық футбол алаңын салу және Халық саябағын жақсарту болды. Ескі дүкендер қайта безендіріліп, жабық ғимараттар қайта боялды. Өзен жағасында орналасқан және көп жылдар бойы ескереілмеген ескі француз мектебі жергілікті «Lions» клубы тарапынан «жаңартылды».

Мәдениет

Портарлингтон қаласындағы Main Street көшесіндегі Католик клубында орналасқан Халық мұражайы шағын болғанымен, жергіліктіктің естелік заттарынан бастап қола дәуіріне жататын кельт қанжарына дейін алуан түрлі экспонаттарды қамтиды. Портарлингтон, оның Savoy кинотеатры (қазір жабық) және жақын орналасқан Лия қамалы 1993 жылғы «Батысқа» атты ирланд фильмінде көрсетілген. Қала сондай-ақ Кристи Мурдың 1994 жылғы Live at the Point альбомында жарық көрген «Welcome to the Cabaret» әнінде есімдері аталады. Аң аулау және балық аулау сияқты көңіл көтеру шаралары да бар.

Француз фестивалі

Француз фестивалі, кейде Портарлингтонның француз фестивалі деп аталатын, тарихи түрде жазда өткізіліп келген. Фестиваль әдетте демалыс күндері бойы өтеді, оның бағдарламасында тікелей музыка, би, спорт, тарих, тағам және шеру болады. Портарлингтонның француздық ықпалы мен "гугенот байланыстары" көшедегі әртістердің өнерімен, сондай-ақ ашылу күні француз музыканттарының орындауымен тойланады. 2018 жылы фестиваль өткізілген жоқ.

Спорт

Аймақтағы спорт клубтарына Портарлингтон ГАА (Макканн Паркте орналасқан және 1893 жылы құрылған), О'Демпсейс ГАА (Килленардта орналасқан және 1951 жылы құрылған) және Грейсфилд ГАА (Грейсфилдте орналасқан және 1920 жылы құрылған) Гейллдік атлетика қауымдастығы клубтары кіреді. Портарлингтон RFC – жергілікті регби клубы. Ол 1974 жылы құрылған және Лайнстер лигасында бақ сынасады. Футбол клубтарына Грейсфилд ФК, Арлингтон АФК және Портарлингтон Таун ФК кіреді, олардың әрқайсысы Ленстер Футбол Ассоциациясының Біріккен округтер футбол лигасынде өнер көрсетеді. Аймақтағы басқа спорт клубтарына Портарлингтон Кэстрелс баскетбол клубы, Портарлингтон газон теннис клубы, Портарлингтон таэквондо және Портарлингтон гольф клубы кіреді.