Балық аулау хобби ретінде

Кіріспе

Демалыспен айналысу мақсатындағы балық аулау, сондай-ақ спорттық немесе ойын балық аулау деп те аталады, бос уақытты өткізу, жаттығу немесе жарыс үшін жасалады. Ол коммерциялық балық аулаудан – яғни, пайда табу үшін кәсіби түрде балық аулаудан және тіршілік көрінеу үшін балық аулаудан өзгеше. Демалыспен айналысу мақсатындағы балық аулаудың ең көп таралған түрі – шанышқы, катушка, жіп, ілгек және әртүрлі жемдерді, сондай-ақ салмақтар, иінтіректер, айналмалы құрылғылар және әдіспен тамақтандыру сияқты қосымша құралдарды қолданатын балық аулау. Бұл құралдар жиынтығы терминалдық жабдықтар деп аталады. Хищник балықтарды аулау кезінде жаңа жемнің орнына көбінесе жалған жемдер қолданылады. Кейбір хоббишілер өздері пластик жалған жемдер мен жасанды шырыштар сияқты арнайы жабдықтар жасайды. Демалыспен айналысу мақсатындағы балық аулаудың басқа түрлеріне сүңгіп балық аулау (сүңгі құралы немесе гарпунмен, көбінесе суға шомып) және садақпен балық аулау (су үстінен садақ немесе арбалетпен) жатады. Түйе және форельді қолмен аулау – демалыс балық аулаудың бір түрі. Балық аулау үшін торлар, қаптар және басқа да әдеттегі емес құралдар қолданылуы мүмкін, мысалы, ілгек, балға, тіпті бумеранг. Алайда, адамгершілікке жатпайтын немесе қоршаған ортаға зиян келтіретін балық аулау тәсілдері көбінесе жаңсақ көрінеді және көптеген елдерде тікелей тыйым салынған. Демалыспен айналысатын балық аулаушылардың ең көп іздейтін балық түрлеріне ойын балықтары жатады. Үлкен ойын балықтарын аулау, яғни тунец, марлин, семсер балық, групер және акула сияқты ірі су балықтарын аулау көбінесе яхталардан жүргізіледі, бірақ кейде жағалаудан толқындарға қарай лақтыру арқылы да аулауға болады. Ауланған балықты тамақ ретінде пайдалануға болатын болғамен, балықты аулап, қайта суға жіберу – оларды сақтау мақсатында жиі қолданылатын әдіс.

Тарих

Балық аулаудың ойын-сауық ретіндегі ерте дамуы нақты емес, бірақ б.з.д. 9 ғасырда жапондықтардың балық аулауды бастағаны туралы деректер бар, ал Клавдий Элиан (175–235 жж.) өзінің «Жануарлардың табиғаты» атты еңбегінде Еуропадағы балық аулауды сипаттаған. Дегенмен, ертедегі жапондықтар мен македониялықтар үшін балық аулау көбінесе аңтану құралы болған, демалыс емес. 1066 жылғы нормандық жаулаумен Англияға демалыс үшін ұшқыр балық аулауның алғашқы үлгілері келген болуы мүмкін. Балық аулауды әуесқойлық ретінде қолдану туралы алғашқы ағылшынша эссе 1496 жылы, баспа ісінің пайда болуынан кейін жарық көрді. Оның авторлығы Бенедиктиндік Сопвелл монастырының приорыссасы Джулиана Бернерске жатқызылады. Эссе «Treatyse of Fysshynge wyth an Angle» деп аталып, «Сент-Албанның екінші кітабында», яғни соқпақ құстарды ұстау, аңшылық және геральдика туралы трактатта жарияланды. Бұл мәселелер ақсүйектердің басты қызығушылығы болған, ал баспагер Уинкин де Ворде кітапты теңдесіздерге бермеуге тырысты, себебі олардың балық аулаудағы шектен тыс әрекеттері оны «толыққанды жоюы мүмкін». XVI ғасырда бұл еңбек кеңінен оқылды және көптеген рет қайта басылды. «Treatyse» балық аулау сулары, құралдардың және желілердің жасалуы, сондай-ақ табиғи және жасанды ұшқыштарды қолдану туралы егжей-тегжейлі ақпаратты қамтиды. Онда сонымен қатар қазіргі заманғы табиғатты қорғау және балық аулау этикеті туралы мәселелер де көтеріледі. Балық аулау туралы алғашқы ағылшын поэзиялық трактаты, Джон Деннис (Шекспирдің балық аулау серігі болған) жазған «Балық аулаудың құпиялары» 1613 жылы жарық көрді. Деннистің редакторы Уильям Лоусон жазған түсіндірмелерде «ұш тастау» фразасы алғаш рет айтылды: «Егер сіз жасанды ұшпен балық ауласаңыз, шағалақ – барлық спорттың ең әдемі және оңай түрі, егер сіз ұш тастауды білсеңіз, үш шаштың қалыңдығындай екі есе ұзын желіні пайдаланыңыз». АҚШ контекстінде, Сыртқы өнеркәсіп қауымдастығы балық аулауға қатысудың 11 жылдық өсу тренді жалғасып, 300 000 қатысушы қосылып, 2007 жылдан бергі ең жоғары көрсеткішке жеткенін мәлімдеді. Сонымен қатар, қатысу деңгейі 0,1%-ға төмендеп, 16,4%-ды құрады. Бұл АҚШ халқының өсуімен байланысты. «Ағып жатқан шелек» балық аулауға қатысушылардың жылдық айналымын көрсетеді, яғни белгілі бір жылы балық аулауға қосылғандар мен қайтадан қосылғандар, сондай-ақ тоқтағандар. 2017-2018 жылдары балық аулауға қатысуда айтарлықтай өзгерістер болды. 9,1 миллион адам балық аулауды тоқтатса, 9,4 миллион адам балық аулауды бастады. Бұл өзгерістердің нәтижесінде 18,5%-ға жуық жоғары айналым болды, бірақ сонымен қатар 300 000 балық аулаушының таза өсіміне әкелді. 2018 жылы қатысушылар балық аулауға барлығы 883 миллион күн жұмсады, орташа есеппен бір адамға шаққанда жылына 17,9 күн балық аулауға кетті. Бұл көрсеткіш соңғы үш жылда 2,1%-ға өсті.

The early evolution of fishing as a recreation is not clear, but there is anecdotal evidence for fly fishing in Japan as early as the 9th century BCE, and Claudius Aelianus (175–235 CE) describes fly fishing in Europe in his work On the Nature of Animals. For the early Japanese and Macedonians, however, fly fishing was likely to have been a means of survival, rather than recreation. It is possible that antecedents of recreational fly fishing arrived in England with the Norman conquest of 1066. it is clear that recreational fishing had fully arrived with the publication of The Compleat Angler. The earliest English essay on recreational fishing was published in 1496, shortly after the invention of the printing press. The authorship of this was attributed to Dame Juliana Berners, the prioress of the Benedictine Sopwell Nunnery. The essay was titled Treatyse of Fysshynge wyth an Angle, and was published in the second Boke of Saint Albans, a treatise on hawking, hunting and heraldry. These were major interests of the nobility, and the publisher, Wynkyn de Worde, was concerned that the book should be kept from those who were not gentlemen, since their immoderation in angling might "utterly destroy it". During the 16th century the work was much read, and was reprinted many times. Treatyse includes detailed information on fishing waters, the construction of rods and lines, and the use of natural baits and artificial flies. It also includes modern concerns about conservation and angler etiquette. The earliest English poetical treatise on angling, The Secrets of Angling by John Dennys (who was said to have been a fishing companion of Shakespeare), was published in 1613. Footnotes of the work, written by Dennys' editor William Lawson, make the first mention of the phrase to "cast a fly": "The trout gives the most gentlemanly and readiest sport of all, if you fish with an artificial fly, a line twice your rod's length of three hairs' thickness and if you have learnt the cast of the fly." In a United States context, The Outdoor Industry Association, states that fishing participation has continued its 11 year upward trajectory, adding 300,000 participants and reaching its highest number of participants since 2007. At the same time, the participation rate dipped slightly by 0.1%, bringing the fishing rate to 16.4%. This was due to the increasing population of the United States. The "Leaky Bucket" illustrates the annual churn of fishing participants, or those people joining/rejoining the activity and those quitting in a given year. From 2017 to 2018, there was significant churn in fishing participation. While 9.1 million people stopped fishing, 9.4 million started. All of this change led to a fairly high churn rate of 18.5%, but also resulted in a net gain of 300,000 fishing participants. In 2018 participants spent a collective 883 million days fishing, averaging 17.9 annual fishing days per person. These average outing were done by an average of 2.1% over the past 3 years.

Даму

Ағылшын азамат соғысынан кейін демалыс ретінде балық аулау кең өріс алды, осы салаға жаңа қызығушылық оянды және сол кезде жазылған көптеген кітаптар мен зерттемелерде өз ізін қалдырды. Парламент армиясының белгілі офицері Роберт Вейнаблс 1662 жылы «Тәжірибелі балықшы» немесе «Балық аулауды жетілдіру» атты еңбегін жариялады. Бұл еңбек балық аулаудың толық сипаттамасы болып табылады, көлде немесе өзенде балық аулаудың тиімді әдістері мен ең таңдаулы тәжірибелерін ұсынады. Азамат соғысының тағы бір қатысушысы Ричард Франк балық аулауға ынтамен кірісті. Ол Шотландиядағы лосось балық аулауын алғаш рет сипаттады, сондай-ақ жасалма ұшпен форель аулауда тәжірибелі балықшы болды. Ол балықтарға алғаш рет атау берді және Темза өзеніндегі лососьты жоғары бағалады. Исаак Уолтон 1653 жылы «Толық балықшы» атты шығармасын жазды (дегенмен, ол оған ширек ғасыр бойы қосымшалар енгізіп отырды) және Дербиширдегі Уай өзеніндегі балық аулауды суреттеді. Бұл балық аулау өнерін және рухын проза мен өлеңде мақтан ету болды, Джон Деннистің бұрынғы еңбегінен 6 өлең цитата келтірілді. Кітаптың екінші бөлімін Уолтонның досы Чарльз Коттон қосты. Коттонның қосымшалары балық аулау бойынша нұсқауларды толықтырды және алпыс бес түрлі жасалма ұштарды жасау туралы кеңес берді. Чарльз Кирби 1655 жылы жақсартылған балық аулау ілмегін ойлап тапты, ол бүгінгі күнге дейін өзгеріссіз сақталып келеді. Ол Кирби иілімін жасады, бұл ерекше ілмек, ол әлі де кеңінен қолданылады. 18 ғасырда балық аулау индустриясы коммерцияланды, ал балық аулау таяқтары мен құралдары сауда дүкендерінде сатылды. 1666 жылы Лондонның Ұлы өртінен кейін шеберлер Реддитчке көшіп барды, ол 1730 жылдардан бастап балық аулауға байланысты өнімдерді өндірудің орталығына айналды. Онесимус Устонсон 1761 жылы сауда дүкенін ашты және оның мекемесі келесі ғасыр бойына нарық көшбасшысы болып қала берді. Ол король Георг IV-тен бастап үш монархтан Патшалық жарлық алды. Кейбір деректер бойынша, Онесимус көбейтуші винчтің авторы, бірақ оны сатуды алғаш рет жарнамалаған адам ол екені сөзсіз. Алғашқы көбейтуші катушкалар кең және кішкентай диаметрлі болды, ал олардың латуньдан жасалған тісті дөңгелектері ұзақ пайдаланудан кейін тез тозып кетті. Оның ең алғашқы жарнамасы 1768 жылы сауда карточкасы түрінде жарық көрді және «Балық аулауды жақсы көретіндердің бәріне» деп аталады. Ол сатқан құралдардың толық тізіміне жасалма ұшқыштар және «ең жақсы сападағы тоқтаулы және қарапайым көбейтуші латунь винчтер» кірді. Индустрияның коммерциялық деңгейге көтерілуі аристократия мүшелерінің балық аулауды демалыс хоббиі ретінде қызығушылығының артуымен бірге жүрді.

Recreational fishing took a great leap forward after the English Civil War, where a newly found interest in the activity left its mark on the many books and treatises that were written on the subject at the time. The renowned officer in the Parliamentary army, Robert Venables, published in 1662 The Experienced Angler, or Angling improved, being a general discourse of angling, imparting many of the aptest ways and choicest experiments for the taking of most sorts of fish in pond or river. Another Civil War veteran to enthusiastically take up fishing, was Richard Franck. He was the first to describe salmon fishing in Scotland, and both in that and trout fishing with artificial fly he was a practical angler. He was the first angler to name the burbot, and commended the salmon of the River Thames. The Compleat Angler was written by Izaak Walton in 1653 (although Walton continued to add to it for a quarter of a century) and described the fishing in the Derbyshire Wye. It was a celebration of the art and spirit of fishing in prose and verse; 6 verses were quoted from John Dennys's earlier work. A second part to the book was added by Walton's friend Charles Cotton. Cotton's additions completed the instruction in fly fishing and advised on the making of artificial flies where he listed sixty five varieties. Charles Kirby designed an improved fishing hook in 1655 that remains relatively unchanged to this day. He went on to invent the Kirby bend, a distinctive hook with an offset point, still commonly used today. During the 18th century, the fishing industry became commercialized rods and tackle were sold at the haberdashers store. After the Great Fire of London in 1666, artisans moved to Redditch which became a centre of production of fishing related products from the 1730s. Onesimus Ustonson established his trading shop in 1761, and his establishment remained as a market leader for the next century. He received a Royal Warrant from three successive monarchs starting with King George IV. Some have credited Onesimus with the invention of the multiplying winch, although he was certainly the first to advertise its sale. Early multiplying reels were wide and had a small diameter, and their gears, made of brass, often wore down after extensive use. His earliest advertisement in the form of a trading card date from 1768 and was entitled To all lovers of angling. A full list of the tackles he sold included artificial flies, and 'the best sort of multiplying brass winches both stop and plain'. The commercialization of the industry came at a time of expanded interest in fishing as a recreational hobby for members of the aristocracy.

Кеңейту

Британдық ұшқыштармен балық аулау 19 ғасырда ұшқыштармен балық аулау клубтарының құрылуымен және ұшқыштар жасау мен ұшқыштармен балық аулау техникасы туралы бірнеше кітаптардың жарық көруімен дамыды. Альфред Рональдс Trent, Blythe және Dove өзендерінде кәсіптік шеберлікке ие болып, ұшқыштармен балық аулау спортын бастады. Блайт өзенінде, қазіргі Кресвелл Гринге жақын жерде, Рональдс өзендегі форельдің мінез-құлқын бақылауға арналған жағалаудағы балық аулау үйі салдырды. Осы үйден және өз өзендеріндегі басқа жерлерден Рональдс тәжірибелер жүргізіп, 1836 жылы «The Fly fisher’s Entomology» еңбегінде жарияланған идеяларды қалыптастырды. Ол ұшқыштармен балық аулаудағы білімін гравер және баспагер ретіндегі шеберлігімен үйлестіріп, жұмысын 20 түрлі түсті суретпен безендірді. Бұл ұшқыштармен балық аулауға байланысты алғашқы толыққанды зерттеме болды және көптеген ұшқыштармен балық аулау тарихшылары Рональдсты 1836 жылы қалыптасқан әдебиет стандартын қазірге дейін сақтап келеді деп санайды. Балықшыға түсінікті болу үшін әдістерді, техникаларды және, ең бастысы, жасанды ұшқыштарды сипаттап, түсімен суреттеу – қазіргі көптеген ұшқыштармен балық аулау әдебиеттерінде кездесетін таныстыру әдісі. 19 ғасырдың ортасы мен соңында орта және төмен таптар үшін демалыс мүмкіндіктерінің кеңеюі ұшқыштармен балық аулауға үлкен әсер етіп, оның халыққа танымалдылығы арта түсті. Ұлыбританиядағы теміржол желісінің кеңеюі байлығы аз адамдарға демалыс күндері теңіз жағасына немесе балық аулауға өзендерге баруға мүмкіндік берді. Ал ең бай хоббишілер шетелге саяхат жасады. Норвегияның шамадан тыс сомандарға толы үлкен өзендері ғасырдың ортасында Англиядан көптеген балықшыларды қызықтырды. Фредерик Толфрейдің 1848 жылы жарық көрген «Норвегияға арналған нұсқаулық және сомалық балықшының қалталық серігі» еліне танымал жол көрсетуші болды. 19 ғасырдың соңында американдық балықшылар, мысалы, Теодор Гордон, Нью-Йорктің Кэтскилл тауларында Beaverkill және Willowemoc Creek сияқты бұршақ балыққа бай өзендерде балық аулау үшін ұшқыштарды қолдана бастады. Осы алғашқы американдық ұшқыштардың көптегені жаңа ұшқыштар үлгілерін жасап, спорттары туралы кеңінен жазды, бұл аймақта және АҚШ-та ұшқыштармен балық аулаудың танымалдылығын арттырды. Сонымен қатар, кейбіреулер каякпен балық аулауды белгілі бір дәрежеде қарсыластарымен теңестіруге және/немесе спортқа қосымша қиындық қосып, балық аулау қабілеттерін одан әрі сынауға бағытталған күш-жігер деп санайды.

British fly fishing continued to develop in the 19th century, with the emergence of fly fishing clubs, along with the appearance of several books on the subject of fly tying and fly fishing techniques. Alfred Ronalds took up the sport of fly fishing, learning the craft on the rivers Trent, Blythe and Dove. On the River Blythe, near what is today Creswell Green, Ronalds constructed a bankside fishing hut designed primarily as an observatory of trout behaviour in the river. From this hut, and elsewhere on his home rivers, Ronalds conducted experiments and formulated the ideas that eventually were published in The Fly fisher's Entomology in 1836. He combined his knowledge of fly fishing with his skill as an engraver and printer, to lavish his work with 20 colour plates. It was the first comprehensive work related to the entomology associated with fly fishing and most fly fishing historians credit Ronalds with setting a literature standard in 1836 that is still followed today. Describing methods, techniques and, most importantly, artificial flies, in a meaningful way for the angler and illustrating them in colour is a method of presentation that can be seen in most fly fishing literature today. By the mid to late 19th century, expanding leisure opportunities for the middle and lower classes began to have its effect on fly fishing, which steadily grew in mass appeal. The expansion of the railway network in Britain allowed the less affluent for the first time to take weekend trips to the seaside or to rivers for fishing. Richer hobbyists ventured further abroad. The large rivers of Norway replete with large stocks of salmon began to attract fishers from England in large numbers in the middle of the century Jones's guide to Norway, and salmon fisher's pocket companion, published in 1848, was written by Frederic Tolfrey and was a popular guide to the country. In the late 19th century, American anglers, such as Theodore Gordon, in the Catskill Mountains of New York began using fly tackle to fish the region's brook trout rich streams such as the Beaverkill and Willowemoc Creek. Many of these early American fly anglers also developed new fly patterns and wrote extensively about their sport, increasing the popularity of fly fishing in the region and in the United States as a whole. In addition, fishing from kayaks is regarded by some as an effort to level the playing field, to a degree, with their quarry and/or to challenge their angling abilities further by bringing an additional level of complexity to their sport.

Спорттық балық аулау

Спорттық балық аулау немесе ойын балық аулау – балық аулаудың рекреациялық түрі, ол негізінен қарсыласып күрескен балықты ұстау процесіндегі физикалық күш-жігер мен қызықты тәжірибеге баса назар береді. Бұл балықшыға қиындыққа (жақсы "спорт" немесе "ойын") деген құштарлықты және мақсатталған балықты сәтті ұстағаннан кейін қанағат сезімін сыйлайды. Спорттық балық аулау әдістері ауланатын аймаққа, нысаналанған түрлерге, балықшының жеке стратегиясына және қолда бар ресурстарға қарай әртүрлі болады. Ол Ұлыбританияда дамыған, ақсүйектердің балық аулау өнерінен бастап, үлкен теңіз балықтарын қуу үшін қолданылатын жоғары технологиялық әдістерге дейін жетеді. Спорттық балық аулау көбінесе ау, тұзақ сияқты жапсарылы аулау құралдарының орнына, ілгек, желі, таяқ және катушкамен жүргізіледі (мысалы, электр тогымен балық аулау), бірақ қол желісі, балықты қызықтыруға арналған шам және балық іздегіш сияқты көмекші құралдар да қолданылуы мүмкін. Садақпен және сүңгімен балық аулау сияқты аулау емес техникалар да спорттық балық аулаудың бір бөлігі саналады. Тұзды судағы ең көп кездесетін ойын балықтарының ішінде ваху, махи-махи, тунец, лосось, марлин, желкен балығы, қылыш балығы, акула, групер және скумбрия сияқты жыртқыш балықтар бар. Оларды қайықпен, каякпен немесе тіпті серфинг тақтасынан, немесе жағалаудан толқын аймағына қарай (жағалау балық аулау) қууға болады. Теңізге шыққан қайықпен балық аулағанда, балықты қызықтыру үшін "чум" деп аталатын жемдік қосымша жиі қолданылады. Солтүстік Америкада форель, бас, шұбар, сома, валлей және мускеллунг сияқты тұщы су балықтары танымал. Ең кішкентай балықтарды "таба балығы" деп атайды, себебі олар әдеттегі пісіру табасына толығымен сыяды, мысалы, шұңқыр және күнбалық (Centrarchidae). Бұрын спорттық балықшылар ұстаған балықтарын жемесе де, көбінесе өлтіріп, салмағын өлшеу үшін немесе трофей ретінде сақтау үшін жағаға әкелген. Демалыс балық аулауды қорғау мақсатында, спорттық балықшылар қазір көбінесе балықты ұстап, қайта жібереді, кейде таңбалап жібереді, яғни балыққа сәйкестендіру таңбасын қойып, оның маңызды статистикасын тіркеп, мемлекеттік органға хабарлайды.

Sport fishing or game fishing is recreational fishing activities that focus mainly on the physical exertion and thrilling experience during the process of subduing a hard fighting fish, which provides the fisherman the excitement of a challenge (a good "sport" or "game") and a satisfying sense of achievement after successfully catching the target. Sport fishing methods vary according to the area fished, the species targeted, the personal strategies of the angler, and the resources available. It ranges from the aristocratic art of fly fishing elaborated in Great Britain to the high tech methods used to chase large bluewater fish. Sport fishing is usually done with hook, line, rod and reel rather than with nets, traps or other mass fishing device (e. g., electrofishing), although fishing aids such as hand net, attractor light and fishfinder might be used. Non angling techniques such as bowfishing and spearfishing are also considered sport fishing. Among the most common saltwater game fish are predatory fishes such as wahoo, mahi mahi, tuna, salmon, billfish (marlin, sailfish and swordfish), shark, grouper and mackerel, which can be pursued offshore on a boat, kayak or even from a surfboard, or casting from the shoreline into the surf zone (surf fishing). When fishing from a sea going boat, groundbait known as "chum" is commonly used to attract fish. In North America, popular freshwater fish include trout, bass, pike, catfish, walleye and muskellunge. The smallest fish are called panfish, because they can fit whole in a normal cooking pan, examples being perch and sunfish (Centrarchidae). In the past, sport fishers, even if they did not eat their catch, almost always killed the fish and bring them to shore to be weighed or for preservation as trophies. In order to protect recreational fisheries, sport fishermen now often catch and release, and sometimes tag and release, which involves fitting the fish with identity tags, recording vital statistics, and sending a record to a government agency.

Балық аулау әдістері

Демалыспен балық аулау әдістеріне қолмен жинау, садақпен балық аулау, найзамен балық аулау, тормен балық аулау, қаңқамен балық аулау және тұзақтар кіреді. Көптеген демалыспен балық аулаушылар балық аулау жолағын және жолақтың соңындағы ілмекті пайдаланады. Жолаққа арқанды тартып алу үшін катушка орнатылуы мүмкін, ал ілмекке жем немесе жалбау қосады. Флай-фишинг – бұл қаңқамен балық аулаудың ерекше түрі, онда катушка жолақтың артқы жағына бекітіледі, ал ауыр жіп күрделі, қайталамалы қозғалыс арқылы жеңіл жасанды флайды нысанаға жеткізу үшін лақтырылады. Тағы бір сирек кездесетін әдіс – садақ немесе арбалетпен балық аулау. "Жебе" – балық аулау желісіне жалғанған, ұшында тікенектері бар өзгертілген бұранда. Кейбір арбалеттер катушкамен жабдықталған. Балық аулау әдістерін тиімді қолдану көбінесе балық туралы білімге және олардың мінез-құлқына, соның ішінде көші-қонға, азық іздеуге және мекендеу ортасына байланысты. Балық аулауда сәттілік элементі бар екені анық, бірақ жақында ғылыми негізделген зерттеу мақаласы балықты ұстаудың үш өзара байланысты негізгі процестің күрделі функциясы екенін көрсетті: жеке балықтың ішкі жағдайы, оның құралмен кездесуі және кездесетін құралдың сипаттамалары (http://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1111/faf.12219/full).

Балық аулау құралдары

Балық аулау құралдары – балықшылар қолданатын жабдықтар. Балық аулауға қолданылатын кез келген құрал немесе жабдық балық аулау құралдары деп аталады. Мысалдарға ілмектер, жіптер, салмақтар, иінтіректер, қамыстар, катушкалар, әйектер, жалған әйектер, жебелер, сүңгілер, торлар, ілгешектер, қаптар, су өткізбейтін киімдер және құралдар сақтауға арналған қораптар жатады. Балық аулау жібінің соңына бекітілетін құралдар жиынтығы терминалды құралдар деп аталады. Оған ілмектер, салмақтар, иінтіректер, жетекші жіптер, бұрылыстар, бөлінген сақиналар, сымдар, жалғағыштар, моншақтар, қасықтар, жалпақтар, айналдырғыштар және жалған әйектерге айналдырғыш жалпақтарды бекітуге арналған құрылғылар кіреді. Бірге жиналған жіп, ілмек, әйек және басқа да балық аулау құралдары балық аулау жиынтығын құрайды. Балық аулау құралдарын балық аулау әдістерімен салыстыруға болады. Балық аулау құралдары – балық аулау кезінде қолданылатын физикалық жабдықтар, ал балық аулау әдістері – осы құралдарды қолдану тәсілдері.

Ережелер мен ережелер

Демалыспен балық аулаудың салты, ережелері, лицензиялық шектеулер мен балықты қалай аулауға болатынын шектейтін заңдар бар. Халықаралық Спорттық Балықтар Ассоциациясы (IGFA) ерікті нұсқаулар жинағын жасайды және оны қадағалайды. Әдетте, бұл нұсқаулар торларды пайдалануға және балықтың аузына ілмек ілмей балық аулауға тыйым салады. Балық аулаушылардың тұрақты практикасын қамтамасыз ету үшін үкіметтер міндетті ережелерді енгізеді. Мысалы, Ирландия Республикасында Орталық Балық Шаршылығы Кеңесі барлық балық аулау ережелерін қадағалайды, оның ішінде балық аулау үшін қолданылатын әртүрлі шаралар, жемдер, рұқсат етілген ілгектердің саны, лицензия талаптары және басқа да қорғауға бағытталған шектеулерді қамтиды. Бұл ережелерге қарамастан, ойын түрлерін қорғау және сақтау мақсатында ерікті аулап-босату практикасы балық аулауды ұнататын адамдар арасында кең таралды. Саясаткерлер демалыспен балық аулау саласына көңіл бөлмеді, бірақ енді демалыспен балық аулауға коммерциялық балық аулаумен бірдей көңіл бөлуді қамтамасыз ету үшін жақсы қатысуға мүмкіндік беретін құрылым бар. Көптеген жерлерде олардың ережелері "балық аулаушының нұсқаулығында" жазылған. Нұсқаулық әр жыл сайын жаңартылады және аулап-босату, балық аулауға рұқсат етілген аймақтар және балық аулау лимиттері сияқты жаңа ережелерді табуға болады. АҚШ-та демалыспен балық аулау кез келген іс-әрекеттің ішінде найзағайдан өлу қаупі ең жоғары, 2006 мен 2019 жылдар аралығындағы найзағайдан болған өлімдердің 10 пайызы осымен байланысты. Колумбия Конституциялық Соты спорттық балық аулауды конституцияға қайшы деп санайды.

Балық бүршіктері

Кейбір демалыспен балық аулаушылар аулаған балықтарының тізімін жүргізеді және үлкен балықтарды тәуелсіз тіркеу ұйымдарына жібереді. Ирландия Республикасында Ирландиялық үлгі балықтар комитеті Ирландияда балықшылардың құбыжық балықтарды сырға және жеңіл сырға арқанмен аулауын растайды және жариялайды, ол тұщы суда да, теңізде де болады. Комитет сондай-ақ Ирландияның балық аулау бойынша рекордтық көрсеткіштерін бекітеді. Балық аулаудың қабылданған нормаларына сәйкес балық аулануын қамтамасыз ету үшін ол "әділ ойын" ережелерін пайдаланады.

Жарыстар

Балық аулаудың ойын-сауық жарыстары (турнирлер) – балықшылардың белгілі бір уақыт ішінде ұсталған балықтың жалпы салмағы бойынша жүлделер үшін жарысатын жаңашылдық. Бұл спорт жергілікті балық аулау байқауларынан, әсіресе Солтүстік Америкада ірі жарыс тізбектеріне дейін дамыды. Жарысқа қатысушылар көбінесе коммерциялық қолдауға ие кәсіби балықшылар. Басқа жарыстар тікелей балықтың ұзындығына негізделіп, міндетті түрде ұстап, босату принципімен жүзеге асырылады. Ең ұзын балық немесе жалпы ұзындығы камерамен және міндетті стикермен немесе ерекше белгімен тіркеледі, себебі тірі балықты қайықта дәл салмақтау қиын. Спорттық балық аулау жарыстары құрлықтан балық аулау жағдайында жеке тұлғаларды, ал қайықтан аулау кезінде әдетте командаларды қамтиды, сондай-ақ балық аулау үшін белгілі уақыт пен аймақтар қарастырылады. Әр ұсталған балық үшін ұпай саналады. Ұпай саны балықтың салмағы мен түріне байланысты беріледі. Кейде ұпай балық аулау желісінің күшіне қарай бөлінеді, нәзік және нашар желіні қолданушыларға артық ұпай беріледі. «Белгілеп, босату» жарыстарында ұсталған балықтың әр түрі үшін желінің күшіне бөлінген біркелкі ұпай саналады. Әдетте, спорттық балық аулау жарыстарында ең көп ұпай жинаған қайық немесе команда жеңіске ие болады. Австралияда турнирлік балық аулаудың қоршаған ортаға әсерін бағалау үшін ISO 14001 халықаралық стандартына балама ретінде және оған қол жеткізу жолы ретінде өздігінен басқарылатын стандарт ұсынылды. Стандартта экологиялық, әлеуметтік, экономикалық және қоғамдық тәуекел факторлары бағаланады. Турнир ұйымдастырушылары өз еркімен сертификаттауға өтініш бере алады. АҚШ-тың кейбір штаттарында балық шаруашылығы агенттіктері мен жарыс ұйымдастырушылары өздерінің әрекет ету кодекстерін жасайды.

Өнеркәсіп

Рекреациялық балық аулау индустриясы балық аулау құралдарын өндіру және сату, балық аулау кемелерін жобалау және салу, сондай-ақ балық аулау кемелерін жалға беру және балық аулау сапарларын ұйымдастыру сияқты кәсіпорындардан тұрады. "Балық аулауға ақы төлеу" кәсіпорындары балықшыларға балықпен толтырылған көлдерге, тоғандарға немесе каналдарға бақылаумен кіру мүмкіндігін ұсынады. Бұл, рұқсат етілген мерзімнен тыс және мемлекеттік сулардағы квоталардан тыс балық аулауға мүмкіндік береді. Ұлыбританияда осындай коммерциялық балық шаруашылықтары кіру үшін ақы алады. Солтүстік Америкада кәсіпорындар көбінесе балық аулау орнына балықтың ұзындығы немесе салмағы бойынша ақы алады, бірақ кейбір кәсіпорындар екі түрлі ақыны да қабылдайды. Рекреациялық балық аулау – миллиардтаған долларлық индустрия. 2014 жылы АҚШ-та шамамен 11 миллион тұзды су балықшысы 58 миллиард долларлық сату көлемін жасады. Ал, коммерциялық балық аулау 141 миллиард долларлық сату көлемін қамтамасыз етті.

Биологиялық инвазиялар

Бірнеше түрлер, мысалы Cichla kelberi, C. piquiti, радужный форель, Wels сом және Centrarchidae тұқымдасының көптеген түрлері спорттық балық аулау үшін табиғи немесе жасанды ортаға енгізілді. Осы түрлердің кейбіреуі су биотасына әсер етті.