Кіріспе
АҚШ Азамат соғысының негізгі құрамын ирланд-американдықтар құрады. Ирланд бригадасы – Америка Азамат соғысында Одақ армиясында қызмет еткен, негізінен ирланд-американдықтардан тұратын жаяу әскер бригадасы. Бригаданың бірінші полкінің – 69-шы Нью-Йорк жаяу әскерінің, немесе «Жауынгерлік 69-шы» атауы кейінгі соғыстарда да қолданылды. Ирланд бригадасы әйгілі соғыс шақыруымен – «Faugh a Ballaugh» (ирланд тіліндегі «fág an bealach» фразасының ағылшыншасы, «жол ашыңыз» деген мағына береді) және ирландтық диаспорасының нәтижесінде құрылған түрлі ирландтық әскери бөлімдерде қолданылуымен танымал болды. Фокстың «Полк шығындары» есебінде көрсетілгендей, Америка Азамат соғысы кезінде Одақ армиясының барлық бригадаларының ішінде тек 1-ші Вермонт бригадасы мен Темір бригадасы ғана Ирланд бригадасынан көбірек жауынгерлік қаза тапқан.
The Irish Brigade was an infantry brigade, consisting predominantly of Irish Americans, who served in the Union Army in the American Civil War. The designation of the first regiment in the brigade, the 69th New York Infantry, or the "Fighting 69th," continued in later wars. The Irish Brigade was known in part for its famous war cry, the "Faugh a Ballaugh" which is an anglicization of the Irish phrase, fág an bealach, meaning "clear the way" and used in various Irish majority military units founded due to the Irish diaspora. According to Fox's Regimental Losses, of all Union army brigades, only the 1st Vermont Brigade and Iron Brigade suffered more combat dead than the Irish Brigade during America's Civil War.
Құралымдар мен кішігірім полктер
1861 жылдың қыркүйегінде Соғыс министрі Саймон Кэмерон ирланд бригадасын құруға рұқсат берді. Бригада бастапқыда 63-ші Нью-Йорк жаяу әскерінен, 69-шы Нью-Йорк жаяу әскерінен және 88-ші Нью-Йорк жаяу әскерінен тұрды. Нью-Йорк штатының үш полкіне көп ұзамай Массачусетс штатынан шыққан, көбінесе «янки» деп аталған 29-шы Массачусетс полкі қосылды. 29-шы полк Нью-Йорктен келген үш ирландтық «Фениан» полкімен бірге бригадада болуға құштар болған жоқ, және Антиетам шайқасынан кейін көп ұзамай 29-шы полк көбінесе ирланд иммигранттарынан құралған 28-ші Массачусетс жаяу әскері полкімен ауыстырылды. Содан кейін Филадельфия қаласы бригадаға полк ұсынды, және жақын арада 116-шы Пенсильвания жаяу әскері қосылды, осылайша ирланд бригадасындағы полктердің жалпы саны бесеуге жетті. Ирланд бригадасының негізгі үш полкі – 69-шы, 88-ші және 63-ші полктер болды. 69-шы Нью-Йорк еріктілері көбінесе соғысқа дейінгі 69-шы Нью-Йорк ополченнясынан құралды, бұл бөлімше Азамат соғысына дейін атаққа ие болды, өйткені полковник Майкл Коркоран Уэльс принці Нью-Йорк қаласына келген кезде полкпен парадқа қатысудан бас тартты. «Үшінші ирланд» деп аталған 63-ші Нью-Йорк еріктілері негізінен «Ескі 9-шы» Нью-Йорк ополченнясындағы ирландтардан және Бостонда жұмысқа алынған бірнеше жүз ирландтан тұрды. 63-ші полкті подполковник Патрик Дэниел Келли ұйымдастырды, ал кейін майор, содан кейін полковник Ричард С. Энрайт басқарды. 88-ші полк британдық 88-ші Коннахт рейнджерлерінен кейін нөмірленді және Ирланд бригадасының 2-ші полкі болды. Чанселлерсвилл шайқасынан кейін, 88-ші полкінің жаңа бригадирі полковник Патрик Келли осы «негізгі» Нью-Йорк полктерін, енді барлығы 220-дан астам адамды құрайтын, 88-ші полктің туы астында бір батальонға біріктірді.
Америка Азаматтық соғысы
Полковник Коркоран әскери сотта отырған кезде Азамат соғысы басталды. Армияға мүмкіндігінше көп қарулы адамдар қажет болғандықтан, айыптаулар алынып тасталды және армия 69-шы полкті Вирджинияға жіберді. Бірінші Булл-Ран шайқасында полк полковник Уильям Т. Шерманның басшылығымен қызмет етті және полковник Коркоранның Конфедерация күштерінен жараланғаннан және тұтқынға алынғаннан кейін де біріктігін сақтап қалған, жеңіліске ұшырағандағы бірнеше одақтық полктердің бірі болды. 69-шы полк Вашингтон қорғанысына шегіну кезінде Потомак армиясының артқы күзетшісі болды. Булл-Раннан кейін K ротасының капитаны Томас Фрэнсис Мигер 69-шы Нью-Йорк ерікті милициясын федералдық қызметке қайта ұйымдастыруға өтініш берді. Мигер бригадир-генерал болып тағайындалды және бригада командирі болып бекітілді. Соғысқа дейін ол Ирландия тәуелсіздігі үшін күрескен белгілі қайраткер болды. 1848 жылғы көтеріліске белсенді қатысқан, кейіннен сотталып, өлім жазасына кесілді (Австралияда өмір бойына түрмеге кесілді, бірақ Сан-Францискоға қашып кетті). Генерал Мигердің Tiffany & Co компаниясы жасаған шайқас қылышы қазір Фредериксбург және Спотсильвания ұлттық әскери паркінде тұрақты көрмеде көрсетілуде. Федералды үкіметтің басшылары этникалық негізде бригада құруға қарсы болды, себебі бұл Одақ идеясын әлсіретеді. Алайда, 1861 жылдың ортасына қарай этникалық негіздегі ирланд бригадасының құрылуы Солтүстік үшін екі мақсатқа қызмет етті. Біріншіден, бұл Ұлыбританияны ескертті, егер Ұлыбритания араласса, Ирландияда Одақтан қолдау күтілуде (бригаданың көптеген басшылары белгілі ирланд революционерлері болды). Екіншіден, бұл ирланд-американдықтардың Одаққа қолдауын нығайтты. Көптеген ирландтар тәуелсіздік үшін күресіп жатқан Конфедерациялық штаттарды қолдау немесе Конституция бойынша оларға құқықтар мен бостандықтар берген Одақты сақтау арасында екіге бөлінді, бірақ оларды алу үшін күресуге мәжбүр болды. Сондай-ақ, кейбір ирландтар бостандыққа шыққан құлдардың солтүстікке көшіп келіп, олардың күресіп жүрген төменгі жұмыстарына бәсекелес болатынынан алаңдады. Бригаданың бес полкі жиналғанша, бөлім соғысқа шақырылды. 1862 жылдың наурыз айында 63-ші, 69-шы және 88-ші Нью-Йорк полктерінен құралған бригада Потомак армиясындағы генерал-майор Эдвин В. Самнердің дивизиясына 2-ші бригада ретінде тағайындалды және Вирджиния түбегіне жіберілді. Потомак армиясы Ричмондқа қарай баяу жылжуда, бригадаға төртінші полк қосылды: негізінен пуритан ұрпақтарынан құралған 29-шы Массачусетс полкі. Массачусетс 28-ші Массачусетс полкін жіберуге ниеттенген, бірақ Потомак армиясы әрекетке кіріскен кезде ирланд полкі толыққан жоқ. Оның орнына келесі қол жетімді бөлім, 29-шы полк жіберілді. Олардың әртүрлі шығу тегіне қарамастан, 29-шы Массачусетс және бригаданың қалған бөлігі бірге жақсы күресті, Жеті күндік шайқастар кезінде жақсы жауынгерлік көрсеткендері үшін мақтау алды; әсіресе Савидж станциясы, Глендейл және Малверн төбесінде. Жарым аралдағы науқан кезінде ирланд бригадасының жалпы шығыны 493 адамды құрады. Малверн-Хиллден кейін Потомак армиясы Харисонның жарым аралдағы қонуында әлсіреп қалды және Мигер бригаданың шығындарын толықтыру үшін Нью-Йоркте жалдауға рұқсат алды. 1862 жылдың жазында басқа бөлімдер генерал Джон Поуптың басшылығымен соғысу үшін солтүстік Вирджинияға көшірілсе, ирланд бригадасы генерал Джордж Б. Макклелланмен бірге жарты аралда қалды. Поуптың Булл-Ранның екінші шайқасында (Екінші Манассас) жеңілгеннен кейін генерал Роберт Ли шабуылға шығып, Мэрилендке қарай жылжиды. Макклеллан мен Потомак армиясының қалған бөлігі солтүстікке қарай жылдамдатылды. Бригаданың жаңадан келген сарбаздары, Мигер жинауды үміттенген сандардың шамамен оннан бір бөлігі, Конфедерация сарбаздарын қуу үшін Теннеллитаунда, Мэриленд штатында бірлікке қосылды. 1862 жылдың 17 қыркүйегінде Одақ және Конфедерация армиялары Шарпсбургте (Мэриленд штаты) Антиэтам шайқасында кездесті. Басшылықтың шатасуынан II корпустың тиімсіз пайдаланылуына әкелді және Батыс Вудста Конфедерацияның сол жағына жасалған жаңа шабуылдарды қолдаудың орнына, ирланд бригадасы өзін Конфедерацияның орталық бөлігіне қарсы тапты, ол ескі суға батып кеткен шаруа жолында бекініп тұрды. Бригада тағы да көзге түсіп, шайқастан кейін "Қанды жол" деп аталған жолға шабуыл жасады. Бірнеше ирландтар оқ астында қоршауларды бұзғаны үшін Әміржан медалімен марапатталды. Сәтті болмаса да, бригаданың шабуылы қолдау көрсеткен әскерлерге Конфедерациялық позицияны айналып өтуге және бұзуға жеткілікті уақыт берді, бірақ ирланд бригадасының шығыны 60% құрады. Ескірген Спрингфилд мылтықтары Buck n' Ball пайдаланғанда тиімді болды, бұл мылтықты дробовикке айналдырды, ол жақын қашықтықта өте тиімді болды. Бригада желтоқсан айында Фредериксбург шайқасында ең көп шығынға ұшырады, онда оның жауынгерлік күші 1600-нан 1036-ға дейін азайды. Бригада Фредериксбургтегі солтүстік майданшадағы шайқасқа қатысты, онда олар Мэридің биіктігінің алдындағы суға батып кеткен жолға шабуыл жасады. Бригада ауыр оқ астында жылжыды, бірақ нық тұрып, Конфедерациялық желісіне жақындады; алайда, үлкен шығынға байланысты бригада кері шегінді. Бұрынғы күйінен қираған. 69-шы полк 112 тиімді сарбазды жоғалтты, 88-ші полк 121 тиімді сарбазға шығын келтірді. Фредериксбург шайқасынан кейін генерал Мигер бригаданы қайта толықтыруға рұқсат сұрады. Бұл жолы өтініш қабылданбады. 1863 жылдың мамырында бригада Чанселлерсвилл шайқасында одан да көп шығынға ұшырады; Мигер сарбаздарды толықтыру туралы өтінішін қайталады, одан бас тартылды және наразылық білдіріп, отставкаға кетті. Оның орнына полковник Патрик Келли тағайындалды. Геттисберг шайқасына дейін бригада Фредериксбургтен жараланғандарының бірнеше жүзін қалпына келтіріп, шамамен 600 адамды далаға шығара алды, шын мәнінде, полк көлеміне жетпейді. Геттисбергде бригада полковник Келлидің басшылығымен II корпустың 1-ші дивизиясының (бригадир-генерал Джон К. Калдуэлл) 2-ші бригадасы ретінде астық даласында өзін көрсетті (генерал-майор Винфилд С. Хэнкок). Үлкен қысыммен бұл қираған бригада ұзақ уақыт бойы өз орнын ұстады. Бригада Геттисберг шайқасы алаңындағы Loop-та орналасқан ескерткішке ие. Қызметін жалғастырғанмен, шығын көбейе берді және 1864 жылдың маусымында ирланд бригадасы полк көлеміне дейін азайды, ал оның командирі Ричард Берн қаза тапты. АҚШ армиясы оны таратып, қалған бөлімдерін II корпустың 1-ші дивизиясының 3-ші және 4-ші бригадаларына қосты. 63-ші, 69-шы және 88-ші Нью-Йорк, 116-шы Пенсильвания және 28-ші Массачусетс полктерінен, сондай-ақ 7-ші Нью-Йорк ауыр артиллериясынан (кейіннен 1865 жылдың басында 4-ші Нью-Йорк ауыр артиллериясымен ауыстырылды) құралған Екінші ирланд бригадасы қайта құрылды.
Қазіргі тарих
Ирландиялық бригаданың тарихы ресми түрде Нью-Йорк Ұлттық гвардиясының "69-шы Жекпе-жек" бөліміне берілді, ол оның құрамына кірген жалғыз қазіргі әрекеттегі әскери бөлім. "69-шы Жекпе-жек" Бірінші дүниежүзілік соғыста "Радуга" дивизиясының құрамында шайқасты. Лотарингия, Шампань-Марна және Мёз-Аргонн аймақтарында көрсеткен батылдығы үшін, Уильям Джозеф Донован мен Ричард О'Нилл сияқты полк мүшелеріне "Құрмет медалі" табысталды. Екінші дүниежүзілік соғысқа дейін полктегі ирландтық әсері азайып, бірақ полк Тынық мұхитында 27-ші "Нью-Йорк" жаяу әскер дивизиясының құрамында айрықша көзге түсті. 1907 жылдан бері "69-шы Жекпе-жек" Нью-Йорк Ұлттық гвардиясының бөлігі болып табылады. 1963 жылы президент Кеннеди Ирландияға Ирландиялық бригаданың туын табыс етті. 69-шы жаяу әскерінің 1-ші батальоны 2004-2005 жылдары Иракта ерекше көзге түсті. Бөлім Бағдад және оның төңірегінде шайқасты, ең бастысы "Ирланд жолын" және Бағдад маңындағы аймақты қорғады, ал оның компаниялары содан бері Ауғанстанда қызмет етеді.
Халықтық ақпарат құралдарында
Джеймс Кагни мен Пэт О'Брайен «The Fighting 69th» фильмінде ойнады. Бұл 1940 жылы Нью-Йоркте орналасқан Ирландия бригадасының мұрагерлік бөлімшесіне негізделген Бірінші дүниежүзілік соғыс фильмі. «Форт-Апачиде» Уорд Бонд Ирландия бригадасында майор болып қызмет еткен және Конгресс медалімен марапатталған кавалерия сержанты майорын ойнайды (бұл, әлдебір Сент-Клэр Августин Мулхолландқа негізделген болуы мүмкін, ол 1863 жылғы мамыр айында Чанселлерсвиллде Конгресс медалін алған). Мейгер мен Ирландия бригадасы, сондай-ақ Мэри биіктігіндегі шабуыл «Құдайлар мен генералдар» романы мен фильмінде бейнеленген. Бригада Геттисбург шайқасына барар алдында «Геттисбург» фильмінде дін қызметшісі Уильям Корбиден жалпы кешірім алады. HBO-ның «Deadwood» сериалында Джордж Херсттің Пинкертон адамы Ал Суэренгенмен Азамат соғысы кезінде Нью-Йорк 69-шы полкінде қызмет еткені туралы әңгімелеседі. Ол ешқандай егжей-тегжейлі мәлімет бермейді, бірақ нәтиже жақсы болмағандай сезім қалдырады. Бұл бөлім бастапқыда «Келлидің ирланд бригадасы» әніне арналған еді, бірақ кейіннен ирландтық командирі бар Миссуриден шыққан Конфедерация бөлімшесі туралы айту үшін өңделді. Музыкант Дэвид Кинкейд Азамат соғысындағы ирланд сарбаздары туралы әндерді екі альбомға біріктіріп, орындады. Біріншісі «Ирландиялық ерікті» альбомында Ирландия бригадасы, Томас Фрэнсис Мейгер және Майкл Коркоран туралы әндер бар. Екінші альбом «The Irish American's Song» одақ және конфедерация тарапындағы ирланд сарбаздары туралы әртүрлі әндерді қамтиды. Ирландиялық «Wolfe Tones» тобы «The Fighting 69th» әнін жазды, кейін «Dropkick Murphys» тобы оны «The Gang's All Here» альбомында орындады. Ән «The Star of the County Down» мелодиясын пайдаланады. Энди М. Стюарттың «By the Hush» альбомындағы ән Азамат соғысы кезінде генерал Мейгердің басшылығымен соғысқан ирландиялық иммигранттар туралы айтылады. 2017 жылы «Incorruptible» альбомында «Iced Earth» американдық хэви-метал тобы Фредериксбург шайқасындағы Ирландия бригадасының қатысуы туралы «Clear The Way (13 желтоқсан 1862)» әнін шығарды. Ирландия бригадасының Азамат соғысы кезіндегі ерліктері туралы көптеген әндер жазылған. Гарри Харрисонның «Жұлдыздар мен жолақтар» трилогиясының бірінші кітабында Ирландия бригадасы Гадсон аңғарындағы британдықтарға қарсы шайқаста көрінеді. Бұл екінші кітапта, «Stars and Stripes in Peril», Ирландияға жасалған шабуыл туралы айтылады. HBO-ның «Warrior» сериалында Дилан Лири өзінің АҚШ Азамат соғысында Ирландия бригадасының 88-ші жаяу әскерінде қызмет еткенін айтады.