Кіріспе

Көліктік компания

Денвер және Солтүстік-Лейк темір жолы (D&SL) – Колорадо штатында орналасқан АҚШ теміржол компаниясы. Алғашында 1902 жылы Денвер, Солтүстік-Батыс және Тынық мұхиты (DN&P) темір жолы ретінде құрылған, оның мақсаты Денвер (Колорадо) қаласын Солтүстік-Лейк-Сити (Юта) қаласымен тікелей байланыстыру болды. Компания қаржылық тұрақсыз тарихында көптеген қайта ұйымдастыруларға ұшырады және 1931 жылы Денвер және Рио-Гранде Батыс темір жолы (D&RGW немесе Rio Grande) сатып алған кезде, ол Крейг, Колорадо қаласына ғана жетті. Сатып алынғаннан кейін бұл желі D&RGW негізгі желісіне қосылды, ал желінің шығыс бөлігі D&RGW-ге Денверге тікелей маршрут беру үшін пайдаланылды. Бүгінгі күні қолданыстағы темір жолдың бөліктері Юнион Пасифик темір жолының Орталық дәлізіндегі Моффет туннелі бөлімшесі ретінде белгілі. Амтрак компаниясының Денверден Гленвуд-Спрингс қаласына қатынайтын Калифорния Зефир сервисі көбінесе ескі D&SL бағытымен жүреді.

Тарих

Денвер, Солтүстік-Батыс және Тынық мұхиты (DN&P) теміржолы 1902 жылғы шілдеде Дэвид Х. Моффат, Уолтер С. Чисман, Уильям Грей Эванс, Чарльз Дж. Хьюз кіші, Джордж Е. Росс Левин, С. М. Перри және Фрэнк П. Гибсон құрғанда, Денвер қаласын Юнион Пасифик теміржолы айналып өтті. Бұл теміржол Вайоминг штатының Шейен қаласы арқылы Юта штатының Солт-Лейк-Сити қаласына дейін, ал Денвер және Рио-Гранде Батыс теміржолы (D&RGW) Колорадо штатының Пуэбло қаласынан Корольдік шатқалы арқылы батысқа қарай жүрді. Денвердің кәсіпкерлік ортасы қаладан батысқа қарай Солт-Лейк-Ситимен тікелей байланыс құратын өз "Түзу сызығын" құруды қалады, ал теміржол президенті Дэвид Моффат DN&P теміржолының күш-жігерін осы мақсатқа қарата бағыттады.

Алдыңғы қашықтық

Құрылыс 1902 жылдың желтоқсанында Денверден батысқа қарай бағытталған сызықпен басталды, содан кейін Роки тауларының алдыңғы қатарының бетімен Боулдерге қарай солтүстікке бұрылды, Оңтүстік Боулдер каньонына жеткенде батысқа қарай жол алды. Бас инженер Х. А. Самнер каньон аймасына мүмкіндігінше жоғарыдан кіруді, бірақ 2% еңістікті сақтап қалуды қажет етті. Ол Үлкен Он Бұрылысы және сегіз туннель арқылы қажетті биіктікке қол жеткізді. Бұған қоса, таудың алдыңғы бетімен салған жолы теміржол жолаушыларына Денвер мен оның төңірегіндегі елді мекендердің әсем көрінісін сыйлады.

Континенттік бөлшек

1903 жылға қарай теміржол желісі Континенттік бөліністің шығысындағы Толанд аймағына жетті, мұнда Самнердің екінші маңызды инженерлік тәжірибесі 11680 фут (3560 м) биіктіктегі Роллинс асуын басып өтуді қамтыды. Алғашқыда Моффат асудың астынан туннель салуды жоспарлаған, бірақ сол кезде қаражат жеткіліксіз болды. DN&P теміржолы Роллинс асуына көптеген жерлерде 4% еңіспен ирек жолдар арқылы көтерілді; асудан өту үшін түрлі жерлерде туннельдер мен үлкен айналымдар да қажет болды. Сол кезде бұл Солтүстік Америкада салынған ең биік магистральдық теміржол еді; Роллинс асуы 1980 жылы теміржолмен байланысты инженерлік жетістіктері үшін Ұлттық тарихи орындар тізіміне енгізілді. Асудың үстіндегі Коронадағы және батысқа қарай 11 миль жердегі Арроу шағын теміржол аялдамаларында қысқы уақытта теміржолды қардан тазалап ұстайтын жұмысшыларға арналған мейрамханалар мен тұруға орындар болды. Дегенмен, қатты қар жауған қыста пойыздар көбінесе бірнеше күнге тоқтап қалатын.

Ортаңғы саябақ

1905 жылдың көктемінде батыс жағындағы жол Фрейзерге дейін толыққаннан кейін, ол Гранби, Гот Сулфур Спрингс және Байерс каньоны арқылы Сомнердің теміржол инженерлігінің соңғы шедеврлерінің бірі – үш мильге созылған Гор каньонының қиығына жетті. Каньон қабырғасына салынған теміржол – каньон арқылы өтудің жалғыз жолы (Колорадо өзенімен салаңдаудан басқа), және сол кезде "ұлы жетістік" деп есептелді. Кейін жол батысқа қарай Мемлекеттік көпірге дейін созылды, ал 1909 жылдың қысында солтүстікке бұрылып Стимбот Спрингске жетті. 1913 жылға қарай ол Колорадо штатының Моффат округіндегі Крейг қаласына, соңғы пунктіне жетті.

Моффат туннелі

Ролинс асуы арқылы темір жол салудың қиындықтары мен сынақтары 1927 жылы Джеймс Пик астындағы Континенттік бөліністі кесіп өтетін Моффет туннелінің аяқталуымен шешілді. Бұл 10 километрлік туннельдің ең биік нүктесі теңіз деңгейінен 2816 метр биіктікте орналасқан. Денверден батысқа қарай 50 шақырым жердегі туннель 1927 жылдың 7 шілдесінде толығымен қазылып бітірілді және 1928 жылдың 26 ақпанында темір жолға ресми түрде тапсырылды. Өкінішке орай, Моффет өз атымен аталатын туннельді көре алмады, себебі ол 1911 жылы Нью-Йоркте темір жол құрылысын жалғастыру үшін қаржы жинауға тырысып жүргенде қайтыс болды.

Толық емес кесілген

Моффаттың қайтысынан бір жыл өткен соң темір жол таратылды, ал 1913 жылы ол Денвер және Солтүстік көл темір жолы ретінде қайта құрылды. 1926 жылы Денвер және Солтүстік көл темір жолы ретінде қайта ұйымдастырылған DS&L, 1931 жылы D&RGW-ге Денвер және Солтүстік көл батыс темір жолымен бірге сатылды (аты ғана болған компания), оның жалғыз міндеті екі темір жолдың арасында 64 шақырымдық (40 миль) байланыс құру құқығын алу болды. 1932 жылы D&RGW, Колорадо өзеніндегі Бондта D&SL-ге қосылу үшін Доцеродан (Гленвуд-Спрингстен шығысқа қарай) Доцеро шағылысын салуға кірісті. 1934 жылы аяқталған бұл жоба Денверге Солтүстік көл қаласына тікелей темір жол желісін сыйлады. 1947 жылы D&SL толығымен D&RGW-ге енді, ол өз кезегінде 1988 жылы Оңтүстік Тынық мұхиты және, ақырында, 1996 жылы Union Pacific RR-ге өтті. Роллинс өткелі бөлігінен басқа, DS&L темір жолының бастапқы барлық маршруты бүгінге дейін қолданылуда.

Аяқталмаған жол

Юта штатында Денвер мен Солт-Лейк темір жолының аяқталмаған бөлігі Солт-Лейкке қарай Уинта бассейні арқылы өтер еді. Уинта алабында кең көлемде мұнай шайырының қоры бар. Осы мұнай шайырын тиімді пайдалану үшін, мемлекеттік және жеке сектор өкілдері тарапынан, оның ішінде 1915-1920 жылдар аралығында жасалған бірнеше ұсыныстармен, бассейнді ұлттық темір жол желісіне қосатын Уинта бассейні темір жолын салу бойынша көптеген ұсыныстар жасалды. Осы ұсыныстардың кейбіреулері бұрынғы D&SL темір жолының Ютаға дейінгі жоспарланған бағытының бір бөлігін салуды қарастырады. 1984 жылы Колорадодағы көмір кенішін Ютадағы электр станциясымен байланыстыратын «Дезерт Пауэр» темір жолы салынды. Бұл жол жоспарланған D&SL бағытының шағын бөлігімен өтеді, бірақ ол ұлттық темір жол желісінен толық оқшауланған. 2015 жылы Юта штатының Көлік департаменті (UDOT) Юта штатының темір жол инфрақұрылымына қатысты зерттеуді аяқтады, онда Uinta бассейні желісі жүк тасымалы үшін басымдыққа ие деп белгіленді. Зерттеуде темір жолдың болмауының нәтижесінде бассейнге қызмет көрсететін тас жолдарға түсетін жүктеме және темір жолға қол жеткізбеудің салдарынан басқа мұнай өндіруші аймақтармен салыстырғанда бағаның артуы атап көрсетілді. Зерттеуде бірнеше мүмкін темір жол дәліздері анықталды, оның ішінде бастапқыда ұсынылған D&SL бағытына ұқсас нұсқалар да бар, бірақ олар Индия каньоны арқылы өтуге (қазіргі уақытта АҚШ 191 тас жолы бассейне кіретін бағытын қамтамасыз етеді) басымдық берді. Бұл бағыт Солдат Саммиті маңындағы Орталық дәлізбен жалғасады.