Кіріспе

Жыртқыштардың түршесі

Арктикалық қасқыр (Canis lupus arctos), сондай-ақ ақ қасқыр, поляр қасқыр және Арктикалық сұр қасқыр деп те аталады, Канаданың Королева Елизавета аралдарының Арктикалық тундрасында, Мелвилл аралынан Эльсмир аралына дейін таралған сұр қасқырдың бір түршесі болып табылады. Тундра мен орман аймақтары арасында көшіп жүретін кейбір топтардан өзгеше, Арктикалық қасқырлар өмірін толығымен солтүстік ағаш шебінің солтүстігінде өткізеді. Олардың оңтүстікке қарай таралуы Уэльс принці және Сомерсет аралдарының оңтүстік жартысындағы Орта Арктикалық тундраның солтүстік жиегімен шектеледі. және үлкен карнассиалдар. 1930 жылдан бері Арктикалық қасқырлардың бас сүйектерінің мөлшері азайды, бұл қасқыр мен иттің будандасуының салдары болуы мүмкін. 1935 жылы британдық зоолог Реджинальд Покок Канаданың Королева Елизавета аралдарындағы Мелвилл аралынан алынған мысалға Canis lupus arctos (Арктикалық қасқыр) деген атау берді. Ол осындай қасқырларды Эльсмир аралында да кездестіруге болады деп жазды. Сонымен қатар, ол Гренландияның солтүстік-батысындағы Кейп-Йорктан алынған Гренландия қасқырына Canis lupus orion деген атау берді. 2014 жылы АҚШ-тың Балық және жабайы табиғат қызметінің Экологиялық талдау және синтез ұлттық орталығы ұйымдастырған жиын барысында Роберт К. Уэйн түршелер генетикалық тұрғыдан ерекше болуы керек деген пікірмен келіспейтінін айтты. Ол түрлі түршелер біртіндеп бір-біріне ауысуы мүмкін деп санайды. Яғни, ДНҚ арқылы жеке қасқырдың қай түршеге жататынын анықтау мүмкін болмаса да, Арктикалық қасқырлардың тобын бір нуклеотидтік полиморфизмдердің (СНП) үлесіне қарай ажыратуға болады: Арктикалық қасқырлардың болжамды тобында белгілі бір СНП-мен үш қасқыр болса, ал басқа түршеде осы СНП-мен 20 қасқыр болуы мүмкін. Уэйн сондай-ақ қасқырдың табылған ортасы түршенің ерекшелігін анықтау үшін жеткілікті екенін айтты.

Мінез-құлық

Арктикалық қасқыр адамдардан көп қорықпайды, тіпті кейбір аймақтарда оларды адамдарға жақындатуға болады. Эльсмир аралындағы қасқырлар адамдарды көп көрмейтіндіктен олардан қорқамайды, сондықтан олар адамдарға сақтықпен және қызығушылықпен жақындайды. Отто Свердруп Фрам экспедициясы кезінде бір жұп қасқыр оның командаластарының біреуін ұстап қойғанын, ал ол шаңғы таяғымен оларды қашықтықта ұстағанын жазды. 1977 жылы Эльсмир аралында екі ғалымға алты қасқыр жақындады, соның біреуі ғалымдардың біріне секіріп, жанынан сызып кетті. Агрессивті қасқырлардың қатысуымен бірнеше оқиға Алерт, Нунавутта болды, онда қасқырлар ондаған жылдар бойы жергілікті метеостанцияның жанында өмір сүрді және адамдарға үйреніп қалды. Осы қасқырлардың бірі үш адамға шабуыл жасап, атып өлтірді, және құтырау ауруына шалдыққандығы анықталды. Арктикалық қасқырлардың қозғалысы туралы мәлімет өте аз, себебі бұл климатқа байланысты. Қасқырлар көшіп-қонуды тек қыс айларында, 24 сағат бойы қараңғылық болатын кезде жасайды. Бұл Арктикалық қасқырлардың қозғалысын зерттеуді қиындатады. Жоғары Арктиканың оңтүстігінде қысқы уақытта толық қараңғыда, суық температурада қасқырлардың қозғалысын зерттеу жүргізілді. Зерттеушілер қасқырлардың негізінен мускус сиырларын жейтінін анықтады. Мускус сиырлары бар жерлерге қасқырлардың қалай жылжығаны туралы мәлімет жоқ.

Диета

Табиғи ортада Арктика қасқырлары негізінен мускакс пен Арктика қоянымен қоректенеді. Олар леммингтер, карибулар, Арктика түлкілері, құстар мен қоңыздарды да жейді. Арктика қасқырлары қоқыс іздеп, қоқыстан тамақтанатыны да анықталды. Бұл тағам түрі Арктика қасқырларының рационында әрқашан кездеспейді, себебі ол аймақтық және маусымдық қолжетімділікке байланысты. Кейде мұзқұйрық немесе Арктика қояны – қоян-қасқыр-мұзқұйрық тобындағы негізгі азық екені туралы пікірталас туындайды. Зерттеулер мұзқұйрықтың олардың негізгі азығы екенін көрсетеді, өйткені қасқырлардың саны мен көбеюі қоян көп болғанға қарағанда мұзқұйрық көп болғанда жоғары болады. Қосымша дәлелдер мұзқұйрықтың ұзақ мерзімді тіршілік етуге қабілетті екенін, ал басқа тұяқты жануарлар қасқырлардың рационында сирек кездесетінін көрсетеді. Арктика қасқырлары қоянға көбірек тәуелді екенін көрсететін деректерде ересек қасқырлардың саны мұзқұйрықтың емес, қоянның көбеюімен параллель болғаны айтылады. Зерттеуде екі азық көзі арасындағы тәуелділік деңгейінің белгісіз екені және екі түрдің арасындағы тұтыну мөлшері маусым мен жылға байланысты екені көрсетілген. Бірақ тағы бір зерттеуде "қоян өте көп болған кезде (Мех, 2000), қасқырлар оларды жазда балаларына жиі жем беретін" делінеді.

Қорғау

Арктикалық қасқыр қауіпсіз жағдайда, бірақ оған қауіптер төнеді. 1997 жылы Арктикалық қасқырлардың саны және олардың азығы – мускус сиырлары (Ovibos moschatus) мен Арктикалық қояндары (Lepus arcticus) азайды. Бұл, төрт жыл бойы жаз айларындағы қолайсыз ауа райы салдарынан болды. Ауа райы қалыпқа келген келесі жазда Арктикалық қасқырлардың саны қайта қалпына келді.