Кіріспе
Оклендтегі тау, Жаңа Зеландия. Маунгакики / One Tree Hill – Жаңа Зеландияның Окленд қаласында орналасқан жанартаулық шың және Тūpuna Maunga (ата-бабалар тауы). Бұл маори және Pākehā үшін мәдени және археологиялық тұрғыдан маңызды орын. Таудың төменгі жағындағы маңындағы елді мекен де One Tree Hill деп аталады. Ол батысында Royal Oak елді мекенімен және сағат тілі бойынша Epsom, Greenlane, Oranga және Onehunga елді мекендерімен қоршалған. Шыңынан Окленд аймағының көрінісі ашылады, сондай-ақ келушілерге Оклендтің екі портын көруге мүмкіндік береді. Таудың шөгінді конустары үш кратерден пайда болған – біреуі толық сақталған, ал екеуі лава ағындарының бұзылуына ұшыраған, олар конус қабырғасының бір бөлігін алып кеткен. Лава ағындары барлық бағытта, көбінесе Onehunga қарай ағып, 2 км² аумақты жапқан, бұл оны Рангитото аралынан кейін Окленд жанартаулық алабының екінші ірісіне (аумағы бойынша) айналдырды. Бұл жанартау шамамен 67 000 жыл бұрын атқан. Маори тіліндегі Maungakiekie сөзі "kiekie жүзімінің тауы" дегенді білдіреді. Pā террасаларын 17 ғасырда Ngāti Awa басшысы Tītahi салған, олар дәстүрлі түрде Ngā Whakairo a Tītahi (Tītahi-дің мүсіндері) деп аталған. Maunga шыңында Ngāti Awa rangatira Korokino-ның кіндік бауы жерленген және үстіне тотара бұтағы отырғызылған, осыдан Te Tōtara i āhua ("Жалғыз тұрған тотара") деген ат пайда болған, бұл Тамаки маорилері таудың тағы бір кең таралған аты. Тамаки Макаурау аймағы Аотеароаның ең көп халқы бар аймақтарының бірі болған кезде. Конус және оның айналасында 5000-ға дейін адам тұрған деп есептеледі. Waiohua-ның үшінші бас басшысы Kiwi Tāmaki конфедерацияның билік ортасын Maungawhau / Mount Eden-нен Maungakiekie / One Tree Hill-ге көшірді. Maungakiekie / One Tree Hill шыңының жанында Whakarewa tāhuna ("Теңіз жағалауынан көтерілген") деп аталатын алып pahū pounamu (жасыл тас гонгы) болған, оны Kiwi Tāmaki Тамаки аралының жауынгерлерін жинау үшін пайдаланған. Кейінгі Waiohua кезеңінде Maungakiekie / One Tree Hill-дің оңтүстік беткейлері Onehunga-ға дейін Nga Māra a Tahuri ("Tahuri-дің егістіктері") деп аталған, олар Tahuri басқарған кең ауқымды kūmara (батыр картобы) егістіктері болған, ол ауыл шаруашылығымен айналысқан және Waiohua басшысы Te Ika maupoho-ның әйелі болған. Kiwi Tāmaki және Maungakiekie / One Tree Hill халқының көп бөлігі тауда тұрақты түрде тұрмаған, оның орнына ресурстарды жинау үшін Окленд аймағының айналасында көшіп-қоныс жасаған. Kiwi Tāmaki-дің билігі және Тамаки аралшасындағы Waiohua үстемдігі 1740 жылдары Оңтүстік Kaipara-дан Ngāti Whātua-ның Te Taoū hapū-ымен соғыстан кейін аяқталды. Соғыстан кейін Te Taoū аралға қоныстанды, ал басшы Tuperiri Maungakiekie / One Tree Hill шыңының төменгі жағында Hikurangi деп аталатын pā салған. 1853 жылы Окленд кәсіпкерлері John Logan Campbell және William Brown Henry-дің қалған жерін сатып алды. Henry өзінің меншігін Mt Prospect деп атаған, бірақ сатып алғаннан кейін Campbell ферманы One Tree Hill Estate деп атады. Келесі 20 жыл ішінде ферма мал және қой шаруашылығына, сондай-ақ картоп егісіне арналған. Осы кезеңде Campbell және Brown уақытының көп бөлігін Еуропада өткізді. 1874 жылы Campbell Оклендке оралды және мүліктің жалғыз иесі болды, таудың жанында итальяндық стильдегі сарай салуды жоспарлады. Campbell-дің әйелі Emma жобаны немесе орналасқан жерді мақұлдамады, сондықтан 1876 жылы вилланың жоспарларынан бас тартты. 1878 жылы ол Maungakiekie / One Tree Hill-де зәйтүн бағын отырғызды, бұл 1980 жылға дейін Жаңа Зеландиядағы жалғыз коммерциялық зәйтүн бақшасы болды. 1880 жылы қызы Ida қайтыс болғаннан кейін, Campbell One Tree Hill Estate-ті жұртшылыққа сыйға берді, ал жерді уақытша қытай базар бағбаны Fong Ming Quong-қа жалға берді. 1901 жылы Campbell 1901 жылы Корнуолл герцогы мен герцогинясының сапары кезінде (кейіннен король Георг V және Тек королевасы Мэри болды) жерді ресми түрде жұртшылыққа тапсырды.
Maungakiekie / One Tree Hill is a volcanic peak and Tūpuna Maunga (ancestral mountain) in Auckland, New Zealand. It is an important place culturally and archeologically for both Māori and Pākehā. The suburb around the base of the hill is also called One Tree Hill. It is surrounded by the suburbs of Royal Oak to the west, and clockwise, Epsom, Greenlane, Oranga, and Onehunga. The summit provides views across the Auckland area, and allows visitors to see both of Auckland's harbours. The scoria cones of the hill were erupted from three craters – one is intact and two have been breached by lava flows that rafted away part of the side of the scoria cone. Lava flows went in all directions, many towards Onehunga, covering an area of , making it the second largest (in area covered) of the Auckland volcanic field, behind Rangitoto Island. The volcano erupted approximately 67,000 years ago. The Māori name Maungakiekie means "mountain of the kiekie vine". The terraces of the pā were constructed by Ngāti Awa chief Tītahi in the 17th century, and were traditionally known as Ngā Whakairo a Tītahi (the carvings of Tītahi). The tihi (summit) of the maunga was where the umbilical cord of Ngāti Awa rangatira Korokino was buried and a tōtara tree sprig was planted on top, giving rise to the name Te Tōtara i āhua ("The Tōtara That Stands Alone"), another common name for the mountain used by Tāmaki Māori. when the Tāmaki Makaurau region was one of the most populated areas of Aotearoa. The cone and its surroundings are estimated to have been home to a population of up to 5,000. Kiwi Tāmaki, the third paramount chief of Waiohua, moved the seat of power of the confederation from Maungawhau / Mount Eden to Maungakiekie / One Tree Hill. Near the summit of Maungakiekie / One Tree Hill was a gigantic pahū pounamu (greenstone gong) known as Whakarewa tāhuna ("Lifted from the Banks of the Sea"), which Kiwi Tāmaki used to call for the warriors of the Tāmaki isthmus to assemble. During the later Waiohua period, the southern slopes of Maungakiekie / One Tree Hill south to Onehunga were known as Nga Māra a Tahuri ("The Plantations of Tahuri"), which were extensive kūmara (sweet potato) plantations managed by Tahuri, an agriculturalist and wife of Waiohua chief Te Ika maupoho. Kiwi Tāmaki and most of the people of Maungakiekie / One Tree Hill did not live permanently at the mountain, instead migrating across circuits of the Auckland region collecting resources. Kiwi Tāmaki's rule and the Waiohua hegemony over the Tāmaki isthmus came to an end in the 1740s, after war with the Te Taoū hapū of Ngāti Whātua from South Kaipara. After the war, Te Taoū settled on the isthmus, and chief Tuperiri constructed a pā below the summit of Maungakiekie / One Tree Hill, known as Hikurangi. In 1853, Auckland businessmen John Logan Campbell and William Brown purchased the Henry's remaining land. Henry had referred to his property as Mt Prospect, however after the purchase Campbell renamed the farm the One Tree Hill Estate. Over the next 20 years, the farm was developed for cattle and sheep farming, and included potato cultivations. During this period, Campbell and Brown spent most of their time in Europe. In 1874, Campbell returned to Auckland and took sole ownership of the property, planning to build an Italian style mansion adjacent to the mountain. Campbell's wife Emma did not approve of the designs or location, so by 1876 abandoned plans for the villa. In 1878, he planted an olive grove at Maungakiekie / One Tree Hill, the only commercial olive grove in New Zealand until the 1980s. In 1880, after the death of his daughter Ida, Campbell decided to gift the One Tree Hill Estate to the public, leasing the land to Chinese market gardener Fong Ming Quong in the mean time. In 1901, Campbell formally handed over the land to the public during the visit of the Duke and Duchess of Cornwall in 1901 (who later became King George V and Queen Mary of Teck).
Бір ағаш төбелік иелік
One Tree Hill Domain паркі Ngā Mana Whenua o Tāmaki Makaurau Collective (сондай-ақ Tāmaki Collective деп те аталады) иелігінде және Tūpuna Maunga o Tāmaki Makaurau Authority (Tūpuna Maunga Authority) басқарады. One Tree Hill Domain Cornwall Park-пен іргелес жатыр, бұл жалпы жасыл кеңістік құрайды. Тау басына әрқашан жаяу жетуге болады, бірақ 2008 жылы ішімдік ішу, вандализм және қылмыс сияқты қоғамға қарсы мінез-құлықтарға байланысты қараңғыда жолмен шығу жабылды. Маури халқы үшін Маунгакики / Бір ағаш төбесінің рухани және мәдени маңыздылығын ескере отырып, және жаяу жүргіншілердің қауіпсіздігін қамтамасыз ету мақсатында, 2019 жылдың наурыз айында саммит жолы көптеген көліктер үшін тұрақты түрде жабылды. Бұл аймақта бір-біріне жақын орналасқан және көбінесе біртұтас саналатын екі саябақ бар: One Tree Hill Domain және Cornwall Park. One Tree Hill Domain жұртшылыққа ашық және бұрын Окленд қалалық кеңесі басқарса, 2012 жылдан бері Tūpuna Maunga Authority иелік етеді және басқарады. One Tree Hill Domain биік және орталыққа жақын орналасқандықтан, қала оны ұзақ жылдар бойы ауыз су резервуарлары ретінде пайдаланған. Олардың алғашқысы 1900 жылы батыс төбесінде салынды; ол қазір қолданыста болмаса да, кішкентай құрылысы әлі де сақталған. Кейін тағы бес резервуар жер астында салынды, соңғысы 1977 жылы аяқталды. Қазіргі уақытта олар Онехунга аймағын және Маунгаухау / Едем тауындағы резервуарларды сумен қамтамасыз етуге қолданылады.
Корнуолл саябағы
Корнуолл паркі, One Tree Hill Domain-ге іргелес орналасқан, сэр Джон Логан Кэмпбелл оны жұртшылықтың пайдалануы үшін жерді сақтауға құрылған жеке сенім қорына табыс еткен.
Шарт бойынша есеп айырысу
2014 жылғы Ваитанги келісімінде Таж бен 13 Окленд иви мен хапудан тұратын Нга Мана Whenua o Tāmaki Makaurau ұжымы (Тамки ұжымы деп те аталады) арасында, Тамаки Макуарау / Оклендтің 14 Tūpuna Maunga-сының, оның ішінде Maungakiekie / One Tree Hill деп аталатын жанартаудың меншік құқығы ұжымға берілді. Заңда жерді "Nga Mana Whenua o Tāmaki Makaurau және Оклендтің басқа тұрғындарының жалпы игілігі үшін" сенімгерлікпен ұстауға болатыны көрсетілген. Tūpuna Maunga o Tāmaki Makaurau билігі немесе Tūpuna Maunga билігі (TMA) - 14 Tūpuna Maunga-ны басқару үшін құрылған бірлесіп басқару ұйымы. Окленд кеңесі TMA басшылығымен Tūpuna Maunga-ны басқарады. Обелисктің алдында маори жауынгерінің қола мүсіні тұр. Тас обелискті Ричард Аткинсон Аббот жобалаған және 1940 жылы аяқтаған, бірақ обелисктің ашылуы 1948 жылдың 24 сәуіріне дейін Екінші дүниежүзілік соғыстан кейінге қалдырылды. Бұл маори дәстүріне сәйкес келеді, соғыс кезінде мұндай рәсімдерді өткізбеу қағидасы сақталды. Оның астында обелиск үшін 5,000 фунт стерлинг сыйлаған сэр Джон Логан Кэмпбеллдің қабірі орналасқан. Оның қабірі қарапайым гранит тақташа, тек қола гүл шоғырымен безендірілген. Ол көру алаңшасының ортасында, обелиск базасындағы негізгі естелік тақталармен және қоладан жасалған жауынгер мүсінімен бір осқа орналасқан. 1930 жылдары бұл орын алмағаны анық болды, сондай-ақ көптеген маорилер оны қолдануға қарсы болғандықтан, "естелік" терминінің орынсыз екенін кейбіреулер ескертті. Обелиск салынып жатқанда, оны Ваитанги келісіміне 100 жыл толуын белгілейтін "жүзжылдық мұнара" деп атау керек деген ұсыныс жасалды, емес, естелік деп атау керек. Кемпбелл тихиде жергілікті ағаштарды өсіруге бірнеше рет тырысты, бірақ ағаштар тірі қалмады – тек екі қарағай, бастапқыда жергілікті ағаштар үшін қоршау ретінде отырғызылған, ұзақ уақыт бойы тірі қалды. Алайда, 1960 жылы тағы бір шабуыл кезінде екеуінің бірі құлап кетті. 2000 жылдың қазан айындағы екінші шабуылдан кейін ағаш қалпына келмей, келесі жылы Окленд кеңесі оның құлау қаупіне байланысты оны алып тастады. 2007 жылы белсенді Майк Смит алғашқы шабуылда қолданған тізбекті арақ сауда алаңында сатылымға қойылды, бірақ шағымдар мен пайдаланушылардың сауалнамасынан кейін сайт оны қайтарып алды. Кейіннен ол eBay-де жарияланды. Қазіргі уақытта тізбекті арақ Жаңа Зеландияның Те Папа Тонгарева мұражайының коллекциясында сақталады. 2016 жылдың 11 маусымында Tūpuna Maunga билігі жүргізген таңғы рәсімде Маунгадан алынған аналық ағаштардан өсірілген тоғыз жас тōтара және пōхутукава отырғызылды. Ең мықты ағаш соңында қалдырылады және kiekie қосылады. 2021 жылы The Spinoff "One Tree Hill-де қолданылған және Aotearoa-да естілген" атты қысқаша деректі фильм шығарды.
Танымал мәдениетте
Ирландиялық рок-топ U2 тау туралы "One Tree Hill" әнін жазды, ол олардың "The Joshua Tree" альбомында жарияланды. Ән 1986 жылдың 3 шілдесінде Дублинде мотоцикл апатында қаза тапқан жаңа зеландиялық Грег Кэрроллды құрметтеу үшін жазылды. "One Tree Hill" жасөспірімдер теледрамасының және шоудың соңғы эпизодының аты осы U2 әнінен шабыттанды. Сериалда Энди Харгроув Жаңа Зеландиядан шыққан. Оның анасы отбасын Түнгі Каролина штатындағы Три-Хилл қаласына көшірді, себебі бұл атау екеуіне де таныс болған. 23988 Maungakiekie астероидін британдық астроном Ян П. Гриффин осы таудың атымен атады. Астероид Окленд обсерваториясында табылды, ол One Tree Hill Domain аймағында, шыңнан бір шақырым оңтүстік-батысқа қарай орналасқан. Окленд тұрғыны және (сол кезде) Firefox бас инженері Бен Гудгер Mozilla Firefox 0.9-ды "One Tree Hill" деп атады. Америкалық телесериал "One Tree Hill" Оклендтегі "One Tree Hill"-ге сілтеме жасайды, онда Карен Роу кейіпкері Энди Харгроувпен (Жаңа Зеландия актері Кирен Хатчисон сомдаған) кездеседі және ол өз туған елі Жаңа Зеландия туралы әңгімелейді. "One Tree Hill" "The Amazing Race" телешоуының екі маусымында пайда болды: "The Amazing Race 2" және "HaMerotz LaMillion 1".