Кіріспе

Еврей Киелі кітаптарында Етан езрахтық туралы айтылған. Етан Дәуіт патшаның сарайындағы даналығымен танымал жас жігіт еді. Ол 89-шы псаломның авторы, оның тақырыбы "Етан езрахтықтың ой-толғанысы" деп аталған. Баптист уағыздаушысы Чарльз Сперджон оның Едутунмен бір адам болуы мүмкін деген болжам жасады. Теолог Джон Гилл еврей дәстүріне сүйене отырып, Етанды Ыбырайыммен, Хеманды Мұсамен, ал Халколды Жүсіппен байланыстырған. "Етан" есімі күшті, оң көзқарасты, мықты және берік деген мағынаны білдіреді. Етан есімі Еврей Киелі кітаптарында сегіз рет кездеседі (1 Патшалар 4:31, Псалом 89 тақырыбы, 1 Жылнама 2:6 және 2:8, 1 Жылнама 6:42 және 6:44, 1 Жылнама 15:17 және 15:19). Ол даналықтың үлгісі болды және Сүлеймен патша оған теңестірілді. Ол "Езралық Етан" деп аталды, ал 89-шы псаломның тақырыбы оған осы өлеңнің авторлығын жатқызды. Левиліктердің Мерари тармағынан шыққан "Киши ұлы" немесе "Кишаях", сондай-ақ Дәуіт патшамен бірге Хеман мен Асафты ән айту қызметіне тағайындаған (1 Жылнама 6:44; 1 Жылнама 15:17, 19). Асафтың Левиліктердің Гершони тармағынан шыққан атасы (1 Жылнама 6:42).

Әдебиетте

Этан – Стефан Хеймнің 1973 жылғы «Король Дэвид туралы есеп» тарихи романының басты кейіпкері және повествовательі. Хейм бейнелегендей, Этанға жаңадан таққа отырған Сүлеймен патша әкесі Дәуіт патшаның тарихын жазуды тапсырады. Этан Дәуіт патшаның өмірінің әртүрлі кезеңдерінде онымен байланысы бар көптеген адамдармен кездесіп, әңгімелеседі. Бірақ Этан жинаған материалдың көп бөлігі Сүлеймен мен оның министрлері тарапынан саяси себептермен цензураланады; Этанның есебінің патшалық бекітілім алған қалған бөліктері Киелі кітапқа еніп, Самуил кітаптарының соңғы тараулары мен Патшалар кітаптарының алғашқы тарауларын құрайды. Хейм Киелі кітаптағы оқиғаны Шығыс Германияның коммунистік режиміндегі жазушы ретінде өзінің жағдайына метафора ретінде пайдаланды.