Кіріспе

"Вселенная симфониясы" – американдық классикалық музыка композиторы Чарльз Айвстың аяқталмаған шығармасы. Туындысының күні белгісіз, бірақ ол шамамен 1911-1928 жылдар аралығында үнемі жұмыс істеген болуы мүмкін. Екі немесе одан көп оркестр үшін кеңістіктік композиция ретінде жоспарланған, ол үш бөлімнен тұрады:

Айвс бұл идеяны 1915 жылдың күзінде Нью-Йорк штатының Адирондак тауларында болғанда ойлап тапты, бірақ 1923 жылға дейін оны тоқтатты, содан кейін жұмысты қайта бастады. Ол көп жыл жұмсағанына қарамастан, көптеген эскиздері жоғалып кеткен. 1990 жылдары үш жеке орындаушылық нұсқасы құрастырылды, оның ішінде Дэвид Грей Портердің (1993, А бөлімі, ко да және тек бірінші прелюдияның бір бөлігі), Ларри Остиннің (1994) және Джонни Рейнхардтың (1996) нұсқалары бар. Бұл күрделі шығарма, 20 тәуелсіз музыкалық желіні пайдаланады; әрқайсысы жеке темпте орындалады, тек сегіз секунд сайынғы соққыларда ғана үйлеседі. Оның "Вселенная симфониясының" эскизіндегі жазбаларына сәйкес, Айвс "Құдай мен адам арқылы белгілі болған барлық нәрсенің құпия басталуын, табиғаттағы барлық тіршіліктің эволюциясын, өмірдің түп-тамырынан рухани мәңгілікке дейін, үлкен белгісіздіктен үлкен белгісіздікке дейін" бейнелеуге тырысқан. Айвс шығарманың орындалуын алдындағы оркестрлердің аңғарларда, төбелерде және тауларда орналасқанын көріп тұрды, музыка "мәңгілік импульсті, жердің планеталық қозғалысын, таулар мен жартастардың биік сызықтарын, терең шатқалдарды, жартастың өткір жиектерін" имитациялайды. Кейбір беттері жоқ немесе жазылмаған. Бірінші бөлім ("А бөлімі") 1915 жылғы "Жер мен аспан" немесе "Жер мен көк" атты шығарманың эскизінен алынған, онда бір топ аспаптар Жерді, екінші топ Аспанды бейнелейді, ал соққылы аспаптар тобы екеуінің де астында жатқан ғаламның мәңгілік импульсін көрсетеді. Бұл шығарманың ең толық үлкен бөлігі, сонымен қатар А бөлімінің төрт негізгі "Жер тақырыбын" бөлісетін ұқсас стильде жазылған қозғалыстың ко дасы. Негізгі "аспан тақырыбы" – цитатаға негізделген жалғыз тақырып, "Бетания" гимні ("Маған Құдайым жақында", оның Төртінші симфониясының финалы үшін негіз ретінде қолданылған әнұранның дәл сол мелодиясы). Симфонияның үш прелюдиясы да болжаныпты, бірақ олардың ешқайсысы аяқталмаған. Ең толық бірінші прелюдия, бірақ ол да аяқталмады, тек музыкалық мысалдармен бірге эскиз түрінде қалды. Қосымша ақпарат алу үшін Джеймс Б. Синклердің Айвстың музыкасы мен қолжазбаларының "Сипаттамалық каталогы" (1999) қараңыз. Сонымен қатар, Рейнхард Айвстың "Вселенная симфониясын" жазу тарихын, сондай-ақ Айвстың эскиздерінен орындау нұсқасын дайындаудағы өзінің процесін жазды.