Мысырлық Макарий: Ұлы шенді және дана ғибадатшының өмірі

Кіріспе

Мысырлық христиан монахы және шөлде жалғыз өмір сүрген Макарий. Макарий (шамамен 300 – 391) христиан монахы және шөлде жалғыз өмір сүрген. Ол сондай-ақ Макарий Үлкен немесе Ұлы Макарий деп те аталады.

Өмір

Макарий Төменгі Мысырда дүниеге келген. Кейінгі дәстүр бойынша, оның туған жері шамамен 300 жылы Римдік Мысырдың Шабшир (Шаншур) ауылы болған. Бала кезінде ол мал баққан. Жас шағында, жалғыздыққа құштарлығы зор болғандықтан, үйіне жақын кішкентай ұя салып, үнемі дұға етіп, кілем тоқыған. Аскетизмге бет бұрудан бұрын, Макарий Нитрия аймағында тұздықтың контрабандасымен айналысып, сол жердің шөл даласында қалай өмір сүруді және саяхаттауды үйренген. Макарий даналығымен белгілі болған. Достары мен жақындары оны Пайдарион Герон деп атаған, ал бұл есімнің толық түрі Паидиогерон болып, «қарт кісінің даналығы бар жас жігіт» деген мағынаны білдірген. Әке-шешесінің тілегімен Макарий үйленді, бірақ көп ұзамай жалғыз қалды. Содан кейін ата-анасы да қайтыс болды. Макарий барлық ақшасын кедейлер мен мұқтаждарға таратып берді. Ол ауылға жақын шөлде тұратын тәжірибелі ақсақалдан ұстаз тапты. Ақсақал жасты қабылдап, рухани сергек болу, ораза ұстау және дұға ету ғылымын үйретті, сондай-ақ тоқыма жасау өнерін үйретті. Ол келесі үш жыл бойы күніне төрт-бес унция нан және жылына бір құмыра май ғана жеп жүрді. Оның қасиеттілігінің қадіріне жеткен көптеген ізбасарлары болды. Шөл далаға қоныстанған қауым жартылай шөлдік типте болды. Монахтар белгілі бір ережеге бағынбаған, олардың ұялары жақын орналасқан және сенбі немесе жексенбі күндері ғана құдайға сыйынған. Ол өмірінің соңына дейін осы монахтар қауымына жетекшілік етті. Никеялық иманға қатысты дау кезінде император Валент Александриялық Макариймен бірге Макарийді Нил өзеніндегі аралға қысқа мерзімге жер аударды. Екеуі де Александрия епископы Луцийдің ізбасарларының діни қуғынына ұшыраған. Аралда болғанда, бір жұпаның қызы ауырып қалды. Арал тұрғындары оған зұлым рух кірген деп сенді. Екі әулие де қыз үшін дұға етіп, оны құтқарды. Арал тұрғындары осы оқиғаға қатты әсер етіп, өздерінің бұрынғы құдайларына табынуды тоқтатып, шіркеу салды. Бұл жаңалық император Валентке және Александрия епископы Луцийге жеткен соң, олар екеуіне үйлеріне оралуға рұқсат берді. 13 Паремхат күні олар Нитрия шөлінің елу мың монахымен күшті қарсы алынды, олардың арасында Пишой мен Джон Карлик та болды.

Macarius was born in Lower Egypt. A late tradition places his birthplace in the village of Shabsheer (Shanshour), Roman Egypt around 300 AD. He tended cattle as a boy. As a young man, with a strong call to solitude, he constructed near his home a small cell where he prayed continually and wove mats. At some point before his pursuit of asceticism, Macarius made his living smuggling saltpeter in the vicinity of Nitria, a vocation which taught him how to survive in and travel across the wastes in that area. Macarius is known for his wisdom. His friends and close kin used to call him Paidarion Geron (, which when compounded as Paidiogeron led to , Pidar Yougiron) which meant the "old young man", i. e. "the young man with the elders' wisdom." At the wish of his parents Macarius entered into marriage, but was soon widowed. Shortly after, his parents died as well. Macarius subsequently distributed all his money among the poor and needy. He found a teacher in an experienced Elder, who lived in the desert not far from the village. The Elder accepted the youth, guided him in the spiritual science of watchfulness, fasting and prayer, and taught him the handicraft of weaving baskets. He spent the following three years consuming four or five ounces of bread a day and only one vessel of oil a year. The fame of his sanctity drew many followers. The community, which took up its residence in the desert, was of the semi eremitical type. The monks were not bound by any fixed rule; their cells were close together, and they met for Divine worship only on Saturdays or Sundays. He presided over this monastic community for the rest of his life. For a brief period of time, Macarius was banished to an island in the Nile by the Emperor Valens, along with Macarius of Alexandria, during a dispute over the doctrine of the Nicene Creed. Both men were victims of religious persecution by the followers of then Bishop Lucius of Alexandria. During their time on the island, the daughter of a pagan priest had become ill. The people of the island believed that she was possessed by an evil spirit. Both saints prayed over the daughter, which in turn had saved her. The pagan people of the island were so impressed and grateful that they stopped their worship of the pagan gods and built a church. When word of this got back to the Emperor Valens and Bishop Lucius of Alexandria, they quickly allowed both men to return home. At their return on 13 Paremhat, they were met by a multitude of monks of the Nitrian Desert, numbered fifty thousand, among whom were Pishoy and John the Dwarf.

Өлім және монументтер

391 жылы Макарий қайтыс болды. Ол қайтыс болғаннан кейін Шабшир ауылының тұрғындары оның денесін ұрлап, өз ауылдарында оған үлкен шіркеу салды. Александрия Папасы V Михаил 19 Месори күні қасиетті Макарийдің реліквияларын Нитриан шөліне қайтарды. Бүгінде Макарийдің денесі оның монастырында, Египеттің Скетес қаласындағы Ұлы Макарий монастырында сақталған.

Мұра

Макарий – Шығыс православие, Ориент православие және Рим-католик шіркеулеріндегі әулие. Мефодист шіркеулерінде Макарий толық қасиеттену тақырыбында жазғандықтары үшін жоғары құрметке ие. Мысырлық Макарий өзінің есімін алған монастырды, Ұлы Макарий монастырын құрды, ол төртінші ғасырдан бері үздірілмей монахтармен мекенделіп келеді. Әулие Макарийдің жүзі таңғажайып түрде құдайлық нұрмен жарқыраған, сондықтан көптеген әкелер оның жүзі қараңғыда да сәулеленгенін куәлік еткен. Осы сипаттама оның монастырына ауыстырылды, сондықтан ол «жабайы даланың жарқыраған шамшырағы» немесе «жарқыраған монастырь» деп аталды, бұл жоғары даналық пен үздіксіз дұға орынды білдіреді. Бүгінде ол копт православие шіркеуіне тиесілі. Нитрия шөлінің барлық аймағы кейде Макарий шөлі деп аталады, өйткені ол осы аймақтағы алғашқы монах болды. Бұл аймақтағы көптеген монастырлардың қираған қалдықтары Макарийдің монастырларының саны жылдың күндеріне тең болған деген жергілікті дәстүрді қолдайды. Мысырдың шөлге уақытша шегініп, Ұлы Антонийдің шәкірті болған Ұлы Макарий Пизадағы «Өлімнің жеңісі» фрескасының оң жақ шетінде бейнеленген. Фресканың орталық бөлігін бейкүнде аристократтар мен олардың жануарлары алып жатыр. Атқа мініп, сәнді аң аулаушы итттерімен қоршалған осы бай жігіттер мен қыздар жағымды саяхатқа шықты. Кенеттен, ормандағы терең бір жерде олардың жолын үш ашық саркофаг тосқауылдайды, ішінде әртүрлі шіру дәрежесіндегі денелер бар. Көріністегі барлық адамдар, ерлер, әйелдер және тіпті жануарлар да өлімнің осы қорқынышты және айқын көрінісіне қорқынышпен қарады. Жүректі ауырлататын иіс мұрындарына тиіп кетеді. Олар осы қорқынышты көріністен қорқып, қайғыға батысты. Тек Ұлы Макарий, оның сенімі оны дана және күшті еткен, олардың бәрінен жоғары тұрды. Мистик кітаптан оқып, жастарға өмір мен өлім туралы сабақ береді. Флоренциялық мүсінші Бенвенуто Челлини өзінің суреттеген портретінде Макарийдің осы бейнесінен шабыттанды.

Macarius is a saint in the Eastern Orthodox, Oriental Orthodox and Roman Catholic Churches. In the Methodist Churches, Macarius is regarded highly for writing on the topic of entire sanctification. Macarius of Egypt founded a monastery that bears his name, the Monastery of Saint Macarius the Great, which has been continuously inhabited by monks since its foundation in the fourth century. St. Macarius’ face used to be enlightened with grace in an amazing way to the extent that many fathers testified that his face used to glow in the dark; and thus appeared his name as “the glowing lantern”. This description was transferred to his monastery, and thus it was called “the glowing lantern of the wilderness” or “the glowing monastery”, which meant the place of high wisdom and constant prayer. Today it belongs to the Coptic Orthodox Church. The entirety of the Nitrian Desert is sometimes called the Desert of Macarius, for he was the pioneer monk in the region. The ruins of numerous monasteries in this region support the local tradition that the cloisters of Macarius were equal in number to the days of the year. Macarius the Great, one of the Egyptian desert recluses and a disciple of Anthony the Great, is depicted on the right edge of the Triumph of Death fresco in Pisa. A group of leisurely aristocrats and their animals occupy the central part of the fresco. These rich young men and women riding horses, surrounded by their decorative hunting dogs have gone on a pleasant journey. Suddenly, their path, somewhere deep in the woods, is barred by three open sarcophagi with bodies in different degrees of decomposition. Everybody in the scene, including the men, women and even the animals are horrified by this terrible and palpable presence of death. The unsupportable stench hits their noses. The abhorrent scene dismays them. Only Macarius the Great, made wise and powerful by his faith, stands above them all. The mystic teaches the youngsters a lesson about life and death by reading from the scroll. The Florentine sculptor Benvenuto Cellini was inspired by this depiction of Macarius in his painted portrait.