Кіріспе
Уайлуку өзені – Гавай аралдарындағы Гавай аралындағы 28 миль (45 км) су жолы. Бұл Гавайидегі ең ұзын өзен және орташа шығыны бойынша штаттың ең үлкен өзені. Оның бағыты көбінесе Мауна-Кеа және Мауна-Лоа лава ағындары арасындағы бөлігінен өтеді. Өзен Мауна-Кеаның шығыс беткейінде шамамен 10800 фут (3292 м) биіктікте басталады. Ол көбінесе шығысқа қарай ағып, таудан тік төмен түсіп, Хило қаласында Тынық мұхитына құяды. Уайлуку өзені мемлекеттік паркі өзеннің төменгі ағысында орналасқан. Парктің бір бөлігінде Rainbow Falls сарқырамасы, тағы бір бөлігінде Peepee Falls және Boiling Pots (кішкентай сарқырамалар мен ойыстар) аймағы бар. Өзен күзетілмейтіндіктен және мінез-құлқы болжаусыз болғандықтан, штаттың ең қауіпті су объектілерінің бірі болып саналады. Өзеннің төменгі ағысы гидроэлектр энергиясын өндіру үшін пайдаланылады. Хилодағы ағынның орташа көлемі секундына 275 куб фунт (8 м³/с) құрайды, ал ең жоғары ағын одан 40 есе артық. Су ағынын USGS бақылайды. Өзен күніне 10 тоннаға жуық еріген шөгіндіні Хило шығанағына әкеледі. Өзенде су сапасы зерттеулері жүргізілуде және канализация ағындары байқалған. Гавай штаты су туралы ескертулерді онлайн жариялайды. Уайлуку өзенін сипаттауды қамтитын Хило шығанағының су бассейнін қалпына келтіру жоспары бар. Гавай тілінде "wai" сөзі тұщы суды, ал "luku" сөзі жойқындықты білдіреді, сондықтан оның мағынасы шамамен "Жойқын өзен" болып табылады. Өзен ағаштарға дейін көтеріліп, қысқа мерзімде қайтадан төмен түсе алады. Су тасқынының жоғары белгілері Хило қалалық кітапханасының артындағы өзенге түсетін баспақыштарда бетонмен белгіленген. Аңыз бойынша, өзен Мауи құдайы мен Куна бақасы арасындағы шайқаста пайда болған. Өзен 5-сыныпты тасқынды су ретінде жіктеледі және тәжірибелі каякшілер оны жүзіп өтеді.
The river has been the site of sewage leaks and is the subject of water quality research. Water advisories are posted online by the State of Hawaii. There is a plan for restoration of the Hilo Bay watershed that includes characterization of the Wailuku River. In the Hawaiian language, wai means fresh water and luku means destruction, so it means essentially River of Destruction. The river can rise into the trees and drop back down very fast. The high flood marks can be seen dated in concrete, on the stairs going down to the river behind the Hilo Public Library. According to legend, the river was created in a battle between the god Maui and the lizard monster Kuna. The river is rated Class 5 white water and has been navigated by experts on kayak.