Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Гавайи атолы
Atoll of Hawaii
Перл және Гермес атолы, сондай-ақ Перл және Гермес рифі деп те аталады, Солтүстік-батыс Гавай аралдарының бөлігі болып табылады, Гавай аралдар тізбегінің ең солтүстік-батыс бөлігін құрайтын шағын аралдар мен атолдардың тобы. Атолл әрқашан өзгеретін сандағы, көбінесе бес пен жеті аралығындағы жазық және құмды аралдардан тұрады. Тарихи дереккөздерде одан да көп аралдар тіркелген, бірақ эрозия мен теңіз деңгейінің көтерілуі салдарынан олар жоғалып кеткен. Атолл 1822 жылы осы жерде сүңгіп кеткен екі ағылшын кит аңшылық кемесі – Перл мен Гермес кемелерінің құрметіне аталған. Осы жерде кем дегенде сегіз кеме апатқа ұшыраған, олардың ішінде Жапонияның «Виджи Мару», «SS Quartette» және соңғы кезде 2005 жылы рифке соқтығып кеткен «M/V Casitas» кемелері бар. Атолл теңіз құстары, теңіз жануарлары және омыртқасыз жануарлар үшін маңызды мекен. Аралдарда 22 түрлі құс ұя салады және көбейеді, оның ішінде әлемдегі қара аяқты альбатростардың 20 пайызы осы жерде қоныстанады. Атолл тарихи тұрғыдан Солтүстік-батыс Гавай аралдарының қалған бөлігімен бірге қорғау шараларына енгізілген. Ол 2006 жылы құрылған «Папаханаумокуакеа» теңіз ұлттық ескерткішінің құрамына кіреді. Балық аулау торлары және басқа да қалдықтар, теңіз деңгейінің көтерілуі және Chondria tumulosa балдырының инвазивті түрі атолл мен оның жануарлар әлеміне елеулі қауіп төндіреді.
The Pearl and Hermes Atoll , also known as Pearl and Hermes Reef, is part of the Northwestern Hawaiian Islands, a group of small islands and atolls that form the farthest northwest portion of the Hawaiian island chain. The atoll consists of a variable number of flat and sandy islets, typically between five and seven. More were noted in historical sources but have since been lost to erosion and rising sea levels. The atoll is named after Pearl and Hermes, a pair of English whaleships that wrecked there in 1822. It has been the site of at least eight known shipwrecks, including the Japanese Wiji Maru, SS Quartette, and most recently the M/V Casitas, which ran aground on the reef in 2005. The atoll is an important habitat for seabirds, marine life, and invertebrate species. Twenty two bird species nest and breed on the islands, including twenty percent of the world's population of black footed albatrosses. The atoll has historically been included with the rest of the Northwestern Hawaiian Islands in conservation efforts. It is included in the Papahānaumokuākea Marine National Monument, created in 2006. Ghost nets and other fishing debris, rising sea levels, and the invasive algae Chondria tumulosa pose a significant risk to the atoll and its wildlife.
География
Перл және Гермес атолы – Гавайи аралдарының үшінші солтүстік атоллы, Мидуэй және Куре атолынан кейін, Гонолулудан шамамен солтүстік-батысқа және Мидуэй атолынан шығыс-оңтүстік-шығысқа қарай орналасқан. Атоллды айналап жатқан жартасты коралл рифінің ұзындығы шамамен және батыс жағы ашық. Аралдар төмен және жазық, 2012 жылғы мәліметтерге сәйкес, орташа биіктігі тең емес, ал олардың ешқайсысында тұщы су көздері жоқ. 2012 жылы АҚШ Геологиялық қызметінің (USGS) мәліметтері бойынша, атолл бес аралдан тұрады. Ең үлкенінен кішісіне дейін бес аралдың атаулары: Оңтүстік-шығыс аралы, Тюлень Китери аралы, Солтүстік аралы, Грас аралы және Кіші Солтүстік аралы. Тек ең үлкен үш аралда ғана өсімдіктер өседі. Кіші Солтүстік аралы оңтүстік-шығысқа қарай, шамамен қашықтықта орналасқан. Оңтүстік-шығыс аралы Кіші Солтүстік аралынан оңтүстік-шығысқа қарай шамамен қашықтықта жатыр. Грас аралы шамамен шығысқа қарай, ал Тюлень Китери аралы одан шығысқа қарай, шамамен қашықтықта орналасқан. Атоллдың гавай тіліндегі атауы – Холоикауауа, ол 1990 жылдардың соңында Гавай лексикон комитеті жоғалған, дұрыс емес жазылған немесе шетелдік атаулармен алмастырылған дәстүрлі гавай атауларын қалпына келтіру жөніндегі жұмыстардан кейін бекітілді. Оның бастапқы гавай атауы белгісіз болғандықтан, Комитет атоллға Холоикауауа деген жаңа атау берді, бұл атау сол аймақтың суларында мекендейтін гавай монах теңізіне сілтеме жасайды.
The Pearl and Hermes Atoll is the third northernmost atoll of Hawaii, behind Midway and Kure, approximately northwest of Honolulu and east southeast of Midway Atoll. The fringing coral reef which surrounds the atoll is roughly in circumference and open to the west. The islets are low and flat, with an average elevation of no more than in 2012, and there are no sources of fresh water on any of them. As of 2012, according to the United States Geological Survey (USGS), the atoll consists of five islands. From largest to smallest, the five remaining islands are Southeast Island , Seal Kittery North Island , Grass Island , and Little North Island Only the three largest islands have vegetation. Little North Island lies to the southeast, less than away. Southeast Island lies approximately to the southeast of Little North. Grass Island approximately east, and Seal Kittery just under to the east of that. The Hawaiian language name for the atoll, Holoikauaua, was established in the late 1990s by the Hawaiian Lexicon Committee following an effort to restore traditional Hawaiian names which had been lost, misspelled, or replaced with foreign names. Because its original Hawaiian name was not known, the Committee conferred the new name of Holoikauaua to the atoll, in reference to the Hawaiian monk seal which frequents the waters there.
Еуропалықтардың алғашқы ашылуы
Атол 1822 жылы ағылшын кит аулау кемелері «Перл» және «Гермес» айналасындағы рифтерге тірелген кезде ашылды. Екі кеме де Гавайи аралдарының солтүстік-батысындағы белгісіз сулар арқылы Гонолулудан Жапонияға бет алған болатын. 24 сәуірдің кешкі уақытында немесе 25 сәуірдің таңғы уақытында 258 тонналық «Гермес» көрінбейтін рифке тірелді. Содан кейін 327 тонналық «Перл» да көмекке келгенде рифке тірелді. Екі кемеде барлығы 57 теңізші болды. Осы кезде кеме жасаушы Джеймс Робинсон апаттан құтылған кемеден 30 тонналық шағын кеме жасауды ұйымдастырды. Кейбір деректерде кеме «Дрифт» деп аталса, енді бірінде «Deliverance» деп аталды. 1 шілдеде жағада салынған кеме суға түсірілмес бұрын, «Эрл оф Морби» кемесі көрінді. 46 теңізші «Морби графы» кемесімен жолға шықты, ал Робинсон мен тағы он бір адам өздері салған кемені сатып алып, апаттан келген зиянды өтеу үмітімен Гонолулуға қайтып оралды. 1857 жылы оны гавайилік шхуна «Мануокавай» экипажы зерттеді. 1904 жылы атолда жапондық «Виджи Мару» кемесі қирады, кеме мен оның қауырсын жүгі жойылды. Бірақ, ешкім қаза болған жоқ. Олардың жеміс-жидекке бай екенін хабарлады – бұл АҚШ-тағы жалғыз жеміс-жидек өсіретін орын. Андерсон өзінің табысынан пайда табу үшін сауда компаниясын құрды. Келесі үш жылда оның сауда компаниясы атоллдан 20 000-ға жуық інжу-маржан жинады, ең үлкені 5 000 АҚШ долларына бағаланды. 1930 жылы АҚШ Балық шаруашылығы бюросы доктор Пол Гальтсовтың басшылығымен атолды жан-жақты зерттеуді бастады. Экипаж келесі күні «Фронтенак Виктори» кемесімен эвакуацияланды. Оно құтқару буксирі 25 желтоқсанда кемеге келді, оны сүйреп шығаруға тырысты, бірақ дауылды ауа-райы құтқару жұмыстарын кейінге шегерді. 3 қаңтарда тағы бір құтқару әрекеті жасамас бұрын кеме анкерлері жыртылып, «Квартет» рифке соғылды. Кеме толығымен жойылды деп есептелді. Бірнеше аптадан кейін кеме келінің бойынан екіге бөлініп, суға батып кетті. Қазір кеме апат болған жер көптеген балық түрлеріне тіршілік ортасын қамтамасыз ететін жасанды риф ретінде пайдаланылады. 2005 жылдың 2 шілдесінде Ұлттық мұхит және атмосфера басқармасы (NOAA) жалдаған 44,20 метрлік зерттеу кемесі M/V Casitas атоллдың солтүстік жағына тірелді. Кемеде бензин, дизель отыны және мұнайдың көп мөлшері болды, бұл олардың ағып кету қаупін тудырды. АҚШ Жағалау күзеті (USCG) және АҚШ Үкіметі мен Гавайи штатының басқа да агенттіктерімен бірлесіп, ағып кетудің алдын алу және оларды жою жұмыстары дереу басталды. Кемедегі бірнеше адам кемені тастауға мәжбүр болды, бірақ ешкім қаза болған жоқ. Бастапқы тірелу, құтқару жұмыстарымен бірге рифке елеулі зиян келтірді, соның ішінде «коралл басының сынуы, субстраттың сырғып кетуі және риф құрылымының өзі зақымдалды». 2005 жылдың 4 тамызында кеме атоллдан толықтай алынып тасталды, бірақ оны құтқару мүмкін емес еді. Ол Экологиялық қорғау агенттігі (EPA) мақұлдаған «Перл және Гермес» атолының солтүстік-батысына сүйретілді, онда ол терең суға батып кетті. 2011 жылы қалдықтарды алып тастау және рифті қалпына келтіру жұмыстары басталды. Олардың арасында «алты цилиндрлі «Атлас Империал» дизельді және машиналардың шашырауы, винт шахтасы мен винт, 20 ғасырдың басында танымал болған теңіз қозғалтқышы» болды. Зерттеушілер ондағы бөлшектердің жасына сүйеніп, 1918 жылдан кейін рифке соғылған Шығыс Азиялық балық аулау кемесі болған деген болжам жасады.
The atoll was discovered in 1822 when the English whaleships Pearl and Hermes ran aground on the surrounding reefs. The two ships had been en route to Japan from Honolulu through the uncharted waters of the Northwestern Hawaiian Islands. Sometime late in the evening of April 24 or early in the morning of April 25, the 258 ton Hermes ran aground on an unseen reef. Shortly thereafter, the 327 ton Pearl also ran aground when it approached to provide assistance. The combined crews of both ships, some 57 sailors, were marooned on an unspecified island nearby for several months. During that time, James Robinson, a carpenter's mate, directed the construction of a small 30 ton vessel from the wreckage. Some accounts provide the name of the vessel as Drift, while others state it was called Deliverance. On July 1, before the beach built vessel could be launched, the passing ship Earl of Morby was sighted. 46 of the sailors took passage on the Earl of Morby, but Robinson and eleven others opted to purchase the vessel they had built and sail it back to Honolulu in the hopes of recovering some of the losses incurred by the wreck. In 1857, it was surveyed by the crew of the Hawaiian schooner Manuokawai. The Japanese schooner Wiji Maru was wrecked on the atoll in 1904, destroying the ship and its cargo of feathers. There was no loss of life, however. He reported that they were rich with pearls – the only pearl beds in the United States. Anderson formed a trading company to capitalize on his find. Over the next three years, his trading company harvested some 20,000 pearls from the atoll, with the largest of these having a reported value of US$5,000. In 1930, the United States Bureau of Fisheries decided to conduct a thorough study of the atoll, led by Dr. Paul Galtsoff. The crew was evacuated by the SS Frontenac Victory the following day. The salvage tug Ono arrived on December 25 to attempt to tow the ship clear, but persistent stormy weather forced a delay of the rescue attempt. On January 3, before another rescue attempt could be made, the ship's anchors tore loose and the Quartette was blown onto the reef. It was deemed a total loss. Several weeks later, it snapped in half at the keel and the two pieces sank. The wreck site now serves as an artificial reef which provides a habitat for many fish species. On July 2, 2005, the 44.20 m research vessel M/V Casitas, chartered by the National Oceanic and Atmospheric Administration (NOAA), ran aground on the north end of the atoll. The ship was carrying large quantities of gasoline, diesel fuel, and oil, which posed a substantial risk of leaking. Leak prevention and extraction efforts led by the United States Coast Guard (USCG) in conjunction with other United States Government and State of Hawaii agencies began immediately. Although several people on board were forced to evacuate the ship, there was no loss of life. The initial grounding, combined with the rescue efforts, caused extensive damage to the reef including "breakage of coral heads, scouring of the substrate, and injury to the reef structure itself". The ship was fully removed from the atoll on August 4, 2005, but was too damaged for salvage. She was towed to a site northwest of Pearl and Hermes Atoll approved by the Environmental Protection Agency (EPA), where she was sunk in waters over deep. Efforts to remove remaining debris and repair the reef began in 2011. Among the components located were "a six cylinder Atlas Imperial diesel and machinery scatter, propeller shaft and propeller, a marine propulsion plant popular in the early decades of the 20th century." Researchers theorized that the wreckage was an East Asian fishing vessel that struck the reef sometime after 1918, based on the age of the components.
Құс тіршілігі
Перл және Гермес атолдары көптеген теңіз құстарының ұя салатын маңызды аймағы болып табылады. Атолда 22 түрден тұратын шамамен 160 000 құс мекендейтіні және көбейетіні белгілі. Атолл бұрын қара еріншелі инжурлы острицаларға толы болған, бірақ 1927 жылдан 1930 жылға дейінгі тым көп аулау салдарынан 1930 жылы олардың саны 470-ке дейін азайды.
The Pearl and Hermes Atoll is an important nesting area for many seabirds. Approximately 160,000 birds from 22 different species are known to live and breed on the Atoll. The atoll was once heavily populated with black lip pearl oysters, but overfishing from 1927 to 1930 caused the population to crash to only 470 in 1930.
Қорғау жұмыстары
Кішкентай көлеміне байланысты Перл және Гермес атолдары әдетте жеке экологиялық қорғауға ие болған емес; тарихи тұрғыдан, олар Солтүстік-Батыс Гавай аралдарымен бірге қорғалатын аймақ ретінде қарастырылып келген. Бұл аймақ алғаш рет 1909 жылы АҚШ президенті Теодор Рузвельт Гавай аралдарының құс қорығын құрғанда қорғалды, ол Перл және Гермес атолын да қамтыды. Келесі ғасыр бойында аймақтың қорғалуы біртіндеп күшейді, нәтижесінде 2006 жылы президент Джордж Буш 8031-ші жарлыққа қол қойып, Солтүстік-Батыс Гавай аралдарының суларын 1906 жылғы Ежелгіліктер туралы заң бойынша ұлттық ескерткіш деп жариялады.
Because of its small size, Pearl and Hermes Atoll has typically not been singled out for individual environmental protection; historically, it has been bundled with the Northwestern Hawaiian Islands as a protected region. The region was first protected in 1909 when U. S. President Theodore Roosevelt created the Hawaiian Islands Bird Reservation through , which included Pearl and Hermes Atoll. Over the next century, protection of the region increased incrementally, culminating in President George W. Bush signing Proclamation 8031 in 2006, designating the waters of the Northwestern Hawaiian Islands a national monument under the 1906 Antiquities Act.
Қауіптер
Балық аулаудың тасталған құралдары (жындар аулары) және теңіздің басқа да қалдықтары рифтерге және атоллдың жануарлар дүниесіне зор әсер етті. Перл және Гермес атоллдары монах түлендерінің ілініп қалу қаупі жоғары аймақ болып саналады. Бұл өсіп келе жатқан мәселенің қаупін азайту үшін алдын алу шаралары қабылданып, қалдықтарды жою жобалары жүргізілуде. 1999 жылы Лизианский аралы мен Перл және Гермес атоллдарын қоршаған судан қалдықтарды алып тастау және тізімдеу мақсатымен көп агенттік зерттеу басталды. Бұл жоба барысында Перл және Гермес атолының рифтері мен жағажайларынан қалдықтардың барлығы алынып тасталды. 2000 жылы NOAA және NMFS бірлескен тасталған балық аулау торларын жою жобасы іске қосылды, оның мақсаты – атоллдан балық аулау қалдықтарын алып тастау және жат түрлерді анықтау. 2003 жылы Перл және Гермес рифтерінен теңіз қалдықтары алынды. Теңіз деңгейінің көтерілуі де атолл үшін үлкен алаңдаушылық тудырады, себебі көптеген аралдардың биіктігі өте төмен. АҚШ-тың қоршаған ортаны қорғау агенттігінің болжамына сәйкес, 2100 жылға қарай теңіз деңгейі көтеріледі. Оңтүстік-Шығыс аралы теңіз деңгейінен 1 метр ғана биіктікте орналасқан, егер теңіз деңгейі осылай көтерілсе, ол толығымен су астында қалады. Басқа аралдар да жер аумағының бір бөлігінен айырылады. 2016 жылы рифтерде Chondria tumulosa деп аталатын жаңа, құпия қызыл балдырлар түрі өсіп жатқаны байқалды. 2019 жылға қарай ол атоллдың солтүстік-шығыс бөлігіндегі рифтердің көп бөлігін жауып, өлтірді. Бұл түрдің атоллдағы және Солтүстік-Батыс Гавай аралдарындағы басқа рифтерді жабалауына жол бермеу үшін түрді талдау және басқару техникаларын қолдану қажет.
Derelict fishing gear (ghost nets) and other types of marine debris have had a major impact on the reefs and associated fauna of the atoll. Pearl and Hermes Atoll is considered a high risk entanglement zone for monk seals. Efforts have been undertaken to lessen the threat of this growing problem, including attempts at prevention as well as recurring debris removal projects. A multi agency study was launched in 1999 to remove and catalogue debris from the water surrounding Lisianski Island and Pearl and Hermes Atoll. During this project, a total of of debris was removed from reefs and beaches around Pearl and Hermes. In 2000, the joint NOAA and NMFS Derelict Fishing Net Removal Project was launched, with the objective of removing fishing debris from the atoll and identifying any non native species. In 2003, of marine debris was removed from the Pearl and Hermes reefs. Rising sea level is also a major concern for the atoll due to the extremely low elevation of most of the islands. The U. S. Environmental Protection Agency projects that sea level will rise by the year 2100. Southeast Island is only 3 feet (1 m) above sea level, and would be almost entirely submerged if sea levels rise that much. The other islets would also lose significant amounts of land area. In 2016, a mysterious new red algae species known as Chondria tumulosa was spotted growing on the reefs. By 2019, it had smothered and killed large amounts of reef on the northeast section of the atoll. Analysis of the species and management techniques will be required to prevent the species from taking over other reefs on the atoll and the rest of the Northwest Hawaiian Islands.
Климат
Перл және Гермес атолдарында ауа райы станциялары болмағандықтан, келесі климаттық ақпарат Перл мен Гермес атоллының солтүстік-батысқа қарай шамамен орналасқан Мидуэй атоллының дереккөздерінен алынған. Мидуэй сияқты, Перл мен Гермес тропикалық саванна климатына ие (Кёппен классификациясы Aw). Атоллда суық маусым жоқ. Оның жаңбырлы маусымы күннің жоғары тұрған кезімен, ал құрғақ маусымы күннің төмен тұрған кезімен сәйкес келеді.
Because there are no weather stations on the Pearl and Hermes Atoll, the following climate information is taken from sources for the Midway Atoll, which is approximately north northwest of Pearl and Hermes. Like Midway, Pearl and Hermes has a tropical savanna climate (Köppen classification Aw). The atoll has no cold season. Its wet season corresponds to the high sun months, and its dry season corresponds to the low sun months.