Кіріспе

Американдық әскери қызметкер, дәрігер және жазушы, полковник Бейли Келли Эшфорд (18 қыркүйек 1873 – 1 қараша 1934) – Америка Құрама Штаттары Армиясында әскери мансап жасаған, содан кейін Пуэрто-Рикодағы Тропикалық медицина мектебінде толық уақыт оқытушы болып жұмыс істеген американдық дәрігер. Анемияны емдеу саласындағы пионер дәрігер Эшфорд Пуэрто-Рикода қызмет еткен кезінде ішек құртын (hookworm) жою бойынша емдеу науқанын ұйымдастырып, өткізді. Бұл шамамен 300 000 адамды (Пуэрто-Рико халқының үштен бірін) емдеп, анемиямен байланысты өлім-жітім көрсеткішін 90 пайызға төмендетті. Ол Пуэрто-Рико анемиясы жөніндегі комиссияның негізін қалаушы мүшесі болды.

Жеке өмір

Эшфорд Пуэрто-Риконы өзінің екінші үйі деп санап, жергілікті әйел, Мария Лопес Нуссаға үйленді. Олардың үш баласы болды: Махлон, Маргарита және Глория Мария.

Анемияны емдеу

Капитан Эшфорд Пуэрто-Рикодағы анемия жөніндегі комиссияның негізін қалаушы мүшесі болды. Соғыс министрінің арнайы өкілеттігімен ол 1904 жылдан 1906 жылға дейін Комиссияда қызмет етті. Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде Армия Медициналық департаментінің Бірінші дивизиясының командирі болғаннан кейін, полковник Эшфорд Сан-Хуан қаласына тағайындалды. Ол "Америка тропиктерінде тропикалық медицинаның нағыз мектебін" дамытуға ұмтылды. Эшфорд 1916 жылдың шілдесінде подполковник, ал 1917 жылдың мамырында полковник шеніне көтерілді. Пуэрто-Рико тропикалық медицина мектебі 1925 жылы ресми түрде ашылды. Ол Нью-Йорктегі Колумбия университетімен байланысты болды және Пуэрто-Рико университетінің құрамына кірді. Эшфорд 1928 жылдың 10 ақпанында әскери қызметтен зейнетке шықты. Сан-Хуандағы Пуэрта-де-Тьеррадағы ғимарат – аралдағы неоплатерескі сәулет стилінің сирек кездесетін үлгілерінің бірі.

Мұра мен құрмет

Оның құрметіне Сан-Хуандағы "Эль Кондадо" ауданындағы басты проспект оның атын алып жүр, сондай-ақ Кондадодағы Эшфорд пресвитериандық қоғамдық ауруханасы мен Эшфорд медициналық орталығы да оның есімімен аталады. Оның Кондадодағы үйі сақталып, жаңартылуда. 1925 жылы Эшфорд Бірінші дүниежүзілік соғыстағы қызметі үшін Ерекше қызмет медалімен марапатталды. Эшфорд 1934 жылғы 1 қарашада Сан-Хуандағы үйінде қайтыс болды. Алғашқыда Форт Брук әскери бейіште жерленген оның денесі 1954 жылғы 20 сәуірде Баямон қаласындағы Пуэрто-Рико ұлттық бейітіне қайта жерленді.