Кіріспе
Индонезиядағы архипелаг – Бакан аралдары, бұрын Бахан, Бахиан және Бачиан деп те аталатын, Индонезиядағы Молукк аралдарының тобы. Олар таулы және орманды, Тернаттың оңтүстігінде және Халмахераның оңтүстік-батысында орналасқан. Аралдарды Солтүстік Малуку провинциясының Оңтүстік Халмахера ауданы басқарады. Бұрын олар Бакан сұлтандығын құраған. Бакан (Батжан), бұрын Бачиан немесе Батчиан деп те аталатын, топтың ең үлкен аралы. Екінші және үшінші үлкен аралдар – Касирута және Мандиоли. 2020 жылы Бакан аралында шамамен 82 387 адам тұрды, оның ішінде шамамен 10 000-ы астана Лабухада; ол жеті ауданға бөлінген. Касирута мен Мандиолиде әрқайсысында 11 000-нан астам тұрғын бар, әрқайсысы екі ауданға бөлінген. Төртінші арал – Бакан Ломанг, топтың он екінші ауданы болып табылады. Топта ондаған кішігірім аралдар бар, олардың жалпы саны 2010 жылғы халық санауы бойынша 84 075 адамды құрады, ал 2022 жылдың ортасындағы ресми бағалау бойынша 115 612 адамға жетті.
The Bacan Islands, formerly also known as the Bachans, Bachians, and Batchians, are a group of islands in the Moluccas in Indonesia. They are mountainous and forested, lying south of Ternate and southwest of Halmahera. The islands are administered by the South Halmahera Regency of North Maluku Province. They formerly constituted the Sultanate of Bacan. Bacan (Batjan), formerly also known as Bachian or Batchian, is the group's largest island. The second and third largest islands are Kasiruta and Mandioli. Bacan Island in 2020 included about 82,387 people, of which about 10,000 live in the capital Labuha; it is subdivided into seven districts. Kasiruta and Mandioli each have over 11,000 inhabitants, and each is subdivided into two districts. A fourth island, Bacan Lomang, forms a twelfth district within the group. There are dozens of smaller islands in the group, which had a total population of 84,075 at the 2010 Census, The official estimate as at mid 2022 was 115,612.
Әкімшілік
Топ Оңтүстік Халмахера аймағының отыз ауданының он екі әкімшілік ауданына (кекаматан) бөлінеді. Олардың аумақтары мен 2010 жылғы және 2020 жылғы санақтар бойынша халқы төмендегі кестеде көрсетілген. 1575 жылғы Тернатан шабуылынан кейін Бакан, неке арқылы бекітілген кезеңдерде Тернатқа бағынышты болды. Тернат сұлтаны Саиди Беркаттың әпкесі мен қызы 16-шы ғасырдың соңы мен 17-шы ғасырдың басында Бакан билеушілеріне үйленді. 1606 жылы испандықтар бекініс салған. Осы кезде сұлтанның ордасы Касирутадан Бакан аралына көшірілді. Голландтық Шығыс Үндістан компаниясы 1609 жылы гегемония орнатып алғаннан кейін, Бакандағы Голландия билігі Форт Барнавельдте орналасқан. Сол кездегі басты қала, сондай-ақ Башиан деп те аталатын, аралдың тамасындағы Амасинг немесе Амасингкота болды. Тернате мен Бакан Солтүстік Молуккада голландтық оқу бағдарламасы бар мектеп пен 19-шы ғасырдың соңында протестант пастыры болған жалғыз жерлер еді. Голланд отарлау кезеңінде Баканның көптеген рим-католиктері протестантқа айналды. Бұл Сиранилер жартылай еуропалық киім киіп, жексенбі күндерін би және музыкамен тойлаған. Бакан сұлтанаты Голланд протектораты ретінде қарастырылды; 1889 жылы ол голланд контроллері басқаратын басшылар кеңесімен ауыстырылды. 1900 жылы өкілеттігі шектеулі сұлтан тағайындалды. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде жапондық оккупация және соғыстан кейін Индонезияның тәуелсіздігінен кейін қалған тәуелсіздік те жойылды. 2010 жылғы санақ бойынша бүкіл топтың халқы 84,075 адамды құрады, бірақ 2022 жылдың ортасына қарай 115,612-ге өсті. Бакан аралында австронезиялық емес (папуалық) бірнеше тілде сөйленеді, олардың ішінде Галела ең бастысы, сондай-ақ Тобело және Тернате тілдері де бар. Елорда Лабуханың жанында бұрын баканиялық малай тілінде сөйлеген, бірақ 2012 жылға қарай ол тек бірнеше сөйлеушісін сақтап қалды.
Following the 1575 Ternatan invasion, Bacan become subservient to Ternate for periods, which was sealed through marriages. A sister and a daughter of Sultan Saidi Berkat of Ternate married Bacan rulers in the late 16th and early 17th centuries. A Spanish fort was built in 1606. By this time the seat of the sultan had been moved from Kasiruta to Bacan Island. Once the Dutch East India Company established hegemony in 1609, the Netherlands' power on Bacan was based in Fort Barnaveld. The chief town at the time, also known as Bachian, was Amasing or Amasingkota on the island's isthmus. Ternate and Bacan were the only places in the northern Moluccas that had a Dutch curriculum school and a Protestant minister in the late 19th century. The majority of Bacan's Roman Catholics became Protestants during the Dutch colonial period. These Sirani wore semi European dress and celebrated Sundays with dancing and music. The Sultanate of Bacan was treated as a Dutch protectorate; it was replaced by a council of chiefs under a Dutch contrôleur in 1889. A sultan with much reduced powers was eventually appointed in 1900. What independence remained was lost with the Japanese occupation during and Indonesian independence after World War II. The whole group had a population of 84,075 at the 2010 Census, but by mid 2022 had grown to 115,612. Several non Austronesian (Papuan) languages are spoken on Bacan, the main one of which is Galela but also Tobelo and Ternate. Near the capital Labuha, Bacanese Malay was once spoken, but as of 2012 it had only handful of speakers remaining.
Экономика
Баканға колониялық қызығушылықты негізінен Тернате, Тидор және Халмахерада гүлденген дәмдеуіш саудасы тудырды. Бакан аралы өзінің ресурстары үшін емес, жақын маңдағы құнды аралдарды бақылауға көмектесу үшін іздестірілді. Голландиялық Шығыс Үндістан компаниясы Бакан сұлтанына Баканның қарағай ағаштарын жойғаны үшін өтемақы ретінде жалақы төледі, ол Тернаттағы Голландия губернаторының жалақысынан жоғары және Тернат сұлтанына төленген жалақының шамамен 1/9-ы болды. Баканға алтын кем дегенде 1774 жылдан бері шайылып келген деп есептеледі; 19 ғасырдың ортасында Батыс Борнеодан 20 білікті қытай алтын жұмысшысын әкелді, бірақ алтын асығу болған жоқ. Бу машиналары дәуірінде, голландиялықтар тұтқындаған жапондық тұтқындарды пайдалана отырып, аралда көмір өндіруді орнатуға тырысты. Алайда, бірнеше тонна көмір жеткізілгеннен кейін оның сапасы нашар деп танылып, кен өндіру тоқтатылды. 1882 жылдан бастап Амстердамдық саудагер ваниль, кофе, темекі және картоп өсіру үшін плантацияларды тазартты, бірақ оның жері жарамсыз болды және өнімдер су тасқыны, құрғақшылық, шіру, жәндіктер мен кеміргіштердің салдарынан қырылды. Он жылдан астам уақыт бойы үлкен капитал инвестициялауға қарамастан, кредиторлар оны 1900 жылы бизнестен шығаруға мәжбүр етті, бірақ олар да плантациялармен табысқа жете алмады. Жергілікті экономикаға инжу және ана жемшөптің жинауы, сондай-ақ даммардан шайыр жинау кірді.