Протестанттық секталар мен капитализм рухы

Кіріспе

"Протестанттық секталар және капитализм рухы" (неміс тілінде: Die protestantischen Sekten und der Geist des Kapitalismus) – Макс Вебердің жазған мақаласы.

Қорытынды

Бұл эссе Вебердің 1904 жылы Огайо мен Солтүстік Каролинадағы туыстарына сапар жасағанда, сондай-ақ протестанттық байланысы бар американдық университеттердің кітапханаларында зерттеу жүргізу үшін барған кезінде американдық бизнесмендерді бақылауына негізделген. АҚШ-та дін мен мемлекеттің қатаң ажыратылуына қарамастан, бизнесмендер бір-бірінің діни көзқарастарын сұраудан ешқашан тартынбады (әдеттегідей). Вебер ақырында осы ерекше әдеттің (еуропалық көзқарас бойынша) бір түрлі "сенімділік тексеруі" ретінде қызмет еткенін түсінді. Бұл екі себепке байланысты болды. Біріншіден, протестанттық сектаға мүшелік ерікті болды (Еуропадағы мемлекеттік шіркеулерден өзгеше), және олар белгілі бір мінез-құлық стандартын көрсеткен адамдарды ғана қабылдады. Егер мүше күтілгендей мінез танытпаса, реформа жасауға немесе мүшеліктен айырылуға ұшырар еді. Сондықтан, жақсы қадір-қасиетке ие кез келген мүшеге (қай сектаға жатса да) бизнес мәселелерінде сенуге болады. Екіншіден, протестанттық секталар өз мүшелерімен басқарылды, ал пасторлар олардың қызметкерлері болды (мемлекеттік шіркеулерден өзгеше, онда пасторлар саяси тағайындалған болуы мүмкін). Пастор жұмысын дұрыс атқармаса немесе жемқорлыққа бой алса, мүшелер оны алмастыра алатын. Жиналыстар пасторларының діни догмалардың емес, этиканы уағыздауын талап етті (олар этикалық мінез-құлықты одан да маңызды деп есептеді). Діннің ықпалы төмендегенде (әсіресе ірі қалаларда), бұл функцияны зайырлы бизнесмендер ұйымдары өз мойнына алды. Бұл ұйымдар да белгілі бір мінез-құлық стандартын көрсеткен мүшелерді ғана қабылдады, және бұл стандартты иерархия емес, мүшелер өздері сақтап отырды. Сауда өкілдері әрқашан бір немесе басқа ұйымға мүше екенін көрсететін белгіні киіп жүретін, өйткені мұндай байланыссыз оларға сенбейтін еді. Мұндай ұйымға қосылу көбінесе иммигранттың американдық мәдениетке ассимиляцияланып бара жатқанын көрсететін. Бұл құбылыстың діни және зайырлы түрлері ірі қалаларда жойылып бара жатқан еді. Вебер "Протестанттық этика және капитализм рухы" атты кітабында капитализмнің өсуі үшін этикалық мінез-құлықты сақтай білетін көптеген бизнесмендердің болуы маңызды екенін, және бұл протестанттық реформацияда (әсіресе кальвинизмде және оның рухани мұрагерлерінде) бастау алғанын, бірақ кейіннен секуляризацияланғанын айтты.

The essay is based on Weber's observations of American businessmen in 1904, during a trip he took to visit relatives in Ohio and North Carolina, and to do research in the libraries of American universities that had Protestant affiliations. Despite the strict Separation of Church and State in the US, businessmen never failed to ask (casually) about each other's religious affiliations. Weber eventually realized that this odd custom (from a European point of view) acted as a kind of "credit check". This worked for two reasons. First, membership in a Protestant sect was voluntary (unlike the state sponsored Churches in Europe), and they only accepted members who had demonstrated a certain standard of behavior. Any member who failed to behave as expected would face pressure to reform, or lose his membership. Therefore, any member in good standing could be trusted in business (regardless of which sect he belonged to). Second, the Protestant sects were run by their members, and the pastor was their employee (unlike state sponsored Churches, where the pastor might be a political appointee). If a pastor became lax or corrupt, the members could replace him. Congregations also insisted that their pastors should preach ethics, rather than the finer points of religious dogma (which they considered to be less important than ethical behavior). As the influence of religion declined (particularly in the larger cities), this function had been taken up by secular businessmen's organizations. Again, these organizations only accepted members who demonstrated a certain standard of behavior, and that standard was enforced by the members rather than the hierarchy. Traveling salesmen would always be sure to wear a lapel pin indicating membership in one organization or another, because without such an affiliation, people wouldn't trust them. Joining such an organization was often a sign that an immigrant was becoming assimilated into American culture. Both the religious and secular versions of this phenomenon were already dying out in the larger cities. In his book The Protestant Ethic and the Spirit of Capitalism, Weber theorized that having a large number of businessmen who could be counted on to behave ethically was important to the growth of Capitalism, and that this had its origins in the Protestant Reformation (particularly in Calvinism and its spiritual descendants), although it had later become secularized.