Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
1917 жылы Макс Вебердің лекциясы
1917 lecture by Max Weber
"Ғылым – мамандық ретінде" (нем. Wissenschaft als Beruf) – неміс социологы және саяси экономисі Макс Вебердің 1917 жылы Мюнхен университетінде оқыған лекциясының мәтіні. Түпнұсқасы неміс тілінде жарияланған, бірақ ағылшын тіліне кемінде екі аудармасы бар. "Ғылым – мамандық ретінде" – Вебердің "Мамандық туралы" атты екі лекциясының біріншісі. Екінші лекциясы "Саясат – мамандық ретінде" деп аталып, 1919 жылдың қаңтарында, сондай-ақ Мюнхенде оқылды.
Science as a Vocation (German: Wissenschaft als Beruf) is the text of a lecture given in 1917 at Munich University by German sociologist and political economist Max Weber. The original version was published in German, but at least two translations in English exist. Science as a Vocation is the first of the two "Vocation" lectures Weber delivered. The second lecture was "Politics as a Vocation" which was delivered in January 1919, also in Munich.
Қорытынды
"Ғылым – мамандық" атты еңбегінде Вебер ғылым немесе гуманитарлық ғылымдарды зерттейтін университеттегі ғалымдық мансапты таңдаудың артықшылықтары мен кемшіліктерін сараптайды. Вебер «Ғылымнің құндылығы неде?» деген сұраққа тереңдей келіп, ғылыми мансаптың негізінде жатқан этика мәселесіне назар аударады. Вебердің пікірінше, ғылым түсіндіру әдістерін және ұстанымды негіздеу құралдарын ұсынады, бірақ бұл ұстанымның неліктен бағалы екенін түсіндіре алмайды – бұл философияның міндеті. Ешбір ғылым болжамдардан мүлдем бос емес, ал ғылымның құндылығы оның болжамдары жоққа шығарылғанда жоғалады. Лекцияның бір сәтінде Вебер суретшінің еңбегін ғалымның еңбегімен салыстырады. Ол суретшінің жұмысы толыққанды нәтижеге жете алатынын, ал ғалымның жұмысы өзінің мәні жағынан басқалардан озуға бағытталғанын айтады. Вебердің ойынша, ғылым өмірдің түпкілікті сұрақтарына – адамдарға қалай өмір сүру керектігін және неге құндылық беру керектігін – жауап бере алмайды. Оның пікірінше, құндылықтар тек жеке сенімдерден, мысалы, діннен туындайды. Ол сондай-ақ ақыл мен иманды бөліп қарастырып, әрқайсысының өзіндік саласында орны бар екенін, бірақ олардың араласуы тиімсіз екенін көрсетеді. Вебер саясатта да фактіні құндылықтан ажыратады. Оның ойынша, мұғалімдер оқушыларға білім беруі керек және оларды кез келген мәселені, тіпті саяси мәселелерді де логикалық тұрғыдан талдауға үйретуі керек, бірақ сыныпта жеке саяси көзқарастарын насихаттауға немесе уағыздауға болмайды. Вебер зерттеу және оқыту саласындағы кейбір практикалық мәселелерге де тоқталады. Ол жақсы ғалымдардың нашар оқытушылар болуы мүмкін екенін, және жақсы ғалым немесе жақсы ойшыл болуға қажетті қасиеттер, міндетті түрде жақсы көшбасшы немесе үлгілі тұлға болуға қажетті қасиеттермен сәйкес келе бермейтінін атап өтеді.
In Science as a Vocation, Weber weighed the benefits and detriments of choosing a career as an academic at a university who studies science or humanities. Weber probes the question "what is the value of science?" and focuses on the nature of ethics underpinning the scientific career. Science, to Weber, gives methods of explanation and means of justifying a position, but it cannot explain why that position is worth holding in the first place; this is the task of philosophy. No science is free from suppositions, and the value of a science is lost when its suppositions are rejected. At one point in the lecture, Weber compares the nature of an artist's work to that of a scientist. He argues that the artist's work can reach fulfillment; the scientist's work, on the other hand, by its very nature, is designed to be surpassed. Weber reasons that science can never answer the fundamental questions of life, such as directing people on how to live their lives and what to value. Value, he contends, can only be derived from personal beliefs such as religion. He further argues for the separation of reason and faith, noting that each has its place in its respective field but, if crossed over, cannot work. Weber also separates fact from value in politics. He argues that a teacher should impart knowledge to students and teach them how to clarify issues logically – even political issues – but teachers should never use the classroom to indoctrinate or preach their personal political views. Weber also makes some practical comments about research and teaching. He notes that good scholars can be poor teachers, and that qualities that make one a good scholar, or a good thinker, are not necessarily the same qualities that make for good leaders or role models.
Кездесу
Вебердің бұл лекциясын қашан оқығаны туралы әртүрлі пікірлер бар. Ескі деректерде көбінесе 1918 жыл деп көрсетілген. Алайда, түрлі дәлелдерге негізделген зерттеулер бойынша ғалымдар Вебер бұл лекцияларды 1917 жылы оқыған деп есептейді.
There has been some debate about when Weber delivered this lecture. Older sources often give the year as 1918. But based on a range of evidence scholars now think that Weber gave these lectures in 1917.
Аудармалар
Вебер, Макс (1946). Ғылым – мамандық ретінде, Макс Веберден, аударған және редакциялаған Х. Х. Герт пен С. Райт Миллс. Нью-Йорк: Free press. Вебер, Макс (2004). Ғылым – мамандық ретінде, "Мамандық лекциялары" жинағында, аударған Родни Ливингстон, редакциялаған Дэвид Оуэн және Трейси Стронг (Иллинойс: Hackett Books).
Weber, Max (1946). Science as Vocation, in From Max Weber, tr. and ed. by H. H. Gerth, and C. Wright Mills. New York: Free press. Weber, Max (2004). Science as Vocation, in The Vocation Lectures, tr. by Rodney Livingstone, and Edited by David Owen and Tracy Strong (Illinois: Hackett Books).