Кіріспе
ХХ ғасырдағы американдық саяси ұйым. Американың Бостандық лигасы – 1934 жылы құрылған американдық саяси ұйым. Оның құрамына негізінен бай бизнес элитасы және көрнекті саяси тұлғалар кірген, олардың көпшілігі президент Франклин Д. Рузвельттің «Жаңа саясатына» қарсы консерваторлар болды. Бұл ұйым жеке меншік және жеке адамның бостандықтарын бағалап, қорғады. Оның жетекшісі Джоуетт Шоуз мүшелеріне:
Америка Құрама Штаттарының Конституциясын қорғауға және нығайтуға, әрбір сәтті үкімет түрінің негізі ретінде адам және мүлік құқықтарына құрмет көрсету қажеттілігін үйретуге, үкіметтің жеке және топтық бастамашылықты және кәсіпкерлікті қолдауға және қорғауға, жұмыс істеу, табыс табу, жинау және мүлікті иелену құқығын дамытуға, сондай-ақ мүлік иеленуді және заңды түрде пайдалануды сақтауға шақырды. Ұйым екі жыл бойы белсенді түрде өз идеяларын таратып келді. 1936 жылы Рузвельттің үлкен артықшылықпен қайта сайлануынан кейін, ол өз қызметін күрт азайтты және 1940 жылы толығымен таратылды.
The American Liberty League was an American political organization formed in 1934. Its membership consisted primarily of wealthy business elites and prominent political figures, who were for the most part conservatives opposed to the New Deal of President Franklin D. Roosevelt. The group emphasized private property and individual liberties. Its leader Jouett Shouse called on members to:
defend and uphold the constitution of the United States to teach the necessity of respect for the rights of persons and property as fundamental to every successful form of government teach the duty of government to encourage and protect individual and group initiative and enterprise, to foster the right to work, earn, save, and acquire property, and to preserve the ownership and lawful use of property when acquired. It was highly active in spreading its message for two years. Following the landslide re election of Roosevelt in 1936, it sharply reduced its activities. It disbanded entirely in 1940.
Қалыптастыру және басшылық
1934 жылғы 22 тамызда Вашингтон қаласында демократтар мен республикашылдардың бір тобы Лиганың құрылғанын жариялады. Демократиялық саясатта және тыйым салуға қарсы қозғалыста белгілі болған Джоует Шоуз топтың алғашқы төрағасы болды. Лиганың атқару комитетінің құрамы оның екі партиялық сипатын көрсетуге бағытталған. Оған кірді: Джон В. Дэвис және Аль Смит, бұрынғы президенттікке үміткер демократтар; 1928 жылы республикашылдарды тастап, Аль Смит пен 1932 жылы Рузвельтті қолдаған бай бизнесмен Иренэ дю Понт; сондай-ақ Нью-Йорк республикашылдары, штаттың бұрынғы губернаторы Натан Л. Миллер және өкіл Джеймс В. Уодсворт. Ұйымды құрудың бастамашысы – Демократиялық Ұлттық Комитеттің бұрынғы төрағасы, тыйым салудың басты қарсыласы, General Motors компаниясының бұрынғы директоры және DuPont компаниясының басқарма мүшесі Джон Джейкоб Раскоб болды. Лиганың құрылуына реакция көбінесе оның партиялық емес болуына күмәнмен қарады. Президент Рузвельт баспасөз мәслихатында Лиганың «он ереженің екеуін сақтау үшін» құрылған сияқты екенін айтты, ол мүлікті қорғаумен шектеліп, «құрметтесіңдер бір-біріңді» деген ереженің шабыттандырмағанын атап өтті. Артур Крок қарашадағы сайлаудан кейін бірнеше аптадан соң Лига басшылығының тағы да беделді мүшелерін жариялауға дайын екенін, «лиганың басындағы таза саяси және әкімшілікке қарсы бояуды жою үшін» деп жазды. Лига 25 мүшеден тұратын Ұлттық Атқару Комитеті мен шамамен 200 мүшеден тұратын Ұлттық Кеңес тағайындады. Аталғандар географиялық тұрғыдан алуан түрлі топты құрады, олардың көп бөлігі Америка өнеркәсібінің жоғары эшелондарынан алынған. Бұл қатарда ерекше көзге түскендер – Голливуд продюсері Хэл Роуч және теңізші Ричмонд Пирсон Хобсон. Көбінесе General Motors компаниясының Альфред П. Слоан және Sun Oil компаниясының Дж. Ховард Пью сияқты тұлғалар кездеседі. 1935 жылдың шілдесіндегі мүше саны 36 000-нан асып, олардың тек 27%-ы ғана жарна төлеушілер болды. 1936 жылдың қаңтарына қарай саны екі есеге өсіп, 1936 жылдың ортасында 125 000-ға жетті, бірақ 1936 жылғы сайлаудан кейін тез төмендеді. Лига студенттерді мүшелікке тартуға баса назар аударды және мемлекеттік университеттерде үлкен жетістікке жетті. 1936 жылдың сәуірінде 10 000-нан астам мүшесі бар 345 бөлімше құрылды. Академиктер де түрлі рөлдер атқарды. Мысалы, Нью-Йорк университетінің экономисі Уолтер Спар сөйлеген сөздерін Лига памфлеттер түрінде қайта жариялады, бірақ академиялық экономистерден комитет құруға жасалған әрекет сәтсіз аяқталды.
Айтылған сөз байласу
1934 жылы қарашада отставкадағы Теңіз жаяу әскері корпусының генерал-майоры Смедли Батлер, Джеральд С. МакГайр деген облигация сатушысының оған Лига жетекшілерінің 500 000 ардагерді президент Франклин Рузвельтті құлату үшін төңкеріс жасауға басшылық етуге шақыру ниетін білдіргенін айтты. Батлер мен МакГайр Лиганың белсенді мүшелері болған жоқ және Лига бұл айыптауларды негізсіз деп мәлімдеді. Батлер Лиганың ешбір өкілімен байланыспағанын және осы оқиғаны Лигаға қатысы жоқ, жергілікті облигация сатушы МакГайрден естігенін мойындады. МакГайр Конгресске мұндай құйрық жоқ екенін мәлімдеді, ал тарихшылардың пікірлері екіге бөлінген. Батлер солшыл топтар алдындағы ақылы сөздерінде бұл құйрық туралы айтқандарын қайталай берді.
1936 жылғы науқан
Рузвельттің сайлау науқанының басқарушысы "Еркіндік лигасын" "Республикалық Ұлттық Комитеттің одақтасы" деп атап, олардың "қарт жасында жұмыскерді құрғатып, апельсин қабығындай қоқысқа тастайтынын" айыптады. Республикалық партия штабы Лиганың бейтараптық туралы жариялаған мәлімдемесіне қанағаттанбады және олардан "Лэндонның науқанымен тым жақын одақтасудан қалың қалуды" сұрады. Лига 1940 жылдың қыркүйегінде Вашингтондағы кеңсесін жапты.
Білім беру бағдарламалары
Лига алғашқы екі жылында 135 түрлі памфлет шығарды, олар пошта арқылы таратуға ыңғайлы болды. Олардың жартысы Лиганың лауазымды тұлғаларының немесе оның ең белгілі қолдаушыларының сөздерінен немесе радио сөздерінен туындаған. Барлығы бес данадан астам газеттерге, мемлекеттік органдарға, қоғамдық және жоғары оқу орнының кітапханаларына, Конгрестің барлық мүшелеріне және басқа да саяси топтарға жіберілді, бұл басқа басылымдарда жаңа жаңалықтар мен есептерді жиі тудырды. Лига сонымен қатар екі беттік ай сайынғы бюллетеньдерді халыққа кеңінен танымал стильде шығарды, бірақ олар памфлеттер сияқты бірдей аудиторияға таратылды. Лиганың рөлін азайтатын тағы бір жарнамалық тактика – синдикатталған жаңалықтар қызметін құру болды. 1936 жылдың соңында тоқтатылғанға дейін Лига Батыс газеттер одағы арқылы 1600 газетке жетті. Соңында, Лига тегін радио эфиріне мүмкіндік беру туралы ұсыныстарды пайдаланды. Шоуз NRA мақсаттарына «шынайы симпатиясы бар екенін» айтып, былай түсіндірді: «Мен бала еңбегін тыйым салу, ең төменгі жалақыны сақтау және жұмыс уақытын шектеу біздің үкімет түріндегі әртүрлі штаттардың істеріне жататынына қатты сенемін, бірақ ұлттық төтенше жағдай туғанда Федералдық үкіметтің белгілі бір мерзімге олардың билігіне ие болуына келісуге дайынмын». Лига Рузвельттің Ауыл шаруашылығын реттеу басқармасын «ауыл шаруашылығын фашистік бақылауға қарайтын тенденция» деп атады және әкімшілікке қарсы тұру үшін Америка Фермерлерінің тәуелсіздік кеңесін қолдады. Әлеуметтік қамсыздандыру «демократияның соңы» деп сипатталды. Америкалық Бостандық Лигасының адвокаттары Вагнер заңының (Ұлттық еңбек қатынастары заңы) заңдылығына күдік келтірді, бірақ 1937 жылы АҚШ Жоғарғы соты заңның конституциялық екенін растады. Американың Еңбек Федерациясы Лиганы еңбек одақтарына тыңшылық ету және ереуілдер мен зорлық-зомбылықты қоздыру үшін детективтерді жалдаған деп айыптады.
Қаржыландыру
Ұлттық деңгейде Лиганың алты жылдық қызметі кезеңіндегі жалпы шығындары 1,2 миллион долларды құрады, оның миллионнан астамы 1936 жылғы сайлауға дейінгі ең қарқынды айларда жұмсалды. Бай демеушілер басымдық құрды, сондықтан "жиырмадан да аз банкир, өнеркәсіпші және кәсіпкер" ұлттық деңгейде 1935 жылы Лиганың қаржысының жартысынан астамын құрады, ал дуПонт отбасы барлық соманың 30 пайызына жауапты болды. Келесі жылы 30 демеуші қаражаттың үштен екісін ұсынды, ал дуПонттардың үлесі жалпы соманың 25 пайызынан асты. 1936 жылғы сайлаудан кейін үлесін салғандар азайып кетті. 1936 жылғы науқан барысында Ф.Д.Р.-дің науқан жетекшісі, пошта министрі Джеймс Фарли оны "дуПонттардың бостандық лигасы" деп әжуалады.
Мұра
1940 жылы Пулитцер сыйлығының лауреаты, Вашингтон журналисі және кейіннен колоннист болған Томас Л. Стоукс Америкалық Бостандық лигасына көз тастап, оны «Жаңа мәміле демократтары үшін өте әлсіз нысана» деп атады. Ол 1936 жылы Ф.Д. Рузвельттің президенттікке кандидат болуға ниеттенгенін, бірақ өзінің демократ екенін баса көрсетпегенін жазды. Аль Смит сияқты «қатардағы сайлаушылардың көп бұрын сенімін жоғалтқан» консервативті демократтардың және «ірі корпорациялардың адвокаттары бар консервативті республикашылардың» лигасы Рузвельттің қолдаушыларына оны дәстүрлі саясаткерлер мен саяси одақтардан тәуелсіз адам ретінде көрсетуге көмектесті. 1950 жылы Рузвельттің ізбасары Гарри Трумэн оның бағдарламаларын «социализм» деп айыптағандарды 1930 жылдардағы Бостандық лигасының мұрагерлері деп атады. Солтүстік Каролина университетінің Чапел-Хиллдегі американдық тарих профессоры Дж. Карлайл Ситтерсон Америкалық Бостандық лигасы туралы «Целлофан лигасы» деп сипаттады, себебі ол «Дюпон» өнімі болды және «оны түзу көруге болады!»