Кіріспе
сүтқоректілер түрі
Түрлер қорабы
| статусы = LC
| статусы жүйесі = IUCN3.1
| статусы анықтамасы =
| кескін = Ақ мұрынды коати (Nasua narica) Peten.jpg
| кескін сипаттамасы = Гватемала, Тикальде
| туысы = Nasua
| түрі = narica
| авторы = (Линней, 1766)
| синонимдері = Viverra narica
| бөлімдер қатары = Ішкі түрлер
| бөлім анықтамасы = Коатимунди (/k/oʊ/,/ɑː/t/ˈmʌn/d/i/), коатидің бір түрі және ракон тәріздестер (Procyonidae) отбасының мүшесі. Жергілікті испан тіліндегі атаулары аймаққа қарай антон, гато соло, пизоте және техон деп аталады. Оның салмағы шамамен , ал мұрыннан құйрыққа дейінгі ұзындығы шамамен , оның жартысы құйрық ұзындығын құрайды. Дегенмен, кішкентай ұрғашылары салмағы , ал ірі еркектер салмағы шамамен .
| status = LC
| status system = IUCN3.1
| status ref =
| image = White nosed coati (Nasua narica) Peten. jpg
| image caption = at Tikal, Guatemala
| genus = Nasua
| species = narica
| authority = (Linnaeus, 1766)
| synonyms = Viverra narica
| subdivision ranks = Subspecies
| subdivision ref = also known as the coatimundi (/k//oʊ/,/ɑː//t//ᵻ/'/m//ʌ//n//d//i/), is a species of coati and a member of the family Procyonidae (raccoons and their relatives). Local Spanish names for the species include antoon, gato solo, pizote, and tejón, depending upon the region. It weighs about , and the nose to tail length of the species is about with about half of that being the tail length. However, small females can weigh as little as , while large males can weigh as much as .
Таралуы және мекендейтін ортасы
Ақ мұрынды коати Аризона штатының Флагстафф қаласынан бастап, Нью-Мексико, Мексика, Орталық Америка және Панамамен шектесетін Колумбияның солтүстік-батыс айманына дейін таралған. Ол тропикалық және субтропикалық құрғақ жапырақты ормандардағы орманды жерлерде, сондай-ақ теңіз деңгейінен бастап тропикалық және субтропикалық ылғалды жапырақты ормандарда мекендейді. Козумель аралындағы коатилер жеке түр ретінде қарастырылған, бірақ қазіргі көптеген ғалымдар оны ақ мұрынды коатидің N. narica nelsoni түршесі деп санайды. Олар құрлықтағы (N. n. yucatanica) ақ мұрынды коатилерге қарағанда кішірек, бірақ ақ мұрынды коатилермен салыстырғанда мөлшерінің айырмашылығы осыншалықты анық емес.
Coatis from Cozumel Island have been treated as a separate species, the Cozumel Island coati, but the vast majority of recent authorities treat it as a subspecies, N. narica nelsoni, of the white nosed coati. They are smaller than white nosed coatis from the adjacent mainland (N. n. yucatanica), but when compared more widely to white nosed coatis the difference in size is not as clear.
Егемендік және экология
Ракун тәрізділер тұқымдасының көптеген өкілдерінен, мысалы, егерлер мен кинкажулардан айырмашылығы, коатилер күндізгі жануарлар және осылайша күні бойы көбінесе азықтанады.
Аңтану
Коста-Рикадағы ақ мұрынды коатилер популяциясын зерттеу барысында байқалғанындай, олар балса ағашының тозаңдаушылары болып табылады. Коатилер ағаш гүлдеріне мұрындарын енгізіп, нектарын жұтып жатқанда, гүлде кейіннен зақымдану белгілері байқалған жоқ. Тамақтанудан кейін гүлдің тозаңы коатидің бетін жабады, ал түсіп қалғаннан кейін айналағы орманға таралады. Ғалымдар, қоршаған ортада ресурстар жетіспейтін кезде ақ мұрынды коатиге су және қоректік заттардың маңызды көзін қамтамасыз ететін балса ағашы мен коати арасындағы өзара тәуелділікті байқады, ал коати тозаңдану арқылы ағаштың көбеюіне көмектеседі.
Тамақтандыру әдеттері
Ақ мұрынды коати - бәсекелес жейтін жануар және көбінесе кішкентай омыртқалы жануарлар, жемістер, өлексе, жәндіктер, жыландар және жұмыртқалар іздеп жерде тамақтанады. Ол ағаштарға оңай шамып, тепе-теңдігін сақтау үшін құйрығын қолданады.
Ұрық көбеюі мен өмір сүру ұзақтығы
Ересек ер коатилер жұптасу маусымы болмаса, жалғыз өмір сүреді. Ана коатилер өз балаларымен, соның ішінде екі жасқа толмаған еркектерімен бірге топта (қауымда) өмір сүреді. Жүктілік 10-11 аптаға созылады, әдетте екіден жетіге дейін бала туады. Балалар төрт айда сүттен айырылады және 15 айда ересек мөлшеріне жетеді. Коатилер табиғатта жеті жылға дейін өмір сүре алады. Егер тұтқындыққа алынса, орташа өмір сүру ұзақтығы шамамен 14 жылды құрайды, бірақ кейбір коатилер адам күтімінде жасөспірім шағына дейін өмір сүруі мүмкін.
Қорғау
Халықаралық табиғатты қорғау одағы ақ мұрынды коатиді де, Оңтүстік Америка коатиін де «қауіпсіз» санатына жатқызады. Дегенмен, коати Нью-Мексико штатында жоғалу қаупі төніп тұрған түр болып саналады.