Кіріспе
Құс түрі
Қош келдіңіз (Hirundo neoxena) – қызылқұстар тұқымдасына жататын кішкентай сайрақ. Бұл түр Австралия мен жақын аралдарға тән, ал ХХ ғасырдың ортасында Жаңа Зеландияға өздігінен таралған. Ол Тынық мұхитындағы қызылқұсқа өте ұқсас, және көбінесе олармен бір түр деп есептеледі. Бұл түр Оңтүстік және Шығыс Австралияда әртүрлі ортада көбейеді, көбінесе ашық кеңістіктерде, адам жасаған жайлауларда немесе қалалық жерлерде, бірақ шөлдерде немесе тығыз орманды жерлерде емес. Шығыс популяциясы көбінесе көшіп-қонып, Солтүстік Австралияда қыстайды. Батыс және Жаңа Зеландиядағы құстар көбінесе қозғалыссыз болады.
Таксономия
Қош келдіңіздер құлаққанат алғаш рет Джон Гулд «Австралия құстары» еңбегінде Hirundo туысының мүшесі ретінде сипаттаған, бірақ алғашқы жарияланым жиі Лондон зоологиялық қоғамының мәліметтерінде деп қате көрсетіледі. Оның түрлік аты да, жалпылама аты да Австралияның оңтүстік бөлігінде көктемнің жаршысы ретінде оның қайта оралуын құптаған адамдарға сілтеме жасайды. Қош келдіңіздер құлаққанатының жоғарғы жағы металдық көк қара, төсі мен қарыны ақшыл сұр, ал маңдайы, тамағы және жоғарғы төсі қызыл қоңыр түсті. Оның ұзын, екіге бөлінген құйрығы бар, әр қанатында ақ дақтың қатары орналасқан. Бұл құстардың ұзындығы шамамен, құйрық қауырсындарының ұзындығын қоса алғанда, әйелдерде сәл қысқа болады. Қош келдіңіздер құлаққанатының салмағы шамамен 9-20 граммды құрайды. Тасманиядағы Гулд коллекциясынан алынған «табиғи өлшемдегі» еркектің қанат өлшемі 11,1 см, құйрық өлшемі 7,4 см, ал мүсіні 0,7 см болған. Ал әйел құстың қанаты 10,9 см, құйрығы 6,25 см, мүсіні 0,7 см. Оның дауысы – сыңғырлаған және жұмсақ әуенді ноталардың, сондай-ақ дабыл қағу кезіндегі өткір үскіріктердің қосындысы. Дегенмен, олардың шақырулары көбінесе тыныш болады және алысқа жетпейді. Қош келдіңіздер құлаққанаттары адамдар тұратын жерлерге жақын жерде оңай көбейеді. Қош келдіңіздер құлаққанаттарын көбінесе сымдарда, бағаналарда және басқа да қонбаларда кездестіруге болады.
Табиғи жер шарындағы таралу аймағы
Қош келдіңіздер, құлақтар аймақтарды кезіп өтетін түр болғандықтан, олардың таралу аймағы өте кең. Бұл құзқарлар түрі Жаңа Зеландияның көп бөлігінде және оның маңындағы аралдарда, Австралияда және Тасманияның кейбір аймақтарында ұя салады. Қазіргі уақытта бұл түр Жаңа Гвинеяда, Жаңа Каледонияда және басқа да аймақтарда кездеседі. Қош келдіңіздер құзқарларының таралуы маусымдық өзгерістерге де байланысты. Қыс айларында Австралиядағы құзқарлар солтүстікке қарай жылжиды, осылайша экваторға және жылы ауа райына жақындайды. Келесі көктемде олар оңтүстік Австралияға көбейіп өсіп, ұрпақтарын көбейту үшін қайта оралады.
Өмір циклі мен көбеюі
Қош келдіңіздер, қарлығаштар ересек болған соң, ұзақ көбею кезеңі басталады. Олар моногамдық әлеуметтік құрылымға ие және көбею кезеңі тамыздан наурызға дейін созылады. Ұя салу орындары алуан түрлі болуы мүмкін, қалалық және қала маңындағы аудандардан бастап ауылдық жерлерге дейін кездеседі. Ғимараттар, жылжымалы қайықтар мен паромдар, қуыс ағаштар, үңгірлер мен жартастар, шахталар мен кеніштердің туннельдері, сондай-ақ жер асты су резервуарлары – барлығында қарлығаштардың ұялары байқалған. Жұмыртқалар әдетте 24-48 сағат сайын салынады, бірақ бір ұяда бірнеше жұмыртқа тобы болуы мүмкін, себебі ата-аналық жұп жұмыртқалардың саны тым аз болса, ұяны тастап кетеді де, содан кейін басқа жұп сол ұяға жұмыртқалайды. Сондай-ақ, қарлығаштар азық-түлік жетіспеген немесе жағдай нашар болған кезде тірі қалу үшін май жинақтайды деп есептеледі. Бұл әдіс жағдай жақсы болғанда жылдам өсуге, ал жағдай нашар болғанда тұрақты өсуге мүмкіндік береді. Әсіресе Австралияда жыландар құстар үшін ең қауіпті жыртқыштар болып табылады. Жыландар ұяларға жете алу үшін ағаштарға көтеріліп, жұмыртқаларды немесе жас құстарды жей алады. Жаңа Зеландияда жүргізілген бір зерттеуге сәйкес, ұяның құлауына себеп – инкубация кезеңінде ұяны мазалау болған; мұндай жағдайлар адамдардың, мыстылидтер сияқты сүтқоректілердің және жұмыртқаларды жеген қара құстардың салдарынан туындаған. Пазитологиялық зерттеулерде ешқандай паразитке тап болмаса да, қош келдіңіздер қарлығаштары колониялық көбеюшілер ретінде белгілі және олардың паразитке шалдығу қаупі жоғары, бұл көбеюдің сәттілігін төмендетуі мүмкін, бірақ иммундық жауапты күшейтуі мүмкін. Бұл вирустың екі түрі бар: терілік (жеңіл зиян келтіретін) және дифтериялық (өлімге әкелетін); құстар әдетте вирустың алдын алу үшін вакцинацияланады, бірақ жабайы жануарлар вакцинацияланбайды.