Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Пуэрто-Рикода туған ақын Лола Родригес де Тио (14 қыркүйек 1843 – 10 қараша 1924) – Латын Америкасының барлық аймақтарында өзін ұлы ақын ретінде бекіткен, Пуэрто-Рикода туған алғашқы әйел ақын. Әйелдер құқығын жақтаған ол сондай-ақ құлдықты жою және Пуэрто-Риконың тәуелсіздігіне ұмтылды.
Puerto Rican born poet
Lola Rodríguez de Tió (September 14, 1843 – November 10, 1924) was the first Puerto Rican born woman poet to establish herself a reputation as a great poet throughout all of Latin America. A believer in women's rights, she was also committed to the abolition of slavery and the independence of Puerto Rico.
Алғашқы жылдар
Родригес де Тио Пуэрто-Риконың Сан-Жерман қаласында Долорес Родригес де Астудилло и Понсе де Леон болып дүниеге келді. Оның әкесі, Себастьян Родригес де Астудильо, Пуэрто-Риконың Әйгілі Заңгерлер Колледжинің (іс жүзінде "Заңгерлердің Әйгілі Колледжі", Пуэрто-Рикодағы испан заңгерлерін басқаратын орган, адвокаттар алқасы сияқты) негізін қалаушылардың бірі болды. Лоланың анасы, Кармен Понсе де Леон, саяхатшы және Пуэрто-Риконың алғашқы испан губернаторы Хуан Понсе де Леонның ұрпағы еді. Ол да Сан-Жерман қаласының тумасы болды және қазіргі Каса-де-лос-Понсе-де-Леон деп белгілі болған жерде тұрды. Родригес де Тио үйде білім алды, жеке репетиторлармен оқыды. Ол өмір бойы әдебиетке, әсіресе Фрай Луис де Леонның шығармаларына құштарлық танытты, олар оған шабыт көзі болды. Ол өте ерте жасынан-ақ белсенді болды, он жеті жасында шашын қысқа қырқып алуға рұқсат беруді талап етті, бұл сол кездегі қалыпты нормадан тыс еді және ол өмір бойы сақтап келген жеке ерекшелігіне айналды.
Rodríguez de Tió was born Dolores Rodríguez de Astudillo y Ponce de León in San Germán, Puerto Rico. Her father, Sebastián Rodríguez de Astudillo, was one of the founding members of the Ilustre Colegio de Abogados de Puerto Rico (literally, "Illustrious College of Attorneys," the governing body for Spanish attorneys in Puerto Rico, similar to a bar association). Lola's mother, Carmen Ponce de León, was a descendant of Juan Ponce de León, who was an explorer, and the first Spanish Governor of Puerto Rico. She too was a native of the town of San Germán and lived at what is now known as Casa de los Ponce de León. Rodríguez de Tió received her education at home where she was home tutored. She developed a lifelong love for literature, especially for the works of Fray Luis de León which were to serve her as a source of inspiration. She was very assertive in her early years, at the age of seventeen she demanded to be allowed to wear her hair short, which went against the conventional norm of the time, a personal trademark that she kept through her life.
Саяси белсенді
Родригес де Тио отбасымен бірге Маягуэске көшіп келді. Сол жерде ол 1863 жылы үйленген Боносио Тио Сегарамен танысты. Родригес де Тио жергілікті баспасөзге мақалалар жазатын және үкімет рұқсат еткенше испан режиміне қарсы белсенді болған жазушы және кітап импортері болды. Тиомен үйленгеннен кейін ол өзінің алғашқы "Mis Cantos" атты поэзия кітабын шығарды, ол сол кездегі таңғажайып 2500 дананы сатты. 1867 жылы және 1889 жылы Родригес де Тио мен оның күйеуі испандық губернаторлар тарапынан Пуэрто-Рикодан қуылды. Олар бірінші рет Венесуэлаға айдалып, екінші рет Нью-Йоркке көшіп барды, онда ол Хосе Марти мен басқа да кубалық революционерлерге көмектесті, кейін Кубаға, онда жұп қайтыс болғанға дейін өмір сүрді. Олардың үйі саясаткерлер мен зиялылардың, сондай-ақ жер аударылған пуэрторикандықтардың жиналатын орны болды. 1868 жылы Рамон Эметерио Бетансестің Пуэрто-Риконың тәуелсіздігіне ұмтылысымен және Грито де Ларес деп аталатын төңкеріс әрекетімен шабыттанған ол "La Borinqueña" әніне патриоттық мәтін жазды. 1901 жылы Родригес де Тио Кубаның Өнер және әдебиет академиясына мүше болып сайланды. Ол сонымен қатар жергілікті мектеп жүйесінің инспекторы болды. Ол Кубада Пуэрто-Рико мен Куба туралы патриоттық өлеңдерімен танымал болды. 2014 жылдың 29 мамырында Пуэрто-Риконың заң шығарушы жиналысы Сан-Хуан қаласындағы "La Plaza en Honor a la Mujer Puertorriqueña" (Пуэрто-Рико әйелдерінің құрметіне арналған алаң) алаңында 12 белгілі әйелді тақташалармен марапаттады. Тақташаларда көрсетілгендей, бұл 12 әйел өздерінің еңбегі мен мұрасы арқасында Пуэрто-Рико тарихында ерекше көзге түсті. Родригес де Тио осы құрметке ие болғандардың қатарында болды.
Rodríguez de Tió moved to Mayagüez, with her family. There she met Bonocio Tió Segarra, whom she married in 1863. Rodríguez de Tió became a writer and book importer who often wrote articles in the local press and was as much of an activist against the Spanish regime as was allowed by the government. After marrying Tió, she published her first book of poetry, "Mis Cantos", which sold the then amazing amount of 2,500 copies. In 1867 and then again in 1889, Rodríguez de Tió and her husband were banished from Puerto Rico by the Spanish appointed Governors. On their first exile they went to Venezuela and on their second banishment they first moved to New York where she helped José Martí and other Cuban revolutionaries, and later to Cuba, where the couple resided until their respective deaths. Their home became a gathering point for politicians and intellectuals as well as exiled Puerto Ricans. In 1868, inspired by Ramón Emeterio Betances's quest for Puerto Rico's independence and by the attempted revolution called the Grito de Lares, she wrote the patriotic lyrics to the existing tune of La Borinqueña. In 1901, Rodríguez de Tió founded and was elected member to the Cuban Academy of Arts and Letters. She was also an inspector of the local school system. She was well known in Cuba for her patriotic poetry about Puerto Rico and Cuba. On May 29, 2014, The Legislative Assembly of Puerto Rico honored 12 illustrious women with plaques in the "La Plaza en Honor a la Mujer Puertorriqueña" (Plaza in Honor of Puerto Rican Women) in San Juan. According to the plaques the 12 women, who by virtue of their merits and legacies, stand out in the history of Puerto Rico. Rodríguez de Tió was among those who were honored.
Лола Родригес де Тионың газет мақалалары
Ла демократия, 1905 жылғы 7 маусым, 4-бет, 4-сурет, Хроника Америка, Конгресс кітапханасы. Ла демократия, 1903 жылғы 3 сәуір, 1-сурет, Хроника Америка, Конгресс кітапханасы. "Автограф" тақырыбындағы өлеңдер, La democracia басылымында жарияланған, 20 мамыр, 1899, 3-сурет, Хроника Америка, Конгресс кітапханасы. "La cuestión Huntington" туралы хат, La democracia басылымында жарияланған, 1893 жылғы 19 желтоқсан, 3-бет, 3-сурет, Хроника Америка, Конгресс кітапханасы. "A una golondrina" өлеңі La democracia басылымында жарияланған, 1893 жылғы 2 қараша, 3-бет, 3-сурет, Хроника Америка, Конгресс кітапханасы. Дон Рамон Маринге жолданған хат, La democracia басылымында жарияланған, 1892 жылғы 21 мамыр, 2-бет, 2-сурет, Хроника Америка, Конгресс кітапханасы.
La democracia, June 07, 1905, Page 4, Image 4, Chronicling America, Library of Congress. La democracia., April 03, 1903, Image 1, Chronicling America, Library of Congress. Verses under "Autógrafo" published on La democracia., May 20, 1899, Image 3, Chronicling America, Library of Congress. Letter about "La cuestión Huntington," published on La democracia., December 19, 1893, Page 3, Image 3, Chronicling America, Library of Congress. Poem "A una golondrina" published on La democracia., November 02, 1893, Page 3, Image 3, Chronicling America, Library of Congress. Letter to Don Ramón Marín, published on La democracia., May 21, 1892, Page 2, Image 2, Chronicling America, Library of Congress.