Элиза Линч – Ирландиядан шыққан Парагвайдың бірінші ханымы, қаһарман. Франсиско Солано Лопестің сүйіктісі, жала жапқандардың құрбаны, Парагвай тарихының маңызды тұлғасы.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Ирландиялық әйел; Парагвайдың бірінші ханымы
Irish woman; First Lady of Paraguay
Элиза Элис Линч (Charleville, County Cork, Ирландия, 19 қараша 1833 – Париж, Франция, 25 шілде 1886) – Парагвай президенті Франсиско Солано Лопестің ирландиялық серігі. Латын Америкасы тарихындағы ең жалақылған әйел ретінде қараланып, ол Парагвай үкіметінің мұрагері Франсиско Солано Лопесті "қанға жанымды диктаторға" айналдырған "амбициялы куртизан" деп есімделді. Алайда, барлық осы айыптаулар Парагвай соғысы кезінде одақтастар тарапынан жүргізілген пропагандалық соғыстың бөлігі болды және олардың дұрыс еместігі дәлелденді. Бүгінде ол Парагвайдың "Ұлттық қаһарманы" деп есептеледі.
Eliza Alice Lynch (Charleville, County Cork, Ireland, 19 November 1833 – Paris, France, 25 July 1886) was the Irish mistress wife of Francisco Solano López, president of Paraguay. Slandered as the most vilified woman in Latin American history, she was dubbed as "an ambitious courtesan" who seduced the heir apparent of the Government of Paraguay, Francisco Solano López, turning him into "a bloodthirsty dictator." However, all those accusations were part of the propaganda warfare during the Paraguayan War, by the allies and are disproven. Nowadays, she is considered as a "National Heroine" of Paraguay.
Ерте өмір
Ол Ирландияның Корк графтығындағы Чарльвиль қаласында Елиза Алисия Линч болып дүниеге келді. Ол дәрігер Джон Линчтің және Корольдік теңіз флоты офицерлері отбасынан шыққан Джейн Кларк Ллойдтың қызы еді. Ол отбасымен бірге Ұлы Ирландия ашаршылығынан қашу үшін он жасында Парижге көшіп келді. 1850 жылдың 3 маусымында ол француз офицері Ксавье Кватрефаджге тұрмысқа шықты, ол көп ұзамай Алжирге тағайындалды. Ол онымен бірге жүрді, бірақ он сегіз жасында денсаулығы нашарлағандықтан Парижге оралып, анасымен бірге Страффорд үйінде тұрды. Бірнеше сәтті таныстықтар арқасында ол кейіннен Матильда Бонапарт ханшайымының төңірегіндегі элиталық шеңберге еніп, тез арада куртизанка ретінде танылды. Елиза Линчтің Юнона тәрізді кемелденген дене бітімі, алтын түсті шашы және тартымды күлімсірегі болғандығы айтылады. 1854 жылы Элиза Парагвай президенті Карлос Антонио Лопестің ұлы, генерал Франсиско Солано Лопеспен танысты. Француз армиясында оқып жатқан жас генерал өзінің Еуропаға саяхатының басты себебін ең алдымен ел мүддесі деп есептеді. Алайда, Линч пен Лопес арасында қарым-қатынас туды, осының нәтижесінде ол сол жылы Парагвайға онымен бірге қайтып оралды.
She was born Eliza Alicia Lynch in Charleville County Cork, Ireland. She was the daughter of John Lynch, MD. and Jane Clarke Lloyd, who was from a family of officers of the Royal Navy. She emigrated at the age of ten with her family to Paris to escape the Great Irish Famine. On 3 June 1850, she married Xavier Quatrefages, a French officer who was shortly afterwards posted to Algeria. She accompanied him, but at eighteen years of age, due to deteriorating health, she returned to Paris to live with her mother in the Strafford household. Courtesy of a few fortuitous introductions, she later entered the elite circle surrounding Princess Mathilde Bonaparte and quickly set herself up as a courtesan. Eliza Lynch was described as possessing a Junoesque figure, golden blonde hair and a provocative smile. In 1854, Eliza met General Francisco Solano López, son of Carlos Antonio López, the president of Paraguay. The young general, in training with the French army, regarded his country's interests above all as fundamental reasons for his European journey. However, Lynch and López would begin a relationship which led her to return with him during that same year to Paraguay.
Парагвай
Парагвайға келгеннен кейін Элиза Линч Лопестің серігі болды, оған барлығы алты бала дүниеге келді. Ол Лопестің осылайша амбициялы болуына түрткі болған деп саналады. Дегенмен, 1876 жылы Буэнос-Айресте жазған "Exposición. Protesta que hace Elisa A. Lynch" ("Экспозиция. Элиза А. Линчтің наразылығы") атты кітабында ол саяси істерге қатыспағанын, тіпті олар туралы білмегенін, соғыс кезінде жараланғандарға және Лопес қайда барса да, оның ізінен ерген көптеген отбасыларға көмектесуге уақытын арнағанын айтады. Осындай әйелдердің бірі – Рамона Мартинес, ол күресі мен сарбаздарды жігерлендіруі үшін "Американың Жанна д'Арк" деп танылды. Бразилия әскерлері Лопесті өлтіргеннен кейін, бейбіт азаматтарды тұтқындау үшін оларға бет бұрды. Лопес пен Линчтің үлкен ұлы Хуан Франсиско, соғыс кезінде полковник атағын алған және он бес жаста болған, олармен бірге болды. Бразилиялық офицерлер оған қарсыласуын талап етті, ал ол "Un coronel paraguayo nunca se rinde" ("Парагвай полковнигі ешқашан қарсыласпайды") деп жауап бергеннен кейін одақтас әскерлері тарапынан атып өлтірілді. Осы сәтте Линч ұлының денесін жауып, секіріп тұрып, одақтастардың Парагвайды тираннан босатып, елге азаттық пен өркениет әкелеміз деген уәдесіне сілтеме жасай отырып: "¿Esta es la civilización que han prometido?" ("Осы сіздер уәделеген өркениет пе?") деп айғайлады. Содан кейін ол Лопесті және ұлын тұтқынға алмас бұрын, қолдарымен жерледі. Ол қалған балаларымен бірге Еуропаға оралды. Бес жылдан кейін, сол кездегі Парагвай президенті Хуан Баутиста Гильдің оны құрметтейтініне берген уәдесіне сене отырып, ол Парагвайға оралып, онда қоныстануға және бұрынғы мүлігін қайтаруға тырысты. Осы оқиғалар кезінде ол кітабын жазды. Элиза Линч 1886 жылдың 25 шілдесінде Парижде қарапайым өмірден көшті. Бір жүз жылдан астам уақыт өткен соң оның денесі қайтадан қазылып, Парагвайға жеткізілді, онда диктатор генерал Альфредо Стросснер оны ұлттық қаһарман деп жариялады. Оның қабір қазір "Cementerio de la Recoleta" ұлттық зиратында орналасқан. Линч Парагвайда еуропалық тегінен, Лопеске үйленбегендігінен және оның бұрынғы өмірінің кортизандық қырынан туындаған себептерге байланысты ханым немесе мадам Линч деп аталады.
Once in Paraguay, Eliza Lynch became López's partner, bearing him six children in total. She arguably is considered to be the reason López was so ambitious. However, in a book she wrote in 1876 while in Buenos Aires titled "Exposición. Protesta que hace Elisa A. Lynch" (Exposition. Protest made by Elisa A. Lynch) she states that she had actually no knowledge of and did not meddle in political affairs, rather dedicating her time during the war to helping the wounded and the innumerable families which followed López wherever he went. One of these women was Ramona Martínez, who became known as "the American Joan of Arc" for her fighting and encouragement of the soldiers. After the Brazilian forces killed López, they headed towards the civilians in order to capture them. López and Lynch's eldest son Juan Francisco, who had been promoted to colonel during the war and was fifteen years old, was with her. The Brazilian officers told him to surrender, and upon replying "Un coronel paraguayo nunca se rinde" (A Paraguayan colonel never surrenders) he was shot and killed by the allied soldiers. At this Lynch, after jumping and covering her son's body, exclaimed "¿Esta es la civilización que han prometido?" ("Is this the civilization you have promised?") in reference to the allies' claim that they intended to free Paraguay from a tyrant and deliver freedom and civilization to the nation. She then buried both López and her son with her bare hands before being taken as prisoner. She returned to Europe with her remaining children; and after five years, and under promises of the then elected Paraguayan president Juan Bautista Gill that she would be respected, she decided to return to Paraguay to settle there and try to claim her former property. It was during these events that she wrote her book. Eliza Lynch died in obscurity in Paris on 25 July 1886. Over one hundred years later, her body was exhumed and brought back to Paraguay where the dictator General Alfredo Stroessner proclaimed her a national heroine. Her remains are now located in the national cemetery "Cementerio de la Recoleta". Lynch is known as Madam or Madama Lynch in Paraguay due to her European origins, the fact that she never married López, and the implications of her past as a courtesan.
Шығармашылық емес
Сиан Рис "Элиса Линчтің көлеңкесі" – тарихи фактілерге негізделген еңбек. "Оның ғылыми еңбегі мен көркем жазуына күмән келтіруге болмайды" – Sunday Times. Майкл Лиллис пен Ронан Фэннингтің "Элиза Линчтің өмірі" (2009) Гилл және Макмиллан, Дублин – оның туған жерін ашатын, ізгілікпен жазылған биография. Найджел Которнның "Оңтүстік Американың патшайымы" (The Empress of South America) – Линчке қарсы, көбірек көркемдік элементтері бар еңбек. Майкл Лиллис пен Ронан Фэннингтің "Каллуния" "Элиса Линчтің тарихы және үштік одақ соғысы". Парагвай 2009 (испан тіліне аударма).
A history based facts in The Shadows of Elisa Lynch by Siãn Rees. "There is no doubting her scholarship and fine writing"—Sunday Times. A sympathetic biography which discovers her birthplace is "The Lives of Eliza Lynch" by Michael Lillis and Ronan Fanning (2009) Gill & Macmillan, Dublin. A more fictional leaning anti Lynch work, The Empress of South America by Nigel Cawthorne. "Calumnia" La historia de Elisa Lynch y la guerra de la triple alianza by Michael Lillis y Ronan Fanning. Paraguay 2009 (Spanish translation)
Фильм
2013 жылы шыққан «Элиза Линч: Парагвай королевасы» тарихи фильмінде Элиза Линч рөлін Мария Дойл Кеннеди сомдады.
In the 2013 biographical film Eliza Lynch: Queen of Paraguay, Eliza Lynch was portrayed by Maria Doyle Kennedy.