Фредерика Монтсені: Испан анархисі, жазушы және саясаткер
Federica Montseny
Фредерика Монтсені: испандық анархист, жазушы, Батыс Еуропадағы алғашқы әйел министрлердің бірі. Өмірбаяны, шығармалары мен саяси қызметі туралы біліңіз.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Фредерика Монтсеньи Мане (Frederica Montseny i Mañé; 1905–1994) – испандық саясаткер, анархист, интеллектуал және жазушы. Ол Азамат соғысы кезінде Испания Республикасы Үкіметінде Денсаулық сақтау және әлеуметтік көмек министрі қызметін атқарды. Ол романдар мен эсселер авторы ретінде, сондай-ақ Батыс Еуропадағы алғашқы әйел министрлердің бірі ретінде белгілі. Ол, әсіресе, пролетариат классының әйелдеріне арналған романтикалық әлеуметтік фонға негізделген елуге жуық қысқа роман жариялады, сонымен қатар саяси, этикалық, биографиялық және автобиографиялық туындылар жазды (қараңыз: "Әдебиет тізімі" бөліміндегі "Гарсия Гирао, Педро (1988)").
Spanish politician, anarchist, intellectual, and writer (1905–1994)
Frederica Montseny i Mañé (; 1905–1994) was a Spanish anarchist and intellectual who served as Minister of Health and Social Assistance in the Government of the Spanish Republic during the Civil War. She is known as a novelist and essayist and for being one of the first female ministers in Western Europe. She published about fifty short novels with a romantic social background aimed specifically at women of the proletarian class, as well as political, ethical, biographical and autobiographical writings (see "García Guirao, Pedro (1988)" in "Further reading" below.)
Ерте өмір
Фредерика Монтсеньи Мане 1905 жылдың 12 ақпанында Мадридте дүниеге келді. Ол Каталониядан шыққан мұғалімдер және анархистер Жоан Монтсень мен Тереза Манедің жалғыз тірі қалған баласы болды. Олар Мадридте тұрды, себебі 1896 жылы Барселонадағы Корпус-Кристи процессиясында болған жарылыс оның әкесінің түрмеге қамалуына және одан кейін жер аударылуына себеп болған. Олар Испанияға жасырын түрде оралып, елордаға қоныстанды. 1898 жылдан бастап оның ата-анасы сол кездегі ең маңызды анархистік басылымдардың бірі – екі апта сайын шығатын «La Revista Blanca» журналын бірлесіп редакциялады. Отбасы жинаған ақшасын Мадридтің шетіндегі үйге салды. Үйді салған құрылысшы әкесіне сотқа беріп қоюмен қорқытты, өйткені әкесі оны ешқашан салынбаған үйлер үшін ақша алып, кедейлерден ұрлық жасады деп айыптады. Бұл отбасыны кетуге мәжбүр етті және келесі жылдары олар жиі көшіп-қонып, кейде жазу және шаруашылықпен айналысып күнекөрді. Монтсеньнің балалық шағында азаматтық гвардия отбасылық үйге оның әкесін іздеу үшін жиі келіпті. Ол оларды мүмкіндігінше баяу кіргізіп, оған жасырынуға уақыт беруге тырысқан. Монтсеньді ата-анасы үйде оқытты. Монтсени негізгі оқу және жазу дағдыларын меңгергеннен кейін, анасы прогрессивті дидактикалық әдістерді қолданып, оның қызығушылығын оятуға тырысты, интеллектуалдық ізденістеріне көмектесетін көптеген оқу материалдарын ұсынды. Монтсени әдебиетпен қатар әлеуметтік және саяси теориямен да танысты. Ол өзінің интеллектуалдық дамуына ауылдық ортада өскенін де ықпал еткенін айтады. Өмір бойы ол әлеуметтік мәселелермен күрескенде табиғатқа қайта оралып, тынығу табатын.
Frederica Montseny i Mañé was born on 12 February 1905 in Madrid, Spain. She was the sole surviving child of Joan Montseny and Teresa Mañé, both teachers and anarchists of Catalan extraction. They lived in Madrid because the 1896 Barcelona Corpus Christi procession bombing had led to her father being imprisoned and then exiled. The couple returned to Spain secretly and settled in the capital. From 1898, her parents jointly edited the fortnightly journal La Revista Blanca, one of the most significant anarchist publications of the time. The family put its savings into a house on the outskirts of Madrid. The developer that built the house threatened to sue her father when the latter accused him of stealing from the poor by taking money for houses that were never built. This forced the family to leave and spend the next years moving frequently and surviving occasional writing and farming. During Montseny's childhood, the Civil Guard would frequently visit the family home searching for her father. She would let them in as slowly as possible in order to give him time to hide. Montseny was educated at home by her parents. After Montseny acquired basic reading and writing skills, her mother used progressive didactic methods to foster Montseny's curiosity, providing her with a wide range of reading material in order to encourage her to pursue her own intellectual interests. Montseny became acquainted with literature as well as social and political theory. She also credits the rural environment she grew up in with shaping her intellectual development. Throughout her life, she would return to nature when grappling with social questions.
Испаниядағы азаматтық соғыс және денсаулық сақтау министрі
1936 жылғы шілдедегі испан төңкерісінен кейін Монтсени Испанияда анархизмді дамыту үшін антифашистердің біріккен фронты қажет деп санап, ұлтшылдарға қарсы республикалық фракцияны қолдауға шешім қабылдады. Республикашыларды қолдағанына қарамастан, ол республикашылдар бақылауындағы аумақтағы зорлық-зомбылықты тез қабылдамады, оны ол "әділ адам бұрын елестете алмайтын қанға құмарлық" деп сипаттады. 1936 жылдың қарашасында Франсиско Ларго Кабальеро анархистерді Испания үкіметіне қосылуға шақырды, себебі олар антифашистік топтардың ең ірісі болды, ал Халық фронтының басқа партиялары олардың мемлекетке қарсы көзқарасын бейтараптандыруды қалады. Бернет Боллотенге берген сұхбатында Монтсени анархистердің үкіметке қосылуының басты себебі коммунистік партияның билікке келуіне қатысты алаңдаушылық екенін түсіндірді, оны олар революцияға қауіп деп қарады. Өзінің үкіметке кіруге қатысты күмәніне қарамастан, Монтсени Денсаулық сақтау және әлеуметтік қызмет министрі болып тағайындалды, Испания тарихындағы алғашқы әйел министр атанды. Министрлік лауазымында Монтсени соғыс жағдайларынан толығымен шаңқаған елдің медициналық мекемелерін бақылады, бұл жетімдер үйін салуды және босқындарға көмек көрсетуді талап етті. Ол сондай-ақ әйелдер құқығын ілгерілетуде "Мухерес Либрес" ұйымымен бірлесіп жұмыс істеді, мынадай кең ауқымды реформаларды жүзеге асырды: жұмыс істейтін және жауынгерлік құралымдағы әйелдер үшін бала күтімін ұйымдастыру; әйелдерге білім беру және денсаулық сақтау қызметтерін ұсыну; Испаниядағы проституциямен күресу. Монтсени лауазымға келгеннен кейін көп ұзамай, 6 қарашада республикалық үкімет Мадрид ұлтшылдардың шабуылына түсуі мүмкін деген қорқынышпен Валенсияға көшті. Монтсени анархисттік әскер басшысы Буэнавентура Дуррутиді Арагон майданынан көшіріп, астананы қорғауға көндірді, онда ол Сиудад Университария шайқасында соғысып, қаза тапты. Барселонадағы анархистер мамыр күндері көтеріліс жасағанда, Монтсени үкімет атынан оларға қаруларын тастауға шақырды. Бірақ ол сәттілікке жетпеген соң, үкімет анархистерді күшпен басуға шешім қабылдады, Монтсени бұл оқиғаны "өмірімдегі ең қорқынышты және қайғылы күндер" деп сипаттады. Хуан Негрин билікті консолидациялаған кезде Монтсени соғысты жоғалтқан деп есептеді және ендігі жалғыз мақсат – мүмкіндігінше көп адамның өмірін сақтау екенін ойлады. Монтсени кейіннен кабинеттен кетіп, республикалық күштерді біріктіруге тырысты, бірақ 1938 жылға қарай республикалық майданның нашарлауы оны отбасын асыру мәселесіне көбірек назар аударуға мәжбүр етті.
Following the Spanish coup of July 1936, Montseny resolved to support the republican faction against the nationalists, considering a united front of anti fascists to be necessary for the advancement of anarchism in Spain. Despite her support for the republicans, she quickly came to reject the violence in the republican held territory, which she described as "a lust for blood inconceivable in honest man before". In November 1936, Francisco Largo Caballero invited the anarchists to join the Spanish government, as they were the largest of the anti fascist groups and the other parties of the Popular Front wanted to neutralise their anti statism. In an interview with Burnett Bolloten, Montseny explained that the principal impulse for the anarchists to join the government was their concern about the rise of the Communist Party to power, which they viewed as a threat to the Revolution. Despite her own misgivings about joining the government, Montseny was appointed as Minister of Health and Social Assistance, becoming the first woman in Spanish history to be a cabinet minister. From her ministerial post, Montseny oversaw the country's medical facilities, which had been completely overwhelmed by the conditions of the war, requiring the construction of orphanages and the provision of aid for refugees. She also collaborated with the Mujeres Libres in the advancement of women's rights, carrying out a series of wide ranging reforms including: the introduction of child care for women in the workforce and the militias; the provision of women's education and healthcare; and the combatting of prostitution in Spain. Soon after Montseny took office, on 6 November, the republican government moved to Valencia, fearing that Madrid would fall to the nationalist offensive. Montseny persuaded the anarchist militia leader Buenaventura Durruti to transfer from the Aragon front and defend the capital, where he fought and died at the Battle of Ciudad Universitaria. When the anarchists of Barcelona revolted during the May Days, Montseny appealed on behalf of the government for the militias to lay down their arms. But when she was unsuccessful, the government resolved to put down the anarchists by force, in what Montseny described as "the most terrible and bitter days of my life". By the time that Juan Negrin had consolidated power, Montseny considered the war to have already been lost, and thought the only remaining action would be to save as many lives as possible. Montseny subsequently left the cabinet and attempted to continue her efforts in uniting republican forces, but by 1938, the deterioration of the republican front had forced her to increasingly focus on feeding her family.
Жер аудару
1939 жылдың ақпан айында Монтсени мен оның отбасы Каталонияға ұлтшылдардың шабуылынан қашып, эмиграцияға мәжбүр болды. Оның анасы Перпиньян қаласында қайтыс болды, әкесі түрмеге қамалды, ал күйеуі интернациялық лагерде ұсталды. Кейін ол өзінің «Франциядағы испандық босқындардың құмарлығы мен өлімі» атты кітабында, «Жұмысшы компаниялары» сияқты ұйымдардағы ережелердің республикалық эмигранттардың рухын басып, бағынышты құлдар жасауға бағытталғандығын жазды. Монтсени бастапқыда Парижде қоныстанды, онда ол өзінің күнкөрісіне қарамастан, испан босқындарын көшіруге көмектесті. Францияның нацистер тарапынан оккупациялануы кезінде Монтсени Окситанияда жасырынған, онда француз мемлекетінің билігімен ұсталды. Француз билігі оны Испанияға экстрадициялауға бұйрық бергенімен, ол кіші баласына жүкті болғандықтан, ақырында Монтсениді босатты. 1942 жылы Монтсени мен оның отбасы Мексикаға көшіп баруға тырысты, бірақ Солтүстік Африкадағы соғыс олардың жолын тосқауылдады, ал одақтастар мен Осі елдерінің екеуі де испан босқындарының Франциядан одан әрі эмиграциясына кедергі келтірді, осылайша оларды Тулузада қалуға мәжбүр етті. Франция азат болғаннан кейін Монтсени эмиграцияда Конфедерация Nacional del Trabajo ұйымын қайта құруға қатысып, ұйымның апталық газетін басқарды. Тулузадан ол француз тіліндегі анархистік «Espoir» газетінде апталық баған жазды және «Cénit» журналын редакциялады. Демократияға өту кезеңінде ол Испанияға қысқа мерзімге оралды, осы кезде оның еңбектері қайта басыла бастады. 1977 жылы кіші қызы және 1981 жылы күйеуі қайтыс болғаннан кейін Монтсени автобиографиясын жазды, ол 1987 жылы жарық көрді. Фредерика Монтсени и Мане 1994 жылдың 14 қаңтарында Тулузада 88 жасында дүние салды.
In February 1939, Montseny and her family were forced to flee into exile by the nationalist offensive into Catalonia. Her mother died in Perpignan, while her father was imprisoned and her husband was held in an internment camp. She later wrote in her book Pasión y Muerte de los Españoles refugiados en Francia, that the regulations in place in organisations such as the Worker’s Companies were designed to defeat the spirit of the Republican exiles and create a battalion of obedient slaves. Montseny initially relocated to Paris, where she helped in the relocation of Spanish refugees, in spite of her own struggle to make ends meet. During the Nazi occupation of France, Montseny fled into hiding in Occitania, where she was detained by the authorities of the French State. Although the French authorities had orders to extradite her to Spain, they eventually released Montseny, as she was pregnant with her youngest child. In 1942, Montseny and her family attempted to relocate to Mexico, but their route was blocked by the war in North Africa, while both the Allies and Axis prevented any further emigration of Spanish refugees from France, forcing them to stay in Toulouse. Following the liberation of France, Montseny took part in the reorganization of the Confederación Nacional del Trabajo in exile and edited the organization's weekly newspaper. From Toulouse, she also wrote a weekly column in the French language anarchist newspaper Espoir and edited the journal Cénit. She briefly returned to Spain during the transition to democracy, during which her works were finally being republished. Following the death of her youngest daughter in 1977 and her husband in 1981, Montseny penned an autobiography, which was published in 1987. Frederica Montseny i Mañé died in Toulouse on 14 January 1994, at the age of 88.
Жеке өмір
1930 жылы Монтсени Герминаль Эсклеаспен еркін махаббат қарым-қатынасын бастады. Олардың үш баласы болды: ең үлкен қызы Вида 1933 жылы, ұлы Герминаль 1938 жылдың мамыр айында, ең кіші қызы Бланка 1941 жылы дүниеге келді. Ол қыздарын "еркін әйелдер" ретінде тәрбиелеуге, ал ұлын әйелдерге құрметпен қарауға үйретпек болды, бірақ осы туралы сұхбатта ол дәстүрлі гендерлік рөлдердің күшті ықпалынан кейін көп сәттілікке жете алмағанын айтты.
In 1930, Montseny began a free love relationship with Germinal Esgleas. The couple had three children together: her eldest daughter Vida was born in 1933; her son Germinal was born in June 1938; and her youngest daughter Blanca was born in 1941. She attempted to raise her daughters to be "free women" and her son to respect women, but when interviewed about this she remarked that she had been largely unsuccessful, due to the strong hold that traditional gender roles still had.
Мұра
Испанияда, әсіресе Каталонияда және Париж сияқты қалаларда оның құрметіне бірнеше көше, саябақ және мектеп аталған.
Several streets, parks and schools are named in her memory in Spain, especially in Catalonia, and in cities like Paris.