Кіріспе

Никарагуалық жазушы, романист және ақын Жиоконда Белли (9 желтоқсан 1948 жылы туған) – никарагуалық әдебиетке қосқан үлесімен танымал романист және ақын.

Жазу

1970 жылы Белли өзінің алғашқы өлеңдерін Никарагуаның «La Prensa» газетінің әдеби қосымшасында жариялады. 1972 жылы Никарагуаның Ұлттық автономды университетінен «Premio de Poesía Mariano Fiallos Gil» сыйлығын жеңіп алды. 1988 жылы Беллидің «La Mujer Habitada» («Тұрғын әйел») кітабы, Никарагуа революциялық повестерінде тұңғыш рет гендерлік мәселелерді көтерді. Бұл кітап бірнеше тілде жарық көрді және АҚШ-тың төрт университетінің оқу тізімінде болды. Роман екі параллель оқиғаны баяндайды: испандықтарға қарсы жергілікті халықтың қарсылығы және Орталық Америкадағы қазіргі көтеріліс, олардың арасында әйелдердің эмансипациясы, құмарлық және азаттыққа ұмтылыс сияқты ортақ белгілері бар. 2000 жылы ол революциялық қозғалысқа қатысқанын баяндайтын «El país bajo mi piel» автобиографиясын жариялады, ол Америка Құрама Штаттарында «The Country Under My Skin» деген атпен жарық көрді; 2003 жылы «Los Angeles Times Book Prize» сыйлығының финалисі атанды. Белли жарияланымдарын жалғастырып, поэзияның өзінің ең маңызды туындысы екенін айтады. Белли 1978 жылы «Premio Casa de las Américas» сыйлығына ие болды. 2008 жылы Белли «El infinito en la palma de la mano» («Талаптың ішіндегі шексіздік») кітабы үшін «Premio Biblioteca Breve» сыйлығын алды, бұл кітап – Адам мен Ева туралы жұмбақ. Беллидің кітаптары көптеген тілдерде жарық көрді. Оның 2010 жылғы кітабы бастапқыда «Crónicas de la Izquierda Erótica» деген атпен ұсынылған, бірақ «El País de las Mujeres» деп өзгертуге тура келді, себебі бұрынғы атау 1973 жылы Ана Мария Родастың «Poemas de la Izquierda Erótica» кітабына тым ұқсас еді. Кітап әйелдер билеген әлем туралы айтады. Романда ол «Partido de la Izquierda Erótica» деп аталатын саяси партия арқылы билікті бағындырған әйелдер тобын бейнелейді. Бұл ат 80-ші жылдары әйелдер құрған қозғалыстың атауы, оған Белли де қатысты, және ол Родастың еңбегіне құрмет көрсету мақсатымен аталған. Оның «El intenso calor de la luna» романы Латын Америкасында тамыз айында, ал Испанияда 2014 жылдың қыркүйегінде жарық көрді.

Саяси қызмет

Белли Анастасио Сомоса Дебайльдің диктатурасына қарсы шықты. 1970 жылдан бастап ол өлеңдер жаза бастады және оның буынының көптеген зиялылары сияқты Сандинисттік Ұлттық Азаттық Фронтының (FSLN) қатарына қосылды, ол кезде құпия және қуғынға ұшыраған, Сомоса режимін құлатуды мақсат еткен ұйым еді. Ол жасырын хабаршы болып жұмыс істеді, қару-жарақ тасыды, Еуропа мен Латын Америкасы бойынша ресурстар жинап, Сандинист күресі туралы хабар таратты. Ол FSLN-ның Саяси-дипломатиялық комиссиясының мүшесі болды. 2018 жылы Белли 2016 жылғы сайлаулар нәтижесінде құрылған Даниэль Ортега үкіметіне қарсылық білдірді және Сандинист жаңару қозғалысының белсенді мүшесіне айналды. 2023 жылдың ақпан айында Ортега үкіметі Беллиден никарагуалық азаматтығын жоққа шығарды. 23 ақпанда 2023 жылы Белли Чили үкіметі Ортега тарапынан қуғынға ұшыраған барлық никарагуалықтарға ұлттық және баспана беруді ұсынғаннан кейін Чили азаматтығын қабылдады.