Кіріспе
Венесуэлада 1998 жылдың 6 желтоқсанында президент сайлауы өтті. Басты үміткерлер – 1992 жылы сол кездегі президент Карлос Андрес Переске қарсы төңкеріс ұйымдастырған әскери шенеунік Уго Чавес және бұрынғы Карабобо облысының губернаторы Хенрике Салас Рёмер еді. Екі үміткер де жаңадан құрылған партияларды ұсынды, бұл елдегі саяси тарихта тұңғыш рет болды, себебі бұрынғы сайлауларда басты үміткерлер әрдайым екі партиялық жүйедегі партияларды ұсынып келген. Чавес Бесінші Республика қозғалысын (MVR), ал Салас Рёмер «Венесуэла жобасы» партиясын ұсынды. Алғашқыда сайлау алдындағы сауалнамаларда нашар көрсеткен Чавес, 1958 жылдан бері Венесуэла саясатына басымдық білдірген екі ірі партияны сынай отырып, сыбайлас жемқорлыққа және кедейлікке қарсы күресті басты платформа етіп алды. Алдыңғы қатардағы үміткерлердің ықпалы төмендегеннен кейін ол сауалнамаларда үлкен қолдауға ие болды. Ірі партиялардың (Copei және Демократиялық әрекет) Салас Рёмерді қолдауына қарамастан, Чавес Венесуэла президенті ретінде алғашқы мерзіміне сайланды. Бұл саяси қайта құрудың нәтижесінде соңғы 40 жыл бойы елдің саяси атмосферасын билеген екі партиялық жүйе аяқталды және жаңа MVR партиясының (кейін Венесуэланың Біріккен Социалистік партиясына біріктірілді) және Боливар революциясының үстемдігі басталды. Бұл жүйе қазірге дейін Венесуэлада саяси билікке ие.
Presidential elections were held in Venezuela on 6 December 1998. The main candidates were Hugo Chávez, a career military officer who led a coup d'état against then president Carlos Andrés Pérez in 1992; and former Carabobo Governor Henrique Salas Römer. Both candidates represented newly formed parties, a first in a country where the main candidates always represented the parties of the bipartisanship. Chávez represented the Fifth Republic Movement (MVR), while Salas Römer represented Project Venezuela. Initially weak in the polls, Chávez ran on an anti corruption and anti poverty platform, condemning the two major parties that had dominated Venezuelan politics since 1958; and began to gain ground in the polls after the previous front runners faded. Despite the fact that the major parties (Copei and Democratic Action) endorsed Salas Römer, Chávez was elected into his first term as President of Venezuela. A political realignment, the result meant the end of the bipartisanship that had dominated the political atmosphere of the country in the last 40 years, and the beginning of the dominance of the new MVR party (later merged into the United Socialist Party of Venezuela) and the Bolivarian Revolution, system that still holds political power in Venezuela as of .
Өмірбаян
1990 жылдардың басында Венесуэла үкіметінің экономикалық күші және саяси легитимдігі төмендеді, 1992 жылы екі төңкеріс талпынысы жасалды және президент Карлос Андрес Перес сыбайлас жемқорлық айыбымен қызметтен алынды. Бұл 1993 жылғы сайлауда дәстүрлі Пунтофихо пактісінің партияларына (Демократиялық әрекет және Copei) қарсы бұрылысқа әкелді: 1993 жылы Рафаэль Кальдераның жеңісі Венесуэланың демократиялық тарихындағы тұңғыш рет екі үлкен партияның қолдауысыз президент сайлануы болды.
Чавестің қатысуы
1994 жылы түрмеден босағаннан кейін бірнеше жыл бойы Чавес сайлауға қатысуға қарсы тұрды, оларды тек орналысқан тәртіпті заңдастыратын алдын ала шешілген ойын деп есептеді. Бостандыққа шыққаннан кейінгі алғашқы жылдары Чавес тағы бір төңкеріс әрекетіне тырысу мүмкіндігін қарастырды, бірақ перспективалар ақырғысымен нашарлағандықтан, кейбір кеңесшілер, әсіресе Луис Микилена, оны сайлауға деген күмәнін қайта қарауға шақырды, олар Чавес жеңіске настолько көз жеткізе алатынын айтты, оның жеңісін орналысқан билік жобауға батыл болмайды. Каракастың Чакао ауданының мэрі, тәуелсіз кандидат ретінде шамамен 70% дауыс жинады. Алайда, жарнамаға миллиондаған доллар жұмсағанына қарамастан, ол алты ай ішінде 15%-дан төмен түсіп қалды, себебі халық оның президенттікке дайындығына күмәндана бастады және COPEI-дің қолдауын қабылдағаннан кейін анти-элиталық кандидат ретінде беделін жоғалтты. 1998 жылы кампанияның Салас Рёмер мен Чавес арасындағы бәсеке екені анық болды. Саэз үмітін жоғалтқанда, Чавес 1998 жылдың мамырында өткізілген сауалнамаларда 30% көрсетті, ал тамызда ол 39% көрсетті. Чавестің платформасы үш негізгі уәдеден тұрды. Біріншіден, президенттік қызметін бастағанда Венесуэланың екі партиялық патронат жүйесін, ескі пунктфиксизмді жойып, саяси билікті тәуелсіз және үшінші партияларға ашу. Екіншіден, сыбайлас жемқорлықты тоқтату. Үшіншіден, Венесуэладағы кедейлікті жою. Дауыс берушілердің сенімін жеңіп алу үшін Чавес өзінің боливаризмді түсінуіне негізделген бағдарлама жасады. Чавес сонымен қатар өзінің харизмасын және жарқын сөйлеу шеберлігін – көптеген сөйлеу тілі мен әдепсіз мінез-құлқымен ерекшеленетін – кампания кезінде, негізінен кедей және жұмысшы табының сенімін және қолдауын жеңіп алу үшін пайдаланды. Бірде ол қарсыластарының басын "қуырып тастаймын" деп қорқытқан. Екі дәстүрлі үлкен партия 8 қарашадағы парламенттік және аймақтық сайлаулардың, 8 желтоқсандағы президенттік сайлаулардан бір ай бұрын оларға күш береді деп үміттенді, бірақ сайлау екі үміткердің арасындағы бәсеке болып қалды. Осы кезде сауалнамалар Чавестің Салас Рёмердің шамамен 38% көрсеткішіне қарағанда 6-12 ұпайға басым екенін көрсетті, бірақ кейбір сауалнамаларда ол осы көрсеткіштен де асып түсті. COPEI және Демократиялық әрекет енді Салас Рёмерді қолдауға тырысты (ол қабылдауға құлықсыз еді). COPEI өзінің үміткерін (Саэзді) отставкаға кетуге көндірді, бірақ Демократиялық әрекеттің үміткері Альфаро Усеро мұны жасаудан бас тартты, бұл сайлау дағдарысын тудырды, себебі Ұлттық сайлау кеңесі Демократиялық әрекеттің бюллетеньдегі орны партияға месі кандидатқа тиесілі екенін анықтауға тиіс болды. Салас Рёмер COPEI және Демократиялық әрекеттің аймақтық және жергілікті партияларының қолдауын қабылдауға келісті және партиялардың ұлттық басшылығынан қашықтық сақтауға тырысты. Ақырында, бұл жеткіліксіз болды, және Чавес үлкен көпшілік дауыспен жеңіске жетті, сондай-ақ 23 штаттың 17-сінде жеңіске жетті.
Ішкі
Жеңіске жеткен соң Чавес боливардың құнсыздануын болдырмайтынын және валюталық бақылау шаралары енгізілмейтінін уәде берді. Салас Рёмер нәтижелерге былай деп мәлімдеді: "Мен қарсыласымның жеңісін ғана қабылдап қана қоймай, оған сәттілік тілеймін, көп сәттілік тілеймін, себебі оның сәттілігі – Венесуэланың сәттілігі болады". Чавесқа қолдау білдіргендердің кейбіреулері оның сайлануына жауап ретінде, егер ол осындай үкімет түрін қолданса, Чавес басқаратын авторитарлық үкіметті қабылдауға дайын екендерін айтты.
Халықаралық
АҚШ сақтықпен ден қойды, американ елшісі Джон Майсто: «Біз мырза Чавестің бағдарламасы туралы білетінімізге қатысты, оның саясаты қандай болатынын және ол кімді маңызды лауазымдарға тағайындайтынын көруіміз керек» деді.