Кіріспе
Цвиккау (; польша тілінде: Ćwików; чех тілінде: Cvikov) – 87 500-ге жуық тұрғыны бар (2020 жылғы мәлімет бойынша), Германияның Саксония штатындағы Лейпциг, Дрезден және Кемництен кейінгі төртінші ірі қала және Цвиккау ауданының орталығы. Батыс Саксония қаласы Цвиккау Мулде (неміс тілінде: Zwickauer Mulde; дамуы:) өзенінің аңғарында орналасқан. Ол Элстер және Оре тауларының тығыз қоныстанған алқабында, Плауеннен (солтүстік-батыс) бастап Цвиккау, Кемниц және Фрайберг арқылы Дрезденге (солтүстік-шығыс) дейін созылған қалалар тізбегінде жатыр. 1834 жылдан 1952 жылға дейін Цвиккау Саксонияның оңтүстік-батыс аймағының үкіметінің орналасқан жері болды. Қаланың аты сорб тілінен шыққан және славян құдайы Сварогқа, от пен күннің құдайына сілтеме жасауы мүмкін. Цвиккау – Батыс Саксония университетінің (неміс тілінде: Westsächsische Hochschule Zwickau) орталығы. Университеттің кампустары Цвиккау, Маркнеукирхен, Рейхенбах-им-Вогтланд және Шнеберг (Эрцгебирге) қалаларында орналасқан. Бұл қала композитор Роберт Шуманның туған жері. Audi компаниясының алдағы Horch компаниясының және Trabant көлігін (бұрын VEB Sachsenring Automobilwerke Zwickau атымен) шығарған Sachsenring компаниясының орналасқан жері ретінде Цвиккау тарихи тұрғыдан жүз жылдан астам тарихы бар неміс автокөлік өнеркәсібінің маңызды орталықтарының бірі болды, оған Auto Union және Volkswagen сияқты басқа автокөлік өндірушілер де кірді. Ұзын Цвиккау Мулде өзенінің аңғары Вогтландтан Колдиц қамалына дейін созылады. Саксонияның ең ұзын туристік маршруты – Күміс жол Дрезденді Цвиккаумен байланыстырады. Цвиккауға A4 және A72 автобандары арқылы, негізгі теміржол вокзалы (Zwickau Hauptbahnhof) арқылы, жеңіл ұшақтарды қабылдайтын әуежай арқылы және Цвиккау Мулде өзенінің бойындағы велосипед жолымен (Mulderadweg) жетуге болады.
Zwickau (; Polish: Ćwików; Czech: Cvikov) is, with around 87,500 inhabitants (2020), the fourth largest city of Saxony, Germany, after Leipzig, Dresden and Chemnitz and it is the seat of the Zwickau District. The West Saxon city is situated in the valley of the Zwickau Mulde (German: Zwickauer Mulde; progression: ), and lies in a string of cities sitting in the densely populated foreland of the Elster and Ore Mountains stretching from Plauen in the southwest via Zwickau, Chemnitz and Freiberg to Dresden in the northeast. From 1834 until 1952, Zwickau was the seat of the government of the south western region of Saxony. The name of the city is of Sorbian origin and may refer to Svarog, the Slavic god of fire and of the sun. Zwickau is the seat of the West Saxon University of Zwickau (German: Westsächsische Hochschule Zwickau) with campuses in Zwickau, Markneukirchen, Reichenbach im Vogtland and Schneeberg (Erzgebirge). The city is the birthplace of composer Robert Schumann. As cradle of Audi's forerunner Horch and as seat of the Sachsenring company which produced (then still as VEB Sachsenring Automobilwerke Zwickau) East Germany's most popular car, the Trabant, Zwickau has historically been one of the centres of the German automotive industry, with a tradition over one hundred years old, including other car makers like Auto Union and Volkswagen. The valley of the long Zwickau Mulde River stretches from the Vogtland to Colditz Castle at the other end. The Silver Road, Saxony's longest tourist route, connects Dresden with Zwickau. Zwickau can be reached by car via the nearby Autobahns A4 and A72, the main railway station (Zwickau Hauptbahnhof), via a public airfield which takes light aircraft, and by bike along river the Zwickau Mulde River on the so called Mulderadweg.
Тарих
Цвиккаудың айналасындағы аймақты 7 ғасырда сорбтар қоныстанған. Цвиккау атауы, әдетте, сорб тіліндегі Šwikawa топонимінен туындаған, ол славян Күн және от құдайы Сварожичтен шыққан. 10 ғасырда неміс қоныс аударушылары келе бастады және жергілікті славяндар германизацияланды. 1118 жылы ортағасырлық латын тілінде Zcwickaw деп аталатын сауда орыны туралы мәлімделген. Елді мекен 1212 жылы қала құқығын алды және 13 ғасырда францискан мен цистерциан монахтарын қабылдады. Цвиккау 1290 жылдан 1323 жылға дейін еркін императорлық қала болды, бірақ кейін Мейссен маркграфтығына берілді. Аймақтық кен өндірісі 1316 жылы басталды, бірақ 1470 жылы Шнебергте күміс табылғаннан кейін кен өндіру кеңейді. Эрцгебиргедегі күміс кен орындарының арқасында Цвиккау 15-16 ғасырларда дамыды және Саксонияның маңызды экономикалық және мәдени орталығына айналды. Оның тоғыз шіркеуінің ішінде 1451–1536 жылдарға салынған готикалық Әулие Мария шіркеуі бар, оның биіктігі 87 метр, ал қоңырауы 51 тонна салмаққа ие. Шіркеуде ағаштан жасалған ою-өрнектермен әшекейленген алтарь, Михаэль Вольгемуттың сегіз картинасы және Петер Брюердің ағаштан ойылған және боялған пиетасы орналасқан. Кейінгі готикалық Әулие Катарина шіркеуінде Лукас Кранах ескісіне жатқызылатын алтарь бар және Томас Мюнцер бір кезде онда пастор болғандықтан (1520–22 жж.) еске алынады. Қалалық ратуша 1404 жылы салынып, содан бері көп рет қайта жаңартылды. Қалалық мұрағатта 13 ғасырға дейін жететін құжаттар сақталады. Орта ғасырлардағы ерте басылған кітаптар, тарихи құжаттар, хаттар мен кітаптар Қалалық мұрағатта (мысалы, Ханс Сакстың «Мастерзингер» томдары (1494–1576 жж.)) және реформация кезінде ғалымдар мен қала хатшысы Стефан Рот құрған мектеп кітапханасында сақталады. 1520 жылы Мартин Лютер өзінің «Христиан адамының бостандығы туралы» трактатын Цвиккаудың бургомистрі, өзінің досы Герман Мюльпфортқа арнады. 1525 жылғы анабаптистер қозғалысы Цвиккаудың «Цвиккау пайғамбарларының» ықпалымен басталды. Виттенбергтен кейін ол Лютерандық реформацияға қосылған Еуропадағы алғашқы қала болды. 1522–24 жылдары салынған, қазіргі уақытта театрға айналдырылған, кейінгі готикалық Гевандхаус (мата саудагерлерінің үйі) бар. Қала Отыз жылдық соғыс кезінде ауыр зақымдарға ұшырады. Тау басына орналасқан Цвиккаудың ескі қаласы кең орманды биік жерлермен қоршалған. Қалаға жақын жерде, мысалы, Хартенштейн аймағында Штайн және Вольфсбрунн қамалдары, Принценхёле үңгірі, сондай-ақ Ауэрсберг шыңы (1019 метр) және Йоханнгеоргенштадт пен Фогтланд аймағындағы қысқы спорт орталықтары орналасқан. Ескі қалада собор мен Гевандхаус (мата саудагерлерінің үйі) 16 ғасырда салынған, сол кезде Шнеберг күмісі саудаланып тұрды. 19 ғасырда қала экономикасы өнеркәсіптік көмір өндірумен және кейіннен автомобиль өндірісімен дамыды. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде 1942 жылы Цвиккау қаласында Гостыньден шыққан поляк астыртын қарсылық ұйымы «Черный легион» мүшелеріне қатысты нацистік сот процесі өтті, одан кейін 12 мүше Дрезденде атылып тасталды, ал бірнеше ондаған адам нацистік концлагерлерге қамалды, онда олардың 37-сі қайтыс болды. 1942 жылдың мамыр айында Познаньдегі салезиан ораториясының бес поляк студенті, «Познань Бес» немесе Екінші дүниежүзілік соғыстың 108 бақытты поляк шейітінің бесеуі Дрезденде атылып тасталғанға дейін Цвиккау қамауында болды. Цвиккау қаласында Флоссенбург концлагерінің қосалқы лагері орналасқан, ондағы тұтқындардың көп бөлігі поляктар мен орыстар, сондай-ақ итальяндықтар, француздар, венгрлер, еврейлер, чехтар, немістер және басқалар болды. 1945 жылдың 17 сәуірінде американдық әскерлер қалаға кірді. Олар 1945 жылдың 30 маусымында шегініп, Цвиккауды Кеңес Қызыл Армиясына тапсырды. 1944 жылдан 2003 жылға дейін қала халқы 100 000-нан асып түсті. Volkswagen – негізгі жұмыс беруші, ол Zwickau Mosel автомобиль зауытында ID.3, ID.4 және ID.5 модельдерін, сондай-ақ Audi және Cupra электромобильдерін құрастырады.
Көмір өндіру
Көмір кенін өндіру туралы алғашқы мәліметтер 1348 жылға дейін жетеді.