Кіріспе

Ангус Уилсонның романы
Ангус Уилсонның романы «Англосаксондық көзқарастар» – Ангус Уилсонның 1956 жылы жарық көрген сатирикалық романы. Бұл Уилсонның ең танымал кітабы, және көптеген адамдар оны оның ең үздік туындысы деп есептейді.

Сюжеттің қысқаша мазмұны

Роман романның басталуынан бұрын, бір күні болған екі байланысты оқиғаның маңыздылығын зерттейді. Біріншісі – англосаксондық епископ Эорпвальдтың қабірінен қазылып алынған ежелгі және құнды археологиялық бейнешің қазба жұмыстары, бұл "Мелфам қазбасы" деп белгілі болды. Джеральдты ұзақ уақыт бойы оның досы Гилберттің мас күйінде айтқан сөзі мазалады, ол осы қазба жұмыстарына қатысқан екен, және бұл әрекет Гилберттің әкесін ұятқа салу үшін жасалған алдау болды. Гилберт Джеральдқа бейнешіні сол жерге өзі орналастырғанын айтқан. Джеральд досының шындықты айтып отырғанын сезінгенімен, бұл мәселені ойынан шығарып, ұмытуға тырысты. Тарих профессоры ретінде, ол мәселені шешуге батылдық таба алмағаны үшін өкінеді. Екіншісі – Джеральд Миддлтон Гилберттің никелес Доллиге ғашық болып, досы Бірінші дүниежүзілік соғысқа кеткен кезде онымен қарым-қатынас құрды. Гилберт майданда қаза тапқаннан кейін, Долли Джеральдқа тұрмысқа шығудан бас тартты. Ол скандинавиялық Инге атты әйелге үйленді, бірақ Доллимен қарым-қатынасын жалғастырды, ол алкоголизмге ұшырады. Кейін Джеральд пен Инге ажырасып кетті. "Англосаксондық көзқарастар" әртүрлі қосымша сюжеттерге және сәйкессіздіктерге толы, сонымен қатар ерекше мінез-құлқы бар көптеген кейіпкерлерді қамтиды. Олардың кейбіреуі – Джеральдтың отбасы. Оның үлкен ұлы Робин әйелі мен махаббат ақысы арасында шешім қабылдай алмайтын әйелбас. Кей бақытсыз некеде тұрып, өміріндегі барлық жамандықтарды, тіпті құрғаған қолын (іс жүзінде анасының салдарынан) әкесіне жабады. Джеральдтың бұрынғы әйелі Инге – өзін-өзі алдап жүрген әйел, ол кіші ұлы Джонның гомосексуализмін немесе қызының дене мүгедектігін мойындауға бармайды. Джеральд Долли мен балаларының тағдыры үшін жауапкершілік сезінеді. Ол Мелфам ісіне қатысқандығының білімі оның рухын құлатты және оны оқшауланған және шешімсіз етті деп санайды. Роман Джеральдтың өмірінің "ұятты ысырабын" Melpham ісін тергеу және Доллимен татуласу арқылы түзетуді шешуімен басталады. Сондай-ақ, ол үлкен балаларымен және Ингемен жақсы қарым-қатынас орнатуға тырысады. Романның соңында Джеральд өзінің өткенімен шамалы ғана татулыққа жетеді. Ол Доллиді Гилберттің әкесінің әріптесі, канон Портвейден келген хатты жария етуге көндіреді, ол Мелфам оқиғасының алдау екенін дәлелдейді; содан кейін ол және Долли платондық достыққа кіріседі. Ол отбасымен жақсы қарым-қатынас орнатудан бас тартады.

Нысан көздері

Романның тақырыбы Уилсонға археологиялық пікір келіспеушіліктер арқылы ұсынылды, атап айтқанда Пилтдаун адамының жалғандығы (1908–1912) және Британ мұражайының Эльгин мраморларын дұрыс пайдаланбағаны туралы, кейіннен расталған айыптама. Кітап 1939 жылы Суттон-Ху кемесінің жерленген жерін, Суффолк графтығының Вудбридж қаласының жанындағы шағын үйлерде табуға сілтеме жасайды. Мелфамның табылуы да Англияның шығыс жағалауындағы «Шығыс халқы» арасында орын алады. Эорпвальд (сондай-ақ Мелфам епископының аты) іс жүзінде Редвальдтың мұрагерінің бірегей аңгло-саксондық аты, ол атақты кемеге жерленген деп есептелген. Бұл жайт, негізінен христиандық заттар қосылған, бірақ пұтқа табыну стиліндегі жерлеу, ғалымдар арасында көптеген дауларды тудырды (Ангус Уилсон білгендей).

Теледидарлық бейімдеу

Роман 1992 жылы Thames Television еншілес компаниясы Euston Films компаниясымен үш бөлімді телесериал ретінде бейімделді. Сценарийді Эндрю Дэвис жазды, ал Джеральд Миддлтон рөлінде Ричард Джонсон ойнады. Тара Фицджеральд жас Долли рөлінде маңызды көмекші рөлді сомдады, сондай-ақ 16 жастағы Кейт Уинслет және Дэниел Крейг Гилберт рөлінде пайда болды. Сериал «үздік драмалық сериал» номинациясы бойынша BAFTA TV жүлдесін жеңіп алды; Дэвис пен Джонсон тиісінше Ұлыбританияның Жазушылар гильдиясы мен Телерадио хабар тарату гильдиясынан да жүлде алды. Сериал Ұлыбритания мен АҚШ-та DVD форматында қолжетімді.

Басқа жұмыстар

Англосаксондық көзқарастар кейінгі бірнеше әдеби еңбектердің атауы ретінде де пайдаланылған. Джон Мэддокстың 1963 жылғы ақпан айында "New York Review of Books" журналының тұңғыш санында жариялаған Карлтон С. Кунның "Тұқымдардың шығу тегі" кітабына жазған рецензиясы "Англосаксондық көзқарастар" деп аталды. "History Today" журналы Кенттегі Кентербериде, Святого Августина аббаттығы орналасқан жерде жаңа мұражайдың ашылуы туралы хабарламасын "Англосаксондық көзқарастар" деп атады. "Англосаксондық көзқарастар" 1999 жылдың 9-11 шілдесінде Салфорд университетінде өткен, ағылшын халқының "мәдени өзіндік бейнесінің" қалыптасуын зерттеуге бағытталған "ағылшындарды іздеу" тарихи конференциясының да атауы болды.