Кіріспе

Бұрынғы Лондон қаласындағы кен болған бұл орын – Лондонның Бромли ауданындағы Чизлхерст қаласында орналасқан, шамамен 35 шақырымға созылған қиылысатын, адам жасаған туннельдер мен қуыстар кешені. 13-ғасырдың ортасынан 19-ғасырдың басына дейін бұл "қуыстар" кремнез және әк күйдіруге қажетті тас қазып алынған. Бүгінде бұл орын туристерді қызықтырады. Шахталар және әк пештері туралы ең алғашқы жазба 9-ғасырға жататын саксон хаттамасында кездеседі, ал кейін 1232 жылға дейін еске түспеген. Олар 1830 жылдарға дейін пайдаланылған деп саналады. Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде бұл қуыстар Вулвичтегі Корольдік қару-жарақ арсеналымен байланысты оқ-дәрі сақтау орны ретінде қолданылды. 1930 жылдары туннельдерде саңырауқұлақ өсіру жұмыстары жүргізілді.

Екінші дүниежүзілік соғыс кезіндегі баспана

1940 жылдың қыркүйегінде Лондонды әуеден бомбалау басталғанда, үңгірлер әуе шабуылынан қоршау ретінде пайдаланылды. Көп ұзамай олар 15 000-ға дейін тұрғынға (әрқайсысы кіру үшін бір пенни төлеген) жер асты қаласына айналды. Туннельдер электр жарығымен, дәретханалармен және жуыну орындарымен жабдықталды; сондай-ақ шіркеу мен аурухана салынды. Үңгірлер Числхерст теміржол стансасына жақын орналасқан, көптеген адамдар сол жерге келіп, қоршауға кіретін. Жеңіс күнінен кейін қоршау ресми түрде жабылды. Үңгірде бір бала дүниеге келді, ол үңгір шіркеуінде Кавена Уэйкмен деп крещение алды және 18 жасқа толғанға дейін осы есімді сақтап, кейін заңды түрде бірінші атын Роуз деп өзгертіп, Кавенаны екінші есімі ретінде пайдаланды.

Мифология

1903 жылы Британдық археологиялық қауымдастығының вице-президенті Уильям Николс кен орындарын друидтер, римдіктер және сакстар жасаған деген теория ұсынды. Бұл теория үңгірлердің үш бөлігіне ат қою үшін пайдаланылды: экскурсия жетекшілері болжамды друидтер құрбандық алаптарын және римдік ерекшеліктерін көрсетеді. Дегенмен, бұл доктор Николстың жазбаларына негізделген және расталмаған.

Тас үңгірлері туралы ең ерте жазба дерек 1737 жылға қатысты. (Алайда, жоғарыда аталған шахталар мен әк пештері туралы ең алғашқы жазба 9 ғасырлық саксондық жарғыда кездеседі, содан кейін шамамен 1232 жылға дейін ештеңе жазылмаған, бұл, ең болмаса, 1232 жылға дейін оларға салық салынбағандықтан болуы мүмкін.) Келесі нөмірдегі мақала бұл жұмыстардың Ньюкасл айманындағы көмір шахталарымен ұқсастығын көрсетті және қазбалардың көп бөлігі соңғы екі ғасырда жасалғанын, ал кез келген «дене тесігіне» (dene hole) қатысты дәлелдердің аз екенін айтты. Алайда, ортаңғы бөлікте бір дене тесігі бар. Үңгірлер 1830-1860 жылдар аралығында әк өндіру үшін қолданылды. 1862-63 жылдарға жасалған 25 дюймдік (шамамен 1:2500) Ordnance Survey картасында бұл жер «тас шұңқыры» деп сипатталған және «мотор үйі» мен қалған екі пеш белгіленген. Тағы бір зерттеу барысында жұмысшылардың бірінің ұлынан келген хат табылды.

Теледидар және кино

Үңгірлер бірнеше теледидар бағдарламаларында көрсетілген, соның ішінде 1972 жылғы "Доктор Ху" сериалының "Мутанттар" атты эпизодында. Билл Одди ұсынған "Жеті табиғи керемет" бағдарламасында үңгірлер Лондон аймағының кереметтерінің бірі ретінде таныстырылды. Үңгірлер "Beat Girl", "The Tribe" және "Inseminoid" фильмдерінде, сондай-ақ Iron Maiden ("Can I Play With Madness") және "Cradle of Filth" металл топтарының музыкалық бейнеклиптерінде пайдаланылды. Олар 1968 жылғы "Тиран патша" сериалының бесінші эпизодында да көрінеді. Үңгірлер "Most Haunted" сериалының екі эпизодында да көрсетілді. 2011 жылы жазушы Джеймс Уилкинсон "Числхерст үңгірлерінің әуестері" атты кітабын жариялады, онда 50 жылдық кезеңдегі көптеген гидтер мен иелердің куәліктерімен үңгірлерді 20 жыл бойы арбау туралы зерттеуі қамтылған. Джеймс Бракстон "Antiques Road Trip" телешоуының 23-ші маусымының 6-шы эпизодында үңгірлерді зерттеді.

Музыкалық орындар

1950-1960 жылдары үңгірлер скифл және рок музыкасы орындалытын орын ретінде пайдаланылды. 1950 жылдардың ортасынан 1960 жылдардың басына дейін Лонни Донеган, Адам Фейт, Марти Уайлд және The Rolling Stones сияқты британдық рок-музыканттармен бірге сахнада өнер көрсетті. Тіпті 1960 жылдардың басында Джин Винсент және Эдди Кокран сияқты американдық рок-музыканттары да осы жерде ойнады. Дэвид Боуи төрт рет осы сахнада өнер көрсеткені мәлім: 1962 жылдың маусым айында, 1962 жылдың 17 қарашасында, 1964 жылы және 1966 жылдың 4 наурызында. Pink Floyd 1967 жылдың 8 желтоқсанында осы жерде концерт берді. Джимми Хендрикс екі рет ойнады: 1966 жылдың 16 желтоқсаны мен 1967 жылдың 27 қаңтары. The Yardbirds 1966 жылдың 1 шілдесінде осы үңгірде өнер көрсетті. 1974 жылдың 31 қазанында Led Zeppelin тобы жаңа британдық Swan Song Records лейблінің іске қосылуын тойлау үшін үңгірлерде әсем медиа кеш өткізді. Radio Caroline сенбі күні кешке Дэйв Ли Трэвис, Джонни Уокер, Тони Блэкберн және Саймон Ди сияқты диджейлердің қатысуымен концерттерді эфирге берді, олар Мэдди Уотерс сияқты музыкалық жұлдыздарды шақырды. Үңгірдегі соңғы концерттердің бірі 1981 жылдың 9 қаңтарында өтті, онда төрт Бромли тобы (11.53, Five O, Hepatitis Risk & Real Colmans) өнер көрсетті. Үңгірлердегі музыкалық шаралар 2000 жылы толығымен тоқтады, ал 2001 жылдың қаңтарында Rock & Roll Gypsies тобы соңғы концерт берді.