Кіріспе

Көркем өнерде қала көрінісі (қалалық пейзаж) – қаланың немесе қалалық аймақтың физикалық ерекшеліктерінің сурет, салынған сурет, гравюра немесе фотосурет сияқты көркем бейнеленуі. Бұл пейзажға қалалық балама болып табылады. Таунскап қала көрінісімен шамамен синоним, бірақ қала мен қалашықтың арасындағы айырмашылықтағы көлем және тығыздық (сондай-ақ заманауилық) айырмашылығын да білдіреді. Қалалық жоспарлауда бұл терминдер құрылған нысандар мен аралық кеңістіктің құрамына қатысты қолданылады.

Қалалық пейзаждар тарихы

Біздің заманымыздың бірінші ғасырында Римдегі Траян ванналарында ежелгі қаланың құс көзімен көрінісі бейнеленген фреска табылды. Орта ғасырларда қала көріністері портреттер мен библейлік сюжеттердің фоны ретінде қолданылды. 16-дан 18-ғасырға дейін қалаларды құс көзімен бейнелейтін көптеген мысқа басылған гравюралар жасалды. Бұл гравюралардың мақсаты карта сияқты жалпы көрініс беру болды. Ежелгі Қытайда «Цинмин фестивалі кезінде өзен бойымен» (Цинмин Шанхэ Ту) сияқты орама суреттері бейнеленген қалалардың панорамалық көрінісін ұсынады. 17-ғасырдың ортасында Нидерландыда қала көрінісі жеке жанр ретінде қалыптасты. 1660-1661 жылдары Ян Вермеер өзінің танымал «Делфт көрінісі» атты туындысында Делфт қаласының өте нақты суретін салған. Амстердам, Харлем және Гаага сияқты қалалар да суретшілер үшін танымал тақырыпқа айналды. Ұлыбритания, Франция, Германия сияқты басқа еуропалық елдердің суретшілері голландтық үлгіге еліктеді. 18-ғасыр Венецияда қала көрінісін салудың гүлденген кезеңі болды (Каналетто, Гуарди). 19-ғасырдың соңында импрессионистер қаладағы күнделікті өмірдің атмосферасы мен динамикасына назар аударды. Қала маңындағы және өнеркәсіптік аймақтар, құрылыс алаңдары мен теміржол станциялары да қала көріністерінің тақырыбына айналды. 20-ғасырда абстрактілі және концептуалды өнерге қызығушылық артқандықтан, қала көріністерін салу азайды. Америкалық суретші Эдвард Хоппер реалистік сурет салу дәстүріне адал болып, американдық өмірдің қызықты суреттерін жасады. 20-ғасырдың соңында реалистік өнерге қайта қызығушылық туғандықтан, қала көрінісі де қайта бағаланды. Белгілі қазіргі заманғы қала көрінісін салушылар: Ракстрау Даунс, Антонио Лопес Гарсия және Ричард Эстес. Америкалық суретші Ивон Жаккет әуеден салынған қала көріністерімен ерекше көзге түседі.