Кіріспе

Ұлыбритания Парламентінің Мемлекеттік ашылуынан кейін ұсынылатын дәстүрлі заң жобасы. Жасырын қылмыстарды тиімді болдырмау туралы заң жобасы, көбінесе "Қылмыстар туралы заң жобасы" деп аталады, әдетте Ұлыбританияның Өкілдер палатасының Парламент сессиясының басындағы күн тәртібіндегі алғашқы заң жобасы болып табылады. Ол Монархтың (Патша немесе Королева) тақтан жасаған сөзінде (Мемлекеттік сөз) қамтылмаған мәселелерді қарастыруға Өкілдер палатасының құқығын символдық түрде көрсетеді.

Салтанатты мақсат

Заң жобасы Корольдің сөйлеуінен кейін, Төменгі палата өз палатасына оралғаннан кейін, бірақ сөйлеу мазмұны бойынша кез келген пікір алмасудан бұрын ұсынылады. Оны ешбір Парламент мүшесі ұсынбайды, және соңғы уақыттарда оны баспаға беруге бұйрық берілген емес. Оның мақсаты одан әрі ілгерілеу емес, керісінше, символдық маңызы бар: Корольдің сөйлеуінің мазмұнын дереу талқыламау арқылы, Төменгі палата өздері қалаған мәселелерді талқылай алатынын және Монархқа қарамастан өз жұмысын өзі анықтай алатынын көрсетеді. Заң жобасын Сөйлеуді талқылау алдында бірінші оқылымнан өткізу дәстүрі кем дегенде 1558 жылға дейін барып жетеді; осы дәстүрдің мақсаты алғаш рет 1604 жылғы заң жобасында түсіндірілген. Бұл мақсат үшін әртүрлі заң жобалары қолданылды; бастапқыда олар қарапайым заң жобалары болған және екінші оқылымға жіберуге болады. Outlawries Bill алғаш рет 1727 жылғы сессияда ұсынылып, содан бері әр сессияның басында қолданылып келеді (1741 және 1742 жылдардан басқа). Джон Уилкс 1763 жылы заң жобасын оқып жатқанда, өзінің қамауда ұсталғанына наразылық білдіріп, оқылуын тоқтатты, бірақ Спикер Палатаның алдымен заң жобасын қарауын талап етті. 1794 жылы Ричард Бринсли Шеридан заң жобасын оқып, Хабеас Корпус Актісінің тоқтатылуы мәселесін көтерді. Заң жобасының пайдалылығы соңғы рет 2002 жылы қарастырылды. Процедуралық комитет заң жобасының тарихын зерттеп, оның символдық маңызы бар және жариялауға көп уақыт кетпейтіндіктен, одан бас тартудың қажеті жоқ деген шешімге келді.

Басқа заң шығарушы органдар

Лордтар палатасы қолданатын теңдес заң жобасы – Select Vestries Bill. Канадада ұқсас проформалық заң жобалары Парламенттің екі палатасына C 1 және S 1 нөмірленген заң жобалары ретінде ұсынылады. Олар дәстүрлі түрде «Парламентте әкімшілік анттарды басқару туралы акт» және «Сенатта темір жолдарға қатысты акт» деп аталады, бірақ екі заң жобасының мәтінінде де анттар немесе темір жол туралы ештеңе айтылмайды. Австралия Өкілдер палатасында осы мақсат үшін әр жолы жаңа заң жобасы әзірленеді (46-шы Парламентте бұл 2019 жылғы Ауыл шаруашылығы заңнамасын жою туралы заң жобасы) және оны Премьер-министр ұсынады. Канадалық аналогынан айырмашылығы, заң жобаларының мазмұны тиісті тақырыптарға қатысты және теориялық тұрғыдан кез келген заң жобасы сияқты қабылдануы мүмкін. Дегенмен, екінші оқылымға көшпейді. Австралия Сенатында проформалық заң жобасы қолданылмайды; оның орнына генерал-губернатордың сөйлеген сөзін қарастыру алдында басқа ресми мәселелер, мысалы, сұрақтар уақыты, министрлік мәлімдемелер және/немесе басқа заң жобалары қарастырылады. Солтүстік Ирландия Парламенті (1921–1972 жылдары жұмыс істеген) тақтан сөйлегеннен кейін (Солтүстік Ирландияның губернаторы сөйлеген, 1921 жылы Патша Георг V жеке келгеннен басқа) Outlawries Bill заң жобасын бірінші оқылымнан өткізді.

Өмірбаян

Заңсыздық термині біреуді заңсыз деп жариялаудың ресми рәсімін білдіреді, яғни оны заң қорғауынан тыс қалдыруды. Англияның жалпы құқығында (қылмыстық) заңсыздық туралы үкім – құқықтық жүйедегі ең қатал жазалардың бірі болып саналды, себебі заңсыз жарияланған адам қажет болған жағдайда өзін қорғау үшін құқықтық жүйені пайдалана алмайтын, мысалы, халықтан қорғанудан. Заңсыз деп жариялану – азаматтық өлімнің бір түрі есептелді. Ешкімге оған тамақ, баспана немесе кез келген түрде көмек көрсетуге рұқсат етілмеді – мұндай әрекет көмектесу және оған ықпал ету қылмысы болып есептеліп, өзі де тыйым салу қаупіне ұшырауы мүмкін еді. Шын мәнінде, (қылмыстық) заңсыздар – «тірі немесе өлі ізделіп отырған» қашқан қылмыскерлер еді. Жалпы құқық ережелеріне сәйкес, қылмыстық заңсыз жарияланған адам, оның заңсыздыққа себеп болған қылмысын жасағанының куәсі болуы міндетті емес еді. Егер адам қылмыс жасады деп айыпталса және сотқа келіп, өзін айыптаулардан қорғаудың орнына, әділеттен қашса, ол сотты сыйламауға батып, өлім жазасына кесілетін қылмыс жасаған болар еді; демек, ол бастапқыда айыпталған қылмысынан кінәсіз болса да, әділеттен қашқандық үшін жауапкершілікке тартылар еді. Сонымен қатар, азаматтық заңсыздық та болды. Азаматтық заңсыздыққа өлім жазасы қарастырылмады және ол борыштар немесе зиян келтіру сияқты азаматтық істер бойынша сотталғанда қашқан немесе әділеттен жалтарған айыпталушыларға тағайындалды. Дегенмен, азаматтық заңсыздық үшін жазалар қатал болды, соның ішінде заңсыз жарияланған адамның қалдырған жылжымалы мүлігі тәркіленді. Азаматтық контексте, заңсыздық азаматтық процесте шақырылған айыпталушылардан пайда болуын және өтініш білдіруін талап етпейтін реформалар арқылы ескірді. Дегенмен, азаматтық міндеттерін орындамағандық үшін заңсыз деп жариялану мүмкіндігі ағылшын заңдарында 1879 жылға дейін және шотланд заңдарында 1940 жылдардың соңына дейін сақталды. Содан бері айыпталушыны табу және процестік құжаттарды табыс етудің сәтсіздігі көбінесе айыпталушының пайдасына түсіндіріледі және сотқа келмегені үшін (тек әділеттен қашу болжамымен) қатаң жазалар енгізілмейді.

Мазмұны

Заң жобасы қазір басылмағандықтан және талқыланбағандықтан, оның нақты мәтіні белгісіз. Төмендегі заңсыздық туралы заң жобасы, Виктория патшайымы тұсында ұсынылған, мұндай заң жобасының нысанына мысал бола алады; Парламенттің сайтында «мәтін Виктория дәуірінен бері өзгермеген» делінген. Күндер мен айыппұлдар сияқты жоқ мәліметтер жақшаларда көрсетілген. Азаматтық немесе қылмыстық істерде айыпталушы табылмаса, себебі әрқашан анық болмайды. Адам толығымен әділ себептермен кетіп қалуы мүмкін және ол кеткеннен кейін оған қарсы қылмыстық айып немесе азаматтық талап қойылуы мүмкін екенін білмейді. Алайда, ағылшын ортақ құқығында айыпталушы белгілі бір мерзім өткен соң және тиісті жариялаулар жасалғаннан кейін табылмайтын болса (немесе сотқа келмесе), ол әділеттен қашу үшін қашқан немесе жасырынып отыр деп есептеліп, сотқа деген құрметсіздік үшін тиісті жазаға тартылуы мүмкін. «Жасырын заңсыздық» – бұл сотталушыға қарсы заңсыздық туралы үкім, онда сот ісі дұрыс жарияланбаған және сотталушыға хабарласуға және айыптауларға жауап беруге мүмкіндік берілмеген. Заңсыздықтар туралы заң жобасы мұның екі жолмен орын алуы мүмкін екенін қарастырады. Бірінші мүмкіндік бойынша, сотқа қатысушылар – адвокаттар, солиситорлар немесе басқа да тұлғалар – айыпталушының қай жерде тұратынын білуі мүмкін, бірақ бәрібір жарлықты тиісті округтің шерифіне жібермейді немесе жеткізбейді. Яғни, олар айыпталушыны алыс жерде соттауы мүмкін және айыпталушының қайда тұратынын білсе де, онымен ресми арналар арқылы байланыспауы мүмкін. Екінші мүмкіндік бұрынғы Заңсыздық туралы заңға сілтеме жасайды, онда заңды жауапкерді іздеу үшін жасалуға тиіс жарияланымдар сипатталған, және шериф мұндай жарияланымдарды жасаудан бас тартуы немесе елемеуі мүмкін, бірақ соған қарамастан (жарлықты қайтару арқылы) адамның табылмайтынын хабарлайды (соның салдарынан ол әділеттен қашып жатыр деп есептеледі). Заңсыздықтар туралы заң жобасының мәтіні осы екі түрдегі қылмыскерлерге (шерифтер мен талапкерлерге) жазалар белгілейді, ал нақты жазалар заң жобасы талқыланғанда шешіледі. Заңсыздықтар туралы заң жобасы рәсімдік маңызын жойғанға дейін, бірнеше Заңсыздық туралы заңдар ағылшын құқығына енгізілді: Заңсыздық туралы заң 1331 жыл (5 Edw. 3. cc. 12 & 13), 1363 жыл (37 Edw. 3), 1406 жыл (7 Hen. 4), 1532 жыл (23 Hen. 8. c. 14) және Құпия заңсыздықтарды болдырмау туралы заң 1588 жыл (31 Eliz. 1. c. 3), олардың ешқайсысы қазіргі күшінде жоқ сияқты.