Кіріспе

Patsy Matsu Mink (туған есімі Takemoto; 竹本 マツ, 6 желтоқсан 1927 – 28 қыркүйек 2002) – АҚШ-тың Гавайи штатынан шыққан американдық заңгер және саясаткер. Ол АҚШ Өкілдер палатасында 24 жыл бойы Демократиялық партия мүшесі ретінде қызмет етті, алғаш 1965 жылдан 1977 жылға дейін, кейін 1990 жылдан 2002 жылы қайтыс болғанға дейін. Ол Конгресске сайланған алғашқы афроамерикандық және алғашқы азиялық американдық әйел болды. Ол әйелдер құқықтары мен білімін дамытуға бағытталған заңдар бойынша жұмысымен танымал. Минк – үшінші буын жапон-американдық, Мауи аралында туып өскен. 1944 жылы Мауи орта мектебін үздік бітіруші ретінде аяқтағаннан кейін ол екі жыл Маноадағы Гавайи университетінде оқыды, сосын Небраска университетіне түсті, онда нәсілшілдікке ұшырады және сегрегациялық саясатты жою үшін күш салды. Ауруға байланысты Гавайиге оқуын аяқтау үшін оралғаннан кейін ол 12 медициналық колледжге өтініш білдірді, бірақ барлығынан бас тартты. Жұмыс берушісінің кеңесімен ол құқық таңдады және 1948 жылы Чикаго университетінің құқық мектебіне қабылданды. Онда ол геология бойынша аспирантурада оқыған Джон Фрэнсис Минкпен танысып, үйленді. 1951 жылы бітіргеннен кейін Пэтси Минк жұмыс таба алмады, ал 1952 жылы қызы туғаннан кейін жұбайлар Гавайиге көшті. Некеге тұрғандықтан Гавайидегі тұрақтылығын жоғалтқандықтан, адвокаттық емтихан тапсыру құқығынан айырылған Минк заңға наразылық білдірді. Ол емтиханға қатысу құқығын жеңіп алып, емтиханды тапсырды, бірақ үйленгені және баласы болғандықтан мемлекеттік немесе жеке жұмыс таба алмады. Минктің әкесі оған 1953 жылы жеке практика ашуға көмектесті, сонымен қатар ол Демократиялық партияға мүше болды. Дискриминациялық әдет-ғұрыптарды заң арқылы өзгертуді көздеп, ол 1955 жылы Гавайи аумақтық заң шығарушы органы үшін адвокат болып жұмыс істеді. Келесі жылы ол аумақтық Өкілдер палатасына сайланды. Сайлысқа жеңіске жетіп, ол аумақтық палатада қызмет еткен алғашқы жапон-американдық әйел болды, ал екі жылдан кейін жоғары палатаға сайлауда жеңіске жеткенде аумақтық сенатта қызмет еткен алғашқы әйел атанды. 1960 жылы Минк Лос-Анджелесте өткен Демократиялық ұлттық конвенцияда азаматтық құқықтар платформасын қолдап сөйлеген кезде ұлттық назарға ілікті. 1964 жылы Минк федералдық қызметке үміткер болып, АҚШ Өкілдер палатасына өтті. Ол барлығы 12 мерзім (24 жыл) қызмет етті, 1965 жылдан 1977 жылға дейін Гавайидің жалпы округін, ал 1990 жылдан 2002 жылға дейін екінші округін өкілдік етті. 1960 жылдардың соңында Конгресте болған кезде ол ерте балалық шақ білімі туралы заң аясындағы алғашқы кең ауқымды бастамаларды ұсынды, оның ішінде алғашқы федералдық балалар бағдарламасы және 1965 жылғы бастауыш және орта білім туралы заң бойынша жұмыс істеді. 1970 жылы ол әйелдерге қатысты кемсіту себебімен Жоғарғы Сот судьясын сынаған алғашқы адам болды. Минк Азаматтардың ақпарат алу құқығы туралы заңға сәйкес президенттік билікке маңызды өзгерістер енгізген сот процесін бастады. 1972 жылы ол жоғары білім беру туралы заңға IX түзетуді бірлесіп жазды, ал Президент Никсон 1972 жылы заңға қол қойды. Ол сондай-ақ 1974 жылғы әйелдердің білім беру теңдігі туралы заңды ұсынды, ол мектептерде гендерлік теңдікті қолдауға қаражат бөлді. Бұл заң әйелдерге жұмыс және білім алу мүмкіндіктерін ашты, сондай-ақ оқу бағдарламалары мен оқулықтарындағы гендерлік стереотиптерге қарсы тұрды. Флориданың сайлаушы дауыстары болмаса, сайлау АҚШ Өкілдер палатасында шешілер еді, онда АҚШ Конституциясының он екінші түзетуіне сәйкес әр штаттың бір дауысы болар еді.

Өлім

2002 жылдың 30 тамызында Минк құрт ауруынан туындаған асқынуларға байланысты Гонолулудағы Штрауб клиникасы мен ауруханасына жатқызылды. Оның жағдайы бірте-бірте нашарлап, 2002 жылдың 28 қыркүйегінде 74 жасында Гонолулуда вирустық пневмониядан қайтыс болды. Оның өліміне байланысты ұлттық аза тұтуды мойындаған Қорғаныс министрі Дональд Рамсфелд әскери мекемелердегі барлық туларды оның құрметіне жартылай төмен түсіруге бұйырды. Минкке ұлттық ескерткіш орнатылып, 4 қазанда Гавайи штатының Капитолий Ротондасында мемлекеттік жерлеу рәсімі өткізілді. Оған жетекшілер мен Конгресс мүшелері қатысты. Әйелдер ұйымдары Минкты құрметтеп, шамамен 900 әйелден тұратын «адам гүл шоғын» жасады, олар Гавайи әндерін орындап, бас қала атриумында Минктың табыты тұрған шатырды қоршады. Ол Пунчбоул кратеріне жақын Тынық мұхитының ұлттық мемориалдық зиратына жерленді. Минк 2002 жылғы алғашқы сайлауда жеңіске жеткеннен кейін бір аптадан соң қайтыс болды, сондықтан оның аты жалпы сайлау бюллетенінен уақытында шығарылмады. 2002 жылдың 5 қарашасында Минк қайтыс болғаннан кейін Конгресске қайта сайланды. Оның орнына 2003 жылдың 4 қаңтарында өткен қосымша сайлау нәтижесінде Эд Кейс келді.

Мұра

Минк әйел және азиялық американдық ретінде бастан кешкен жекелеген кемсітушіліктермен күресіп, әйелдер мен ұлттық азшылықтарға мүмкіндік ашуға бағытталған мемлекеттік саясатты қалыптастыруға өмірін арнаған әйел ретінде еске алынады. Минктің өмірі мен IX-тарауға (Title IX) қосқан үлесі туралы деректі фильмдердің ішінде Кимберли Басфордтың «Пэтси Минк: Көпшіліктен бұрын» (2008) және Диан Канешироның «Вахинелердің көтерілісі» (2014) фильмдері бар. 2008 жылғы фильм Минк еңсерген қиындықтарды және оның басқаларға көмектесу үшін заңнамалық жұмыстарын қалай жалғастырғанын көрсетеді. 2014 жылғы фильм Гавайи университетінің әйелдер волейбол командасының IX-тарау қабылданғаннан кейін де команда құруға тырысқан күресін баяндайды. Бұл заң білім беруді қаржыландыруға қатысты болғандықтан, әйелдер спортының директоры Доннис Томпсон оны университетте спорттық мүмкіндіктерді кеңейту үшін пайдаланды, бұл қарсылыққа ұшырады. Минк заң шығарушылардың кімді өкілдік ететінін түсінуіне көмектесу үшін Томпсонмен бірлесіп жұмыс істеді және команданы Вашингтонға алып келуді ұсынды. 2024 жылы АҚШ Монета таңқысы Минктің құрметіне 2024 жылғы «Пэтси Такемото Минк» монетасын шығарды, ол «Американдық әйелдер» бағдарламасы бойынша шығарылған он екінші монета болды.