Кіріспе

Эспедер көшесі – шотланд жазушысы Иэн Бэнкстің 1987 жылы жарық көрген романы.

Сюжетке кіріспе

Кітап Ден Вейрдің ("Weird") – "Frozen Gold" атты рок-н-ролл тобының бас гитаристiсiнің атаққа көтерілуі және қазір бай әрі әйгілі болғандықтан бақытты болу үшін күресі туралы ойдан шығарылған оқиғаны баяндайды.

Сюжеттің қысқаша мазмұны

Екі күн бұрын мен өзімді өлтіруді шештім. Мен жүремін, автостоппен және желкенмен осы қараңғы қаладан батыс жағалауының жарқын кеңістігіне қарай кетемін, және онда Іонадан тыс, биік, жылтыр теңіздерге өзімді тастаймын (оның ішінде шіріп бара жатқан патшалардың жүгімен), менің өлім сәттеріме қарай шағалалардың, мөрлердің және толқындардың менің денеме қалай тиісетінін күтемін, және мен алты қырлы бағаналары мен Фингал үңгірімен кездесуді асығамын; немесе оңтүстікке қарай Corryvreckan-ға барамын, шұңқырдың ішінде айналып, толқындардың арасындағы бір шақырымдық дауысын, суға толы саңырау құлақтарыммен тыңдаймын; немесе солтүстікке қарай, ақ құмдар ән салатын және маржан жасырылған жерге жетемін, олар мұхиттың толқыны астында қызғылт саусақтармен және жұмсақ, бірақ қатты болып көрінеді, ал тік жартастар мың фут биіктікке көтеріліп, көбіктің қайнаған акрларының үстінде, радугамен бекемделген. Кеше ойымды өзгерттім және тірі қалуды шештім. Алдағының бәрі тек түсіндіруге арналған. Оқиға Фергюсли Парк ауданындағы Пейслиде, өте жағдайы нашар католик отбасында басталады. Ол Frozen Gold деген топты тіріде көргенде әсерленіп қалды, оларды Пейсли технологиялық колледжінің одағында көрді және олармен бірге кастингке қатысты. Кристин Брайс оның әндерін ұнатып, ол топқа қосылады. Ол топтың барлық материалдарын жазып, бас гитарада ойнайды (атын өзгертуге тырысқаннан кейін), топ 1970 жылдардың есірткі мен ішімдікке толы рок-н-ролында өркендейді, бұған ARC Records компаниясының A&R менеджері Рик Тамбер көмектеседі. "Үш түтін" турнесінде әнші Дейви Бальфур Данды жеке ұшағымен Кенттегі үш электр станциясының түтіктерінен айналып өту үшін бейресми (және заңсыз) жылдамдық рекордын бұзуға тырысады. Ол 1980 жылдардағы Глазгода осы туралы есте сақтайды, онда ол трагикалық оқиғалардан кейін топтың тарауына дейін Викториялық сарайда (Сент-Жутс) жалғыз өмір сүріп келеді. Ол өзінің күзетшісі болып көрінеді, ал оның достары МакКанн мен Уи Томми оны Джимми Хей деп біледі. "Монти" атты түнгі клубтағы есімді ұрыстан кейін оның нағыз аты ашылады. Ол атақ пен байлыққа бейімделмейді және ақырында өзінің алғашқы сүйіктісі, қазір Арисайде тұратын Жан Веббке барады.

Әдеби мәні және сын

Топ Pink Floyd немесе Fleetwood Mac үлгісінде жасалған, бірақ Банкс Weird кейіпкерінің қалыптасуына бұрынғы Marillion әншісі және лирик авторы Fish әсер еткенін айтты ("Weird-ті жасағанда Fish менің ойымда елеусіз ықпал ретінде болды деп ойлаймын"). Кітаптағы Frozen Gold туралы бөлімдерде рок журналистикасының үні естіледі. Алғашқыда рок музыканты болған, кейіннен "Sounds" журналының танымал рок журналисі болған Сэнди Робертсон, кітап жазылмас бұрын 70-ші жылдардың басында Эспедер көшесінде тұрған. Банкстің "арнайы эффекттерден" бас тартқан тұңғыш романы ретінде, "Баспа фабрикасы" сияқты готикалық қорқыныш, "Шыны үстінен жүру" сияқты әдеби жұмбақ немесе "Көпір" сияқты ғылыми фантастика емес, көптеген сыншылар оны оның ең оңай түсінілетін туындыларының бірі деп санайды. Эспедер көшесі – Пейслидегі Чарльстондағы нақты көше, кітаптағы маңызды оқиғалардың бір бөлігі осы жерде орын алады.

Бейімделу

Романның төрт бөлімнен тұратын радио адаптациясы 1998 жылдың қаңтар айында BBC Radio 4 арнасында эфирге шықты.