Жағажай: Таиландтағы құпия парадиз іздеуі

Кіріспе

1996 жылы Алекс Гарландтың романы

«Жағажай» – ағылшын жазушысы Алекс Гарландтың 1996 жылы жазылған романы. Оқиға Тайландта өтеді, бұл роман жас саяхатшының аңызға айналған, табиғаты сұлу және туризмге тиіспеген жағажайды іздеуі мен ондағы шағын халықаралық саяхатшылар қауымдастығында өткізген уақыты туралы айтады. 2000 жылы Дэнни Бойл режиссерлік еткен, Леонардо Ди Каприо, Вирджиния Ледоен, Гийом Кане, Тильда Свинтон және Роберт Карлайл түскен фильмге бейімделді. 2003 жылы роман BBC-нің «The Big Read» жобасында тізімге алынды.

Сюжеттің қысқаша мазмұны

Ричард, ағылшын саяхатшысы, Бангкоктағы қонақ үйде Даффи Дак деген лақап атымен танысқан психикалық тұрақсыз шотландты кездестіреді. Даффи Ричардқа Тайланд шығанағында жасырын лагунасы мен жағажайы бар әдемі арал туралы айтады, ол онда жылдар бұрын қоныстанған. Жағажай туристерге қол жетімді емес және оны карта арқылы ғана табуға болады, Даффи Ричардқа осы картаны қалдырады. Біраз уақыттан кейін Даффи өз-өзіне қол жұмсайды. Іздеуде серіктес іздеген Ричард француз жұбы Этьен мен Франсуазамен дос болады, және үшеуі де олар іздеп жүрген жұмақты табуға шығады. Аралға бара жатқанда Ричард Самуиде танысқан екі америкалық, Сэмми мен Зефке картаның көшірмесін береді. Үшеуі жасырын жағажайға жеткенде – жергілікті қайық пилотын параға салып, көрші аралдан жүзіп өтіп, джунглиде марихуана егістігін тауып, қарулы иелерінен қашып, шарлауықтан секіріп – олар сыртқы әлемнен жабық, шамамен 30 рюкзакшыны табады. Олар американдық Сал және оның оңтүстік африкалық жары Бакс басшылығымен ақырын өмір сүреді. Олар үлкен, әдемі жағажай мен лагунаның жанында орналасқан, қолмен салынған ағаш шатырлар мен шатырларда тұрады, бұл жағажайлар жартастармен қоршалған және су асты үңгірлері арқылы теңізге қосылған. Ричард, Этьен және Франсуаза 1995 жылы, аралды алғашқы қоныстандырғандар келгеннен кейін алты жыл өткен соң жағажайға жетеді. Аралға тек аздаған достары мен таныстарын ғана шақырғандықтан, жаңа келгендерге қуанышпен қарсы алмайды, бірақ оларды жібермейді, себебі бұл қоғамның құпиясын сақтауға қауіп тудырады. Тұрғындар егер бұл туралы хабар тараса, жағажай Таиландтың басқа да әдемі жерлері сияқты туристерге толып, бұзылып кетеді деп қорқады. Олар сондай-ақ тай марихуана фермерлерін ренжітуден сақтануға тырысады, олар бастапқыда бөлек аумақтарда болуға келіскен, бірақ соңғы уақытта полициядан қорқып, аралға жаңа адамдарды әкелмеуді ескерткен. Бастапқы күдіктен кейін, топ Даффидің картасы және оның құрлықтағы өлімі туралы түсіндіргенде үшеуін қабылдайды. Қоғам өзін-өзі қамтамасыз етуді мақсат етеді, сондықтан жұмыс бағбандық, балық аулау, тамақ дайындау және ағаш өңдеу бойынша кестеге бөлінеді. Ричард, Франсуаза және Этьен балық аулау тобына қосылады. Бірнеше ай бойы Ричард аралдағы өмірді керемет деп санайды, таңертең балық аулап, қалған уақытында демалады. Ол қоғамның бірнеше мүшесімен дос болады, мысалы, Game Boy-ға құмар ағылшын жігіті Кити; самынға құмар итальяндық бас аспазшы Unhygienix; Джесси мен Кэсси, екі ғашық; және топтың жалғызбастысы Джед. Сал Джедті аралдың күзетшісі етіп тағайындайды: ол теңізді және көрші аралдардың жағалауларын жағажайды табуға тырысқан адамдардың белгілері үшін бақылайды. Джед сонымен қатар тай фермерлерінен марихуана ұрлайды. Бір күні Unhygienix барлық адамдарға күріш қоры саңырауқұлақпен зарарланғанын хабарлайды, ал Сал шұғыл күріш жөнелту туралы жариялайды – күріш пен басқа да қажетті заттарды сатып алу үшін қайықпен құрлыққа құпия сапар. Тапсырманың қиындығына байланысты, ешкім ерікті болмайды, бірақ Джед, көпшілігін таң қалдыратын, әрқашан жұмысты қабылдайды. Ричард та ерікті болады, сондықтан екеуі де Koh Phangan-ға қажетті заттарды алуға оралады. Жөнелту кезінде Джед Ричардтың картаның көшірмесін Сэмми мен Зефке бергенін естіп қалады, олар екі американдық жағажай туралы қала аңызын немістерге айтып жатыр. Күріш жөнелту мәселесіз өтеді. Осы уақытта үш неміс ертіп, Зеф пен Сэмми жағажайға жақын аралға жолға шығады. Біраз уақыттан кейін Сал Ричардты периметрге қайта тағайындап, Джедпен серіктес болып, ықтимал басқыншыларды мұқият бақылайды. Кити Ричардтың орнын балық аулау тобында алады. Бірнеше күннен кейін ол қателесіп, өлі семіздікті ұстап алады, ол топтың көпшілігін қатты тамақ улануына әкеледі. Санаулы сау мүшелері ауру тұрғындарды емдеп, сауықтыруға тырысады. Ричард күзетші міндетінен қайтып келгенде, Багстың Китиді қателігі үшін бетінен ұрып жібергенін біледі. Ричард ешқашан Багстың мақтанды табиғатын ұнатпағандықтан, бүкіл топтың алдында онымен қызу пікірталас тудырады, бұл қоғамды бірнеше топқа бөледі. Бұл күні балық аулаудың екі тобы ғана жұмыс істейді, ал ең жақсы топты үш шведтен тұратын Кристо, Стэн және Карл құрайды, олар қауіпсіз лагуна аймағынан тыс жерде балық аулайды, оларға акула шабуылдайды. Карл аман қалып, Стенді ауылға алып барады, бірақ Стеннің көп қан кетіп қайтыс болғаны анықталады. Осы оқиғадан қатты эмоционалдық жарақат алған Карл кейіннен жағажайда қазылған ойықта отырып, ешкіммен сөйлеспейді, тіпті тамақ пен суды қабылдамайды. Ричард Кристоның әлі жоғалғанын түсінеді және өзінің қаупіне барып, оны лагунаның жартылай суға батқан үңгірлерінен құтқарады және оның батыл әрекеті үшін мақталады. Кристо алғашқыда жақсы сезінеді, бірақ кейіннен акула шабуылынан туған ішкі қан кетуден құлайды. Кристоға көмектесе алатын жалғыз адам болғандықтан, Джед Ричардты күзетшілік міндетін орындауға қалдырады. Бірнеше күннен кейін Стеннің жерлеу рәсімі өтеді, ал Сал әлеуметтік келісімді қалпына келтіретін сөз сөйлейді. Ойлау орындары арасындағы жолмен орманды аралап жүргенде, Ричард галлюцинациялар бастан кешіре бастайды, онда Даффи пайда болады: олар әңгімелеседі және Ричард "DMZ" деп атап кеткен аралдың бөлігін бірге патрульдейді. Ричард Даффинің өзі өлтіргенін, өйткені ол топтың өсуіне байланысты жағажайдың элиталық көрінісінің бұзылуын көтере алмады, сондай-ақ рюкзакшылыққа немесе отырыққан өмірге қайту туралы ойға шыдамады, және ол да сондай ойға түсіп жатқанын түсінеді. Ричард Даффи оған картаны берген себебін түсінеді – сондай-ақ арал туралы Тайланд бойынша қамысты тарату үшін – көптеген саяхатшылар жағажайды іздеп келеді, бұл сөзсіз оның туристік орынға айналуына және қоғамның аяқталуына әкеледі. Ричард Даффидің кек алу жоспарындағы қарапайым құрал ғана болды. Бұл американдық-неміс тобының салмен келгенінен кейін толыққанды ашылады. Ричард, Этьен және Франсуаза барлық кедергілерді жеңіп жағажайға жеткенінен айырмашылығы, жаңа келгендер марихуана фермерлерін еңсере алмайды. Шабуылдаушылар зорлықпен ұрады және өлтіріледі. Ричард Сал мен Джедке осы оқиға туралы хабарлау үшін қоғам лагеріне оралады. Содан кейін ол Карлді көру үшін жағажайға барады, Ричард оған шабуыл жасайды, бірақ ол босап, джунглиге қашады. Бір күні, Тет фестивалін тойлап жатқанда, Сал Ричардтен Карлді өлтіруді сұрайды, өйткені ол топтың қазіргі әлсіз әлеуметтік тұтастығына қауіпті. Ол улану оқиғасы мен Стеннің өлімінен кейін моральдық жағдайды үнемі көтеруге шаршағанын айтады. Ричард топтың қайығы сақталған үңгірге жүзеді, бірақ Карл оны пайдаланып құрлыққа қашып кеткенін көреді. Этьен Ричардты ұстап алады, және ол оның және оның тобының Сал үшін "іс істеуінен" қорқып қалғанын біледі. Жағажайға көңілі толып, Ричард Этьен, Франсуаза, Джед және параноидты Китиді жағажайды мәңгі қалдыруға көндіреді және өліп бара жатқан Кристоға эвтаназия жасайды. Сал жағажайды қорғау үшін не істеуге дайын екенін толыққанды түсінгеннен кейін, олар Тет тойындағы тамаққа улану әсерін тигізіп, салмен құлаған рюкзакшылар қолданған салмен қашуды жоспарлайды. Түн құлайды, кеш басталады. Тамақтан бұрын Кити мен Ричард Unhygienix пісірген қазанды көп мөлшерде марихуанамен араластырады, бұл топты басып тастау үшін. Ричард және оның достары шығып кетуге асығып жатқанда, марихуана фермерлері пайда болады, олардың барлығына тапаншамен қауіп төндіреді, өйткені олар жағажай тұрғындарының жақында келген...

Richard, an English backpacker, meets a mentally disturbed Scot going by the alias of Daffy Duck at a hotel in Bangkok. Daffy tells Richard about a beautiful island with a hidden lagoon and beach, located in the Gulf of Thailand, where he settled years prior. The beach is inaccessible to tourists and can only be located by a map, which Daffy leaves for Richard. Shortly thereafter, Daffy commits suicide. Wanting company in his search, Richard befriends a travelling French couple, Étienne and Françoise, and the trio sets out to find what they hope might be an untouched paradise. On their way to the island, Richard gives a copy of the map to Sammy and Zeph, two Americans he meets on Koh Samui. When the three finally reach the hidden beach — after bribing a local boat pilot, swimming from an adjacent island, discovering a cannabis plantation in the jungle, avoiding its armed owners, and jumping over a waterfall — they discover a group of approximately 30 backpackers who have shut off the outside world to live a slow paced life of leisure under the de facto leadership of an American woman called Sal and her South African lover Bugs, who, along with Daffy, founded the community. They reside in hand built wooden huts and tents, located near a large, beautiful beach and lagoon that are encircled by cliffs and connected to the sea by underwater caves. Richard, Étienne, and Françoise arrive in 1995, six years after the founders came to the beach. The founders have chosen only a small number of friends and acquaintances to come to the island, and thus newcomers are not welcome, but they are not sent away because doing so would jeopardize the secrecy of the community. The residents fear that if word gets out, the beach will become overrun with tourists and ruined, like many of Thailand's other beauty spots. They are also mindful of upsetting the Thai cannabis farmers, with whom they originally agreed to keep to separate territories but who have more recently warned them not to bring anyone new to the island, fearing discovery by the police. After initial suspicion, the group accepts the trio when they explain about Daffy's map and his death back on the mainland. As the community aims to be self sufficient, work is divided into rosters for gardening, fishing, cooking, and carpentry. Richard, Françoise, and Étienne become part of the fishing detail. For several months, Richard finds life on the island idyllic, fishing in the mornings and relaxing the rest of the time. He befriends a few other members of the community, like Keaty, a fellow Englishman hooked on his Game Boy; Unhygienix, the Italian head chef obsessed with soap; Jesse and Cassie, two lovers; and Jed, the loner of the group. Sal has assigned Jed to be the island's guardian: He watches the sea and shores of neighboring islands for any signs of people attempting to discover the beach. Jed also has a sideline of stealing cannabis from the Thai farmers' side of the island. One day, Unhygienix informs everyone that their rice supply has been infected by a fungus, and Sal announces an emergency rice run — an occasional discreet trip to the mainland by boat to bulk buy rice and other essentials. Due to the laborious nature of the task, no one volunteers but Jed, who, to the bewilderment of most others, always takes the job. Richard also volunteers, and so the two travel back to Koh Phangan for their supplies. It is during the rice run that Jed learns that Richard gave a copy of the map to Sammy and Zeph, when he coincidentally overhears the two Americans relaying the urban legend of the beach to some Germans. The rice run goes without a hitch. Meanwhile, accompanied by three Germans, Zeph and Sammy make their way to the nearest island to the beach. Soon afterward, Sal reassigns Richard to the perimeter detail to partner with Jed and keep a close eye on the potential invaders. Keaty takes Richard's place in the fishing detail. A few days later, he mistakenly catches a dead squid that gives severe food poisoning to most of the group. The few remaining healthy members struggle to nurse the sick residents back to health. Richard returns from his sentry duty to find that Bugs has punched Keaty in the face for his mistake. Richard, having never liked Bugs' arrogant nature, instigates a heated argument with him in front of the whole group, which leads to a division of the community into several cliques. On this day, only two of the fishing details are still in operation, and the best detail, comprising three Swedes — Christo, Sten, and Karl — who fish outside the safe lagoon area, is attacked by a shark. Karl survives unharmed and manages to carry Sten to the village, where Sten is discovered to have already bled to death. Suffering severe emotional trauma from this incident, Karl subsequently spends his time sitting in a dug out hole on the beach and not talking to anyone, barely accepting food and water. Richard realizes that Christo is still missing and, at his own risk, retrieves him from partially submerged caves of the lagoon and is praised for his heroic rescue. Christo at first seems fine but later collapses, owing to the internal bleeding from the shark attack. Being the only one with medical knowledge to tend to Christo, Jed leaves Richard to work the sentry detail alone. A few days later, a funeral is held for Sten, and Sal gives a speech that somewhat restores social harmony. Spending long hours alone in the forest as he hikes between lookout spots, Richard begins to experience hallucinations in which Daffy appears: They converse and patrol together the part of the island that Richard refers to as the DMZ. Richard comes to appreciate that Daffy killed himself because he could neither endure the unravelling of his elitist vision of the beach as the group grew in size, nor bear the thought of a return to either backpacking or settled life, and notes that he is also falling prey to that way of thinking. Richard realizes the reason why Daffy gave him the map — as well as spread rumors of the island all over Thailand — so that many travelers would come looking for the beach, inevitably leading to its becoming a tourist destination and the end of the community. Richard was merely a pawn in Daffy's revenge plan. This comes to a head following the arrival of the American/German group by raft. Unlike Richard, Étienne, and Françoise, who managed to overcome all obstacles in getting to the beach, the newcomers never make it past the cannabis farmers. The intruders are beaten violently and killed. Richard returns to the community campsite to inform Sal and Jed of what happened. He then goes to the beach to visit Karl, who Richard attacks, before he gets free and runs off into the jungle. One day, while celebrating the Tet festival, Sal obliquely asks Richard to kill Karl because of the threat he poses to the group's now fragile social integrity, complaining that she constantly has to lift morale in the wake of the poisoning incident and Sten's death. Richard swims out to the cave where the group's only boat is kept, only to find that Karl has used it to escape to the mainland. Étienne corners Richard thereafter, and he soon discovers that she, along with the rest of his clique, has become frightened of Richard's "doing things" for Sal. Disillusioned with the beach, Richard convinces Étienne, Françoise, Jed, and a paranoid Keaty to leave the beach for good, and euthanizes the dying Christo. Now fully aware of what Sal is willing to do to protect the beach, they decide to spike the food for the Tet celebration and escape on the raft that the doomed backpackers used. Night falls, and the party begins. Prior to dinner, Keaty and Richard spike the stew that Unhygienix cooked with a lot of cannabis to immobilize the group. Richard and his friends are about to slip away when the cannabis farmers arrive, threatening all of them with guns, as they believe that the beach dwellers invited the recent arrivals. The farmers beat up Richard and leave the bloodied corpses of the American/German backpackers as a warning. At the sight of this, the extremely intoxicated group experiences a collective mental breakdown and starts to rip the corpses apart in a frenzy. Sal discovers that Richard has spread the secret of the beach when she picks up the map he drew for Zeph and Sammy. Upon hearing this, the now unstable community members attack Richard. He is saved, however, when Françoise, Étienne, Keaty, and Jed return from the beach armed with fishing spears seriously wounding Sal and Bugs in the process. Richard and his rescuers make their planned escape on the raft. In the epilogue, it is revealed that the five friends got away and split up when they reached the mainland. It has been a year and one month since their departure from Thailand, and Richard has returned home to England. He hasn't heard from Françoise and Étienne, but states he is likely to bump into them eventually, because "the world is a small place, and Europe is even smaller". He still maintains contact with Keaty and Jed. By chance, Keaty and Jed end up working new jobs in the same building, although for different companies; similar to how they both happened to stay in the same guest house years before they first met at the beach. Richard hears in a news report that Cassie has been arrested in Malaysia for smuggling a large amount of heroin and will be the first Westerner to be executed in the country in six years. He wonders whether anyone else got off the island, particularly Unhygienix, whom he liked. He believes that Bugs died and hopes that Sal died too, because he dislikes the idea of her "turning up on his doorstep". Richard finishes by saying that he is content with his life, although he carries a lot of scars: "I like the way that sounds. I carry a lot of scars".

Негізгі кейіпкерлер

Ричард – жас ағылшын саяхатшысы және романның басты баяндаушысы. Даффи (Мистер Дак) – шотландтық саяхатшы және жағажайдың алғашқы үш негізін қалаушының бірі; өзін-өзі өлтіргеннен кейін романның соңғы бөліктерінде Ричардтың санасында психикалық көрініс ретінде пайда болады. Этьен мен Франсуаза – екеуі де француз; Бангкокта Ричардпен алғаш танысқанда дос болып, кейін Ричард картаны көрсеткеннен кейін жағажайды іздеуге бірге қосылады. Кити – ағылшын; Ричардпен жақын дос болады және Game Boy-ға құмар. Сал мен Багс онымен бірге Мьянма шекарасы арқылы джунглиде саяхат жасағаннан кейін жағажайға шақырады. Джед – ағылшын; Ричардпен жақын дос болады және аралдың күзетшісі. Виентьян қаласында арал туралы сыбыс естіп, шақырусыз жағажайға келген. Даффи оның шақырусыз келуіне қауымдастықтағы жалғыз қарсыласы. Сал – америкалық; жағажайдың алғашқы үш негізін қалаушының бірі және қауымдастықтың ресми емес басшысы.

Басқа таңбалар

Зеф пен Сэмми – Ричард жағажай картасының көшірмесін қалдырған екі американдық. Бэгс – Оңтүстік Африкалық; Салдың сүйіктісі, жағажайдың негізін қалаушы үш адамның бірі және қауымның бас ағашын кесетін шебер; Ричардпен өзара ұнамайды. Грегорио – испандық; Ричардтың балық аулау тобының мүшесі. Даффи оны Суматрадағы қарақшылықтан кейін жағажайға шақырды. Unhygienix – итальяндық; қауымның бас аспазы және Ричардтың досы. Сринагарда оған тамаша тағам дайындағаннан кейін, Бэгс жағажайға шақырды. Элла – Unhygienix-пен бірге тамақ дайындау тобында жұмыс істейді. Сал оны 18 сағаттық автобус сапарында бірге ойнаған басқосу ойыны үшін жағажайға шақырды. Жан – француздық; бау-бақша тобының жетекшісі. Бленхаймде жүзім жиюда бірге жұмыс істегеннен кейін, Бэгс жағажайға шақырды. Кэсси – ағылшын қызы; Джессидің сүйіктісі; Бэгспен бірге ағаш кесу тобында жұмыс істейді. Джесси – жаңа зеландиялық; Кэссидің сүйіктісі, және Жанмен бірге бау-бақша тобында жұмыс істейді. Моше – израильдік; екінші балық аулау тобының басшысы. Даффи оны Манила қаласында оның рюкзагын ұрлап кетуге тырысқан көше ұрысын ұстағаннан кейін жағажайға шақырды. Югославиялық қыздар – Сараеводан шыққан есімдері айтылмаған екі қыз, олардың есімдерін айту немесе жазу қиын болғандықтан Ричард оларды «Юго қыздары» деп атады. Олардың мақтанды және алыс тұратындай көрінеді, сондықтан Ричард оларды жақсы танымайды. Олар Мошемен ғана екінші балық аулау тобында жұмыс істейді, себебі Сал оларды жағажайға шақырғанына өкінеді, олар басқа ештеңе істей алмайды. Карл, Стен және Кристо (шведтер) – барлығы шведтер; ең жақсы балық аулау тобы болып саналады, себебі олар ашық суда балық аулау үшін су асты үңгірлерінен жүзуге дайын. Тек Стен ғана ағылшын тілін жақсы біледі, Кристо біраз біледі, ал Карл бірнеше сөз біледі. Джед сияқты, шведтер де шақырылмаған, олар жағажайдың бар екенін Салдың Джинмен күріш тасымалы кезінде арал туралы сөйлескенін естігеннен кейін білді. Канопля фермерлері – аралдың алыс жағында үлкен заңсыз канопля егісін өсіріп, оны материкке сату үшін экспорттайтын, автоматты мылтықтары бар тайлық шағын топ. Олар туристер келгенге дейін аралда тұрды, бірақ Сал, Даффи және Бэгс олармен қауымның алғашқы кезеңінде келісімге келді. Джедтің, кейін Ричардтың жұмысының бір бөлігі – олардың егісіне жиі кіріп, ауылға қажетті марихуананы ұрлау. Ричардты жалғыз күзетке тағайындағанда, ол қызығу үшін ғана күзетшілерді джунглиде аңдып жүреді.

Zeph and Sammy – The two stoner Americans to whom Richard leaves a copy of the map to the beach. Bugs – South African; Sal's boyfriend, one of the three original founders of the beach, and the community's head carpenter; has a mutual dislike with Richard. Gregorio – Spanish; member of Richard's fishing detail. Invited by Daffy to the beach after a robbing incident in Sumatra. Unhygienix – Italian; the community's head chef and is friends with Richard. Invited by Bugs to the beach after cooking him an excellent meal in Srinagar. Ella – Works in the cooking detail next to Unhygienix. Invited by Sal to the beach after bonding over a backgammon game whilst on an eighteen hour bus ride together. Jean – French; leader of the gardening detail. Invited by Bugs to the beach after working together picking grapes from a vineyard in Blenheim. Cassie – English; girlfriend of Jesse; works with Bugs in the carpentry detail. Jesse – New Zealander; boyfriend of Cassie, and works with Jean in the gardening detail. Moshe – Israeli; head of the second fishing detail. Invited by Daffy to the beach after catching a street thief attempting to steal his backpack in Manila. The Yugoslavian Girls – Two unnamed females from Sarajevo in which Richard comments their names are hard to spell out or even pronounce, and are thus dubbed as the Yugo Girls. He gets the impression that they are haughty and aloof, and never gets to know them very well. They work with Moshe exclusively in the second fishing detail, as Sal regrets inviting them to the beach seeing as they aren't capable of doing anything else. Karl, Sten, and Christo (The Swedes) – all Swedish; Considered the best fishing detail since only they are comfortable with swimming through the submerged caves to fish in the open water. Only Sten is fluent in English, with Christo having fair knowledge, and Karl knowing only a few words. Like Jed, the Swedes arrived uninvited, as they learned of the beach's existence after overhearing Sal discussing with Jean about the island during a Rice Run. The cannabis farmers – A small group of Thai farmers armed with assault rifles, who live in and maintain a large illegal cannabis field on the far side of the island, presumably exporting it to the mainland for sale. They've been on the island longer than the backpackers, but Sal, Daffy and Bugs came to an agreement with them early in the community's history. Part of Jed's and later Richard's job is to periodically sneak into their field and steal cannabis off the plants for the village's supply. When Richard is assigned to watch duty alone, he takes to stalking the guards through the jungle simply for the thrill.

Әсерлер

Таиландта орын алған оқиғаларға қарамастан, Гарланд Филиппинде тұрып жатқанда кітапты жазды және әсіресе Палаван аралындағы ұқсас географиядан шабыттанды. «Фи-Фи» аралындағы Майя шығанағы фильмдегі жағажай орны ретінде қолданылды, бірақ кітапқа нақты шабыт берген жер – Таиланд шығанағындағы Кох Фанган аралындағы Хаад Тянь, атап айтқанда, кітаптың өрбу оқиғасы болған 1990 жылы құрылған және кейіннен «Санктуарий» курортына айналған хиппи қауымы екені айтылады.

Қабылдау

Романшы Ник Хорнби "Жағажайды" "X ұрпағының "Шыбықтар мырзасы" деп атады, ал "Sunday Oregonian" оны "X ұрпағының алғашқы ұлы романы" деп сипаттады. "The Washington Post" газеті бұл "өте өткір ойға толы тұңғыш роман" және "көптеген тәжірибелі жазушылардың армандайтын жылдамдық пен әдемілікпен қозғалатын кітап" екенін жазды. "Publishers Weekly" басылымы: "Гарланд жақсы әңгімеші, ал Ричардтың никотинге тәуелді баяны жағажай тұрғындарының қауымдастығының қалай шашырап, топтарға бөлінетінін суреттейді, тіпті қанды соңы көп тосынсыздар сыйламаса да, кернеуге толы" деп мәлімдеді.

Фильмге бейімделу

Жағажай 2000 жылы Дэнни Бойл режиссерлік еткен, Леонардо Ди Каприо, Тильда Свинтон, Роберт Карлайл, Вирджиния Ледоен және Гийом Кане актерлік ойнаған фильм ретінде бейімделді.