Кіріспе
Wildwater canoeing – бұл каноэ спортының бәсекелестік түрі, онда каяктер немесе каноэлер өзеннің белгілі бір бөлігін жылдам басып өту үшін пайдаланылады. Оны ақсу слаломынан және ақсу родеосынан немесе еркін стильдегі бәсекелерден ажырату мақсатында "Ақ су жарысы" немесе "Ағысқа қарсы жарыс" деп те атайды.
Қайық құрылымы
Сая судағы каяктардың (K1) ұзындығы 4,5 м (14 фут 9 дюйм) және ені 60 см (23,6 дюйм); сая судағы каноэлердің (C 1) ұзындығы 4,3 м (14 фут 1 дюйм) және ені 70 см (27,5 дюйм); сая судағы жұп каноэлердің (C 2) ұзындығы 5 м (16 фут 5 дюйм) және ені 80 см (31,5 дюйм). Қайықтардың барлығы дөңгелек пішінді корпусқа ие, олардың жылдамдығы жоғары, бірақ тұрақсыз және бұрылуы қиын. Қайықты бұру үшін кең серпіліс жасаудың орнына, қатысушы қайықты бір жаққа еңкейтіп, қисық пішінін пайдаланып, шаңғымен бұрылу сияқты бұрылыс жасайды. Екі "қанат" (корпустың арт жағындағы кеңейтілген бөліктер) жарыс ережелерінде талап етілетін ең аз енді қамтамасыз етеді, сондай-ақ қосымша тұрақтылықты арттырады және бұрылыс жасау әсерін күшейтеді. Қайық қозғалып тұрғанда, әрбір қанаттың көп бөлігі су сызығынан жоғары орналасады, соның арқасында суға кедергісі азаяды. Кевлар, көміртек талшығы және шынымен күшейтілген пластик конструкцияларын қолдану сая судағы қайықтардың салмағын айтарлықтай азайтып, беріктігін арттырды. Үстіңгі бөлігі (дека) және төменгі бөлігі (корпус) жеке-жеке қалыпталып, кейін кевлар немесе шыны матадан жасалған жолақтармен және эпоксидтік немесе полиэстер шайырымен біріктіріледі. Қайықты 2-3 күнде жасауға болады, бірақ пешсіз толықтай кебуіне бірнеше апта уақыт қажет. Шынымен күшейтілген пластик қайықтар пайда болғанға дейін, жарысқа қатысатын көптеген қайықтар ағаштан жасалған каркасқа жабылатын матадан тұратын болған. Бәсекелестерден тиісті ақсулы шлем, PFD (жеке құтқару құралы) және өзенде киюге арналған аяқ киім немесе ботинкалар, сондай-ақ қайықтары үшін жүзуге арналған қаптар кию талап етіледі.
Wildwater solo canoes (C 1) are 4.3 m (14 ft 1 in) long and 70 cm (27.5 in) wide;
Wildwater tandem canoes (C 2) are 5 m (16 ft 5 in) long and 80 cm (31.5 in) wide. The boats all have a rounded hull profile, making them fast but unstable and hard to turn. Rather than using wide sweep strokes to turn the boat, the paddler tilts the boat to one side, utilizing its curved profile to effect the turn in a manner similar to "carving a turn" in skiing. Two "wings" (flaring protrusions near the stern hull) meet the minimum width required by racing rules and add secondary stability, as well as enhancing the effect of carving a turn. When the boat is under way, most of each wing will be above the waterline so as to minimize drag. The use of kevlar, carbon fiber, and glass reinforced plastic construction has substantially reduced the weight of wildwater boats, while improving stiffness. The top part (the deck) and the bottom (the hull) are molded separately and then bonded together using kevlar or glass cloth strips and epoxy or polyester resin. A boat can be made in 2 to 3 days, but without an oven can take weeks to cure fully. Before glass reinforced plastic boats, the common racing craft was the folding kayak, usually composed of a wooden frame covered with canvas. Competitors are also required to wear an appropriate whitewater helmet and PFD and River shoes or booties and flotation bags for their boats.
Жаттығу және жарыстар
Жарысқа қатысушылар ең жылдам су ағындарымен қалақ салады. Жылдам жүру үшін олар толқындардың шеттерімен жүріп, өзен бойымен мүмкіндігінше түзу жолмен өтеді. Қай жолдың жылдам екені белгісіз болса, екі қатысушы бірден әртүрлі бағыттарды сынап көріп, қай қайықтың алға жылғанын анықтайды. Жоғары жылдамдық болғандықтан, жарысқа дайындалу үшін жарысшылар күніне екі-үш рет өзенде жаттығу жасайды. Егер олар өзенге жақын тұрса, кейбір жарысшылар өзендерде жаттығады. Әдетте олар күніне 5–10 шақырымға, аптасына 5–6 күн қалақ салады. Ал кейбіреулері көлдерде немесе тыныш сулы өзендерде жаттығады. Солтүстік аймақтарда өзендер мен көлдер қатып қалғандықтан, жарысшылар кейде жабық бассейнде жаттығады, салмақ көтереді, жүгіреді немесе жарысқа қатысу үшін шаңғы тебумен айналысады. Өзендер мен көлдер мұздан арылғаннан кейін жаттығулар қайтадан сыртта жалғасады.
Өзендер
Шотландиядағы танымал ақсулы жарыс жолдары Тай өзеніндегі Грандтулли мен Стэнлиді қамтиды. Англиядағы ақсулы жарыс алаңдарына Уошберн және Тиз жатады. Уэльстегі танымал ақсулы жарыс жолдары Трайверин және Ди өзендері. АҚШ-та жарыстар Оңтүстік-Шығыс, Солтүстік-Шығыс, Солтүстік-Батыс және Батыс штаттарында өтеді; ондағы өзендерге Солтүстік Каролинадағы Нантахала және Пиджон, ал Теннессидегі Окои өзендері жатады. Сонымен қатар, Батыс Вирджинияның Чит және Гаули өзендерінде, Мэрилендтің Потомак және Югиогени ("Юг") өзендерінде, сондай-ақ Колорадоның Арканзас өзенінде жыл сайынғы Фибарк фестивалі аясында жыл сайын жарыстар өткізіледі. Бұл АҚШ-тағы ең көне, үздірілмей жүріп келе жатқан төмен ағысқа/жабайы суға арналған жарыс. Еуропадағы халықаралық жарыстар өткізілген өзендерге Франциядағы Бург-Сен-Мористегі Изер, Германиядағы Гармиш-Партенкирхендегі Лоисах, Ирландиядағы Лиффи және Чехиядағы Карловы-Варидегі Тепла өзендері кіреді. Оңтүстік Африкада жарыстар Тричардт Спрут, Умкомаас өзені, Бушманс өзені және Ас өзенінде өтеді. Ас өзені Оңтүстік Африка мен Лесото арасындағы су алмасу бағдарламасының бір бөлігін құрайды және Кацсе тоғанынан туннель арқылы су алады. 2004 жылғы Әлемдік жабайы су чемпионаты Германияның Гармиш-Партенкирхен қаласында өтті. 2006 жылғы чемпионат 12-17 маусым аралығында Чехиядағы Тепла өзенінде өтті. K1 ерлер спринтіне Германияның Макс Хофф жеңіп алды; K1 ерлер классикасында Чехияның Камил Мрузек жеңіске жетті. 2008 жылғы Әлемдік чемпионат 5-8 маусым аралығында Италияның Ивреа қаласында өтеді.