Кіріспе

Пуэрто-Риколық құлдыққа қарсы күрескер және журналист

Хосе Джулиан Акоста (16 ақпан 1825 – 26 тамыз 1891) – Пуэрто-Рикодағы құлдықты жоюды қолдаған журналист және белсенді.

Алғашқы жылдар

Хосе Джулиан Акоста Кальбо Пуэрто-Риконың Сан-Хуан қаласында Франсиско де Акоста и Сандовал мен Хуана Антония Кальбо и Гаррига отбасында дүниеге келді. Ол сол жерде бастауыш білімін алды. Рафаэль Кордероның ең белгілі шәкірттерінің бірі болды. Кордеро Акостаға үлгі болды және оның ұстаздарының ықпалы өмірінің соңына дейін сақталды. Кейін ол Руфо Мануэль Фернандестің қолдауына ие болды, ол оны физика және математиканы оқу үшін Мадридке (Испания) жіберді. 1851 жылы бітіргеннен кейін Акоста Париж, Лондон және Берлинде білімін одан әрі кеңейтті. Берлинде ол табиғатты зерттеуші Александр фон Гумбольдттың шәкірті болды. Акоста Пуэрто-Рикоға оралған соң, ботаника және теңіз ғылымдарынан профессор болып жұмыс істеді және Орта білім берудің азаматтық институтының директоры болды. Акоста "El Progreso" ("Үдемелі") газетінің негізін қалаушы және редакторы болды, сонымен қатар либералды бағыттағы көптеген басқа газеттермен де ынтымақтастық жасады.

Аболиционистік

1865 және 1867 жылдар аралығында Акоста Пуэрто-Рико комиссиясының құрамына кірді, оған Сегундо Руис Белвис және Франсиско Мариано Киньонес та кірді. Комиссия Мадридте өткен «Теңіз аймақтарындағы реформалар туралы ақпараттық кеңес» (Junta Informativa de Reformas de Ultramar) жұмысына қатысты. Онда Акоста Пуэрто-Рикодағы құлдықты жою қажеттігін дәлелдеді. Сол жылы Мадридте болғанда Акоста Испания Корольдік тарих академиясының мүшесі болып сайланды, себебі ол Фрай Иниго Аббад и Ласиерраның «Пуэрто-Рико аралының географиялық, азаматтық және табиғи тарихы» (Historia geografica, civil y natural de la isla de San Juan Bautista de Puerto Rico) еңбегін өңдеуге үлкен үлес қосты.

Акоста аралға оралған соң, көптеген либералды көзқарастағы пуэрторикандықтар сияқты, испан губернаторы тарапынан қатыгездікке ұшырады. 1868 жылы «Ларес дауысы» (Grito de Lares) көтерілісінен кейін ол құлсаушылыққа қатысқан деген күдікке ілікті және генерал Павия оны Форт-Сан-Фелипе-дель-Мороның қараңғы зынданына қамады, тіпті ол осы сәтсіз көтеріліске қатыспаған болатын. Кейін Акоста түрмедегі өмірін баяндайтын «Түрмедегі сағаттар» (Horas de Prisión) атты памфлет жариялады.

Саяси мансап

Акоста Либералды реформашы партияның мүшесі болды және 1870 жылы «El Progreso» саяси газетін іске қосты. 1871 жылы ол Испания Кортестеріне сайланған өкіл атанды. 1873 жылы ол Либералды реформашы партияның төрағасы болды, бірақ 1874 жылы партиядан шығуға шешім қабылдады және Роман Балдориоти де Кастро құрған Автономиялық партияға қосылды.

Мұра

1873 жылы 22 наурызда Акоста Пуэрто-Рикода құлдықты жою туралы жарлық жариялануымен, өзінің құлдыққа қарсы күресінің жемісін көрді. Акоста 1891 жылы 26 тамызда Пуэрто-Риконың Сан-Хуан қаласында қайтыс болды. Ол Ескі Сан-Хуандағы Санта-Мария-Магдалена-де-Паззис зиратына жерленді. Оның шөбересі полковник Гилберто Хосе Марксуах, "Сан-Хуан азаматтық қорғанысының әкесі" атанды.