Сидней қаласының жеңіл рельстік жүйесі

Кіріспе

Жаңа Оңтүстік Уэльстегі жеңіл рельс жүйесі, Австралия
Сиднейдегі заманауи жеңіл рельс жүйесі

Сидней жеңіл рельс желісі (немесе Сидней жеңіл рельсі) – Австралияның Жаңа Оңтүстік Уэльс штатындағы Сидней қаласына қызмет ететін жеңіл рельс/трамвай жүйесі. Желі қазіргі уақытта үш жолаушы бағытынан тұрады: L1 Dulwich Hill, L2 Randwick және L3 Kingsford желілері. Желі 42 аялдамадан және жалпы ұзындығы 15 километрден тұрады, бұл оны Мельбурн, Викториядағы трамвай желісінен кейін Австралиядағы екінші ең үлкен жеңіл рельс желісі етеді. Төртінші желі, Сиднейдің батысындағы Parramatta жеңіл рельсі, қазір салынып жатыр және 2024 жылдың тамызында ашылуы жоспарланған. Желі басқарушысы Transport for NSW, ал күнделікті операциялар Transdev компаниясына тапсырылған. 2022/23 қаржы жылында желі бойынша 32,52 миллион жолаушы саяхат жасады. Бұл күніне 89 000-нан астам жолаушы тасымалдауға тең.

Тарих

XIX ғасыр мен XX ғасырдың басында Сиднейде кең ауқымды трамвай желісі дамыды, ол Оңтүстік жарты шардағы екінші және Лондоннан кейін Ұлт Достастығындағы екінші ірі желіге айналды. Жеке автомобиль иелігінің артуы, трамвайлардың жол жүру кептелісіне себеп болатыны туралы пікір және Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін қаржыландырудың жетіспеуіне байланысты желінің жалпы нашарлауы трамвай қызметтерін автобустармен біртіндеп алмастыруға әкелді, трамвай желісінің соңғы бөлігі 1961 жылдың 25 ақпанында жабылды. 1980 және 1990 жылдары Дарлинг Харбор және Пирмонттың қалалық аудандары қалалық жаңару бағдарламасына ие болды. 1988 жылы Дарлинг Харборды қала орталығымен байланыстыратын Сидней монорельсі ашылды. Монорельс пен басқа көлік түрлері арасындағы нашар интеграция және Пирмонт түбегінің қайта дамытылуы, оның ішінде Сиднейдегі алғашқы заңды казиноның құрылуы, Метрополитен тауарлық темір жолының пайдаланылмаған бөлігін жеңіл темір жол желісіне айналдыру туралы шешім қабылданды. Пирмонт пен Хеймаркет арасындағы жолдың бір бөлігі жаңартылды және желіні Орталық темір жол станциясына қосу үшін жаңа көшелік учаске салынды. Желі мемлекеттік-жеке серіктестік ретінде құрылды. Ол 1997 жылдың тамызында ашылды, Орталық станция мен Пирмонттағы Уентворт паркі арасында қозғалыс жасады. Жеке меншік иесі көп ұзамай пайдаланылмаған тауарлық желі бойымен жалғасатын батысқа қарай кеңейту, сондай-ақ Орталықтан Циркуляр кэйге дейін қала орталығы арқылы жаңа желі құру туралы ұсыныстар жасады. Батысқа қарай кеңейту 2000 жылы ашылды, Лилифилдте аяқталды, бірақ компания CBD желісін дамытуға тырысқанда сәтсіз болды, бұл онжылдықтың қалған бөлігінде жеңіл темір жолдың дамуын тоқтатты. Керісінше, 2010 жылдары Сиднейде жеңіл темір жолдың кеңейтілуі мен реформасы, оның ішінде бірнеше жаңа инфрақұрылымдық жобалардың жариялануы және іске асырылуы, билет жүйесінің қаланың басқа көлік түрлерімен интеграциясы, жаңа трамвайлардың енгізілуі және желінің толық мемлекеттік меншікке берілуі болды. Онжылдық ішінде жарияланған кеңейтулер шамамен барлық жобалар аяқталған жағдайда, желі онжылдықтың басындағы шамамен шамамен дейін ұлғаяды.

In the 19th and early 20th centuries, Sydney developed an extensive tram network, which grew to be the second largest in the Southern Hemisphere and second largest in the Commonwealth after London. The increasing rate of private car ownership, the perception that trams contributed to traffic congestion and the general rundown conditions of the network due to the lack of funding after World War II led to the progressive replacement of tram services with buses, with the final section of the tram network closing on 25 February 1961. In the 1980s and 1990s, the inner city areas of Darling Harbour and Pyrmont were the subject of an urban renewal program. In 1988 the Sydney Monorail opened, connecting Darling Harbour to the city centre. With poor integration between the monorail and other transport modes and the increasing redevelopment of the Pyrmont peninsula – including the establishment of Sydney's first legal casino – it was decided to convert a disused section of the Metropolitan Goods railway line into a light rail line. A section of track between Pyrmont and Haymarket was upgraded and a new on street section was built to link the line to Central railway station. The line was set up as a public private partnership. It opened in August 1997, running between Central Station and Wentworth Park, Pyrmont. The private owner soon made proposals for a western extension continuing along the disused goods line, plus a new line through the city centre from Central to Circular Quay. The western extension opened in 2000, terminating at Lilyfield, but the company was unsuccessful in its attempts to develop a CBD line, which saw the development of light rail stagnate for the remainder of the decade. By contrast, the 2010s have seen major expansion and reform of light rail in Sydney including the announcement and delivery of multiple new infrastructure projects, integration of ticketing with the city's other transport modes, the introduction of new trams and the transfer of the network to full public ownership. The extensions announced during the decade total almost If all projects are completed, the network would expand in size from at the start of the decade to approximately .

Мемлекеттік-жекеменшік әріптестік

1994 жылдың наурыз айында Сидней жеңіл рельстік көлік компаниясы (SLRC) құрылды. SLRC компаниясына жеңіл рельстік жүйеге қатысты 30 жылдық концессия берілді, ол 2028 жылдың ақпанында Жаңа Оңтүстік Уэльс үкіметіне өтетін болды. Бұл келісім-шарт компанияға болашақ кеңейтулер мен қосылатын желілерге қатысты коммерциялық мәселелерге елеулі бақылау құқығын берді. Желіні пайдалану TNT Transit Systems компаниясына жүктелді, сонымен қатар олар Сидней монорельсінің иесі болды. SLRC 1998 жылдың тамызында CGEA Transport компаниясымен бірлескен кәсіпорын аясында TNT Transit Systems компаниясын сатып алды. Осының нәтижесінде CGEA Transport жеңіл рельстік көлік жөніндегі келісім-шартты қабылдады. CGEA Transport және оның ізбасарлары сол кезден бері қалалық жеңіл рельстік желіні басқарып келеді. 2001 жылдың басында Connex (1999 жылы CGEA Transport деп қайта аталды) монорельсті SLRC-ге сатты, бұл монорельс пен жеңіл рельстік көлікті біріктірілген меншікке көшірді және Metro Transport Sydney компаниясының құрылуына әкелді. Жаңа Оңтүстік Уэльс үкіметі 2012 жылдың наурыз айында Metro Transport Sydney компаниясын сатып алды және компания Transport for NSW бақылауына берілді. Бұл сатып алу жеңіл рельстік желіні кеңейту бойынша шарттық шектеулерді жойды және үкіметке Сидней конгресс-көрме орталығын қайта жаңарту жоспарларын ілгерілету үшін монорельстің құрылымын бөлшектеуге мүмкіндік берді.

Мемлекеттік меншік

2013 жылдың 1 шілдесінен бастап Metro Light Rail бренді, Жаңа Оңтүстік Уэльстегі қоғамдық көлік қызметтерін қайта брендтеу және қайта ұйымдастырудың бір бөлігі ретінде тоқтатыла бастады. Metro Transport Sydney компаниясын жабу және активтерін Transport for NSW компаниясына беру процесі 2014 жылдың қыркүйегінде аяқталды. Орталық қалалық аймақ және Оңтүстік-Шығыс Жеңіл темір жолы жайлы хабарланғаннан кейін, үкімет жаңа желінің құрылысын, сондай-ақ ішкі қалалық желінің екі желісін пайдалану және күтіп ұстауды қамтитын келісімшартты біріктіруге шешім қабылдады. 2014 жылдың желтоқсанында Transport for NSW келісімшартты ALTRAC Light Rail консорциумына тапсырды. Бұл, бұрынғы келісімшарт бойынша оператор болған Transdev Sydney компаниясының консорциум құрамында желіні пайдалану және күтіп ұстауды жалғастыруын қамтамасыз етті. Операциялық келісімшарт 2015 жылдың 1 шілдесінде күшіне енді және 2034 жылға дейін қолданылады. Ішкі Батыс Жеңіл темір жолын бақылауға алғаннан және Орталық қалалық аймақ және Оңтүстік-Шығыс Жеңіл темір жолын жариялағаннан кейін, үкімет Батыс Сиднейдің Паррамата қалашығының маңындағы бөлек желі құруға кірісті. Transdev сонымен қатар Ұлы Өзен қалалық Жеңіл темір жол консорциумының құрамында Паррамата желісін басқарады. Бұл келісімшарт құрылыс аяқталғаннан бастап сегіз жылға созылады, оны тағы да он жылға ұзарту мүмкіндігі бар.

Жылжымалы құрам

Бұрын Inner West Light Rail желісінің барлық қызметтері бір кластағы трамвайлармен жүзеге асырылған. Екінші класс CBD және Оңтүстік-Шығыс Жеңіл рельстік теміржол желілерінде қызмет көрсету үшін енгізілді. Жүйеде жұмыс істеген барлық көліктер буысты, төмен қабатты және екі бағытты болған. Жүйе стандартты өлшемдегі рельстерді және 750 вольт тұрақты токпен электрлендіруді пайдаланады. Екі желіде де платформалар мен вагондар арасындағы кеңістік, рельстің биіктігі мен ені, рельс дәлізі мен оның айналасындағы аралықтар, сондай-ақ трамвайлардың артқы доңғалақтары арасындағы қашықтық сияқты бірнеше параметрлер бойынша әртүрлі талаптар бар. Осының салдарынан, Inner West Light Rail (L1 Dulwich Hill) желісінде пайдаланылатын Urbos 3 трамвайлары CBD және Оңтүстік-Шығыс Жеңіл рельстік теміржол (L2 Randwick және L3 Kingsford) желілерінде қызмет ете алмайды. Дегенмен, CBD және Оңтүстік-Шығыс Жеңіл рельстік теміржолында пайдаланылатын Citadis 305 трамвайлары Inner West Light Rail желісінде жүруге қабілетті, себебі бұл көліктер тар. Бұл 2022 жылы Inner West Light Rail желісінде L1 Dulwich Hill бағытында Urbos трамвайлары уақытша тоқтатылған кезде Citadis трамвайларын пайдалануға да мүмкіндік берді.

Ішкі Батыс Жеңіл темір жолы

Иннер Вест Жеңіл теміржолының Дулуич төбесіне дейін ұзартылуынан кейін, қызметтерді қолдау үшін және 1997 жылы ашылған алғашқы бөлімнен бастап желіде қызмет көрсететін Variotram вагондарымен қатар жүруге көбірек жылжымалы құрам қажет болды. 2012 жылдың тамызында алты Urbos 3 вагонына тендер Construcciones y Auxiliar de Ferrocarriles (CAF) компаниясына тапсырылды. Бірінші бірлік 2013 жылдың 19 желтоқсанында Сиднейге келді және 2014 жылдың 24 шілдесінде пайдалануға берілді. Барлық вагондар тамыз айына дейін қызметке қосылды, содан кейін жалға алынған Urbos 2 вагондары Испанияға қайтарылды. 2015 жылдың маусым айының соңына дейін қосымша тапсырыстағы барлық Urbos 3 вагондары пайдалануға берілді. Urbos 3 вагондарының ұзындығы шамамен және әр жағында екі қос және екі бір есік бар. Бірінші партиядағы орындықтар көбінесе көлденең орналасқан – көлік құралының қабырғаларына перпендикуляр, 90 градус бұрышпен. Екінші партиядағы кейбір көлденең орындықтар бойлық орындықтармен ауыстырылды, бұл тұруға арналған орынды кеңейтті. Цифрлық дауыс хабарламалары және ішкі матрицалық дисплейлер келесі аялдама туралы ақпарат береді. Вагондардың стандартты сыйымдылығы 206 жолаушы, ал ең жоғары сыйымдылығы 272 адамды құрайды. Вагондардың нөмірлері: 2112, 2114–2124. 2113 нөмірінен бас тартты, себебі 13 санымен аяқталатын сандарға қатысты ырым-жырымдар бар, әсіресе Star казиносына жеңіл теміржолмен саяхаттайтын қытайлар арасында. 2021 жылдың маусым айында CAF компаниясымен төрт Urbos 100 (қазіргі Urbos 3 вагонының модификациясы) бес модульді вагонына келісімшарт жасалды. Жаңа вагондар 2023 жылы жеткізіле бастады және 2125–2128 нөмірленді, бұл желіде қолданылатын вагондардың нөмірлеуін жалғастырды. 2021 жылдың 28 қазанында, Urbos 3 вагондарының кейбіреулерінде жүйелі тексеру кезінде дәнекерлеулерде жарықтар анықталғаннан кейін, Иннер Вест Жеңіл теміржолындағы қызмет тоқтатылды. 2 қарашада 12 вагоннан тұратын Urbos 3 автопаркінің барлық вагондарында жарықтар табылғаны белгілі болды. 5 қарашада желі 18 айға дейін жабылатыны хабарланды, бұл автопаркті жөндеуге шығару үшін қажет болды. Бұл жарықтардың "алғашқы ойланғаннан гөрі ауыррақ" екені анықталды. Үкімет вагондарда "конструкциялық ақау" бар екенін және басқа операторлармен кеңесетінін мәлімдеді.

Following the extension of the Inner West Light Rail to Dulwich Hill, more rolling stock was needed to support services and run alongside the Variotrams that had been providing services on the line since the first section opened in 1997. A tender for six Urbos 3s was awarded to Construcciones y Auxiliar de Ferrocarriles (CAF) in August 2012. The first unit arrived in Sydney on 19 December 2013 and entered service on 24 July 2014. All were in service by August, allowing the leased Urbos 2s to be returned to Spain. All Urbos 3s from the additional order had entered service by the end of June 2015. The Urbos 3s are approximately long and feature two double and two single doors on each side. The seats on the first batch are generally in the transverse configuration – at 90 degrees to the sides of the vehicle. The second batch replace some of the transverse seats with longitudinal seating, providing more standing room. Digital voice announcements and internal dot matrix displays provide information about the next stop. They have a standard capacity of 206 passengers and a crush capacity of 272. The vehicles are numbered 2112, 2114–2124. 2113 was skipped due to superstition, particularly among the Chinese who travel to the Star casino by light rail, about numbers ending in 13. In June 2021, a contract with CAF for four Urbos 100 (the variant on the existing Urbos 3) five module unit was reported. The new vehicles began to be delivered in 2023, and are numbered 2125–2128, continuing the vehicle numbering used on the line. On 28 October 2021, service was suspended on the Inner West Light Rail after cracking in welds was discovered in some of the Urbos 3 vehicles during routine inspections. On 2 November, it was revealed that cracks had been found in the entire Urbos 3 fleet of 12 vehicles. On 5 November, it was announced the line would be closed for up to 18 months to allow the fleet to be withdrawn for repairs. These cracks were discovered to be "more significant than first thought". The government announced that there was a "design flaw" in the vehicles and they would be consulting other operators.

Параматта жеңіл рельсі

Паррамата жеңіл рельстік жолының 1-кезеңінде он үш Urbos 3 вагоны қызмет көрсетеді. Әрбір трамвай ұзын болып, 7 модульден құралған болады.

Цитадис 305

КБР және Оңтүстік-Шығыс Жеңіл теміржолын салу және пайдалану бойынша жеңімпаз консорциумның бөлігі ретінде Alstom алпыс Citadis 305 трамвайларын жеткізді. Әрбір көлік бес бөлімнен тұрады және олар жұптасып, жұптар түрінде жұмыс істейді. Жолдың бастапқы жоспарлары трамвайлардың шамамен ұзындығы және жеке бірліктер ретінде жұмыс істеуі көзделген. Джордж көшесінің Батерст көшесі мен Сиркулярлық кей арасындағы бөлігінде сымсыз жұмыс батареялық сақтау арқылы іске асырылуы тиіс еді. 2014 жылдың желтоқсанында Alstom компаниясының эксклюзивтік APS технологиясы батареялардың орнына қолданылатыны туралы хабарланды. Трамвайлардың ұзындығы да қысқартылатын болады, бірақ енді олар жұптар түрінде жұмыс істейтін болады, әр жұптың жалпы ұзындығы шамамен . Бірінші бірлік 2017 жылдың мамырында аяқталды. Алғашқы алтысы Францияның Ла-Рошель қаласында, қалған 54-і Испанияның Барселона қаласында өндірілді. Олар 001–060 нөмірлерімен таңбаланған. 2021 жылдың қараша айында жөндеу үшін Ішкі Батыс Жеңіл теміржолының барлық Urbos 3 паркі алынып тасталғаннан кейін, Citadis трамвайлары КБР және Оңтүстік-Шығыс Жеңіл теміржолынан қарызға алынып, 2021 жылдың желтоқсанынан бастап Ішкі Батыс Жеңіл теміржолында сынақтан өтті. Citadis көліктері 2022 жылдың 12 ақпанында Ішкі Батыс Жеңіл теміржолында жолға шығып, Urbos 3 паркі жөнделіп, қайта пайдалануға берілгенге дейін қызмет көрсетті.

Вариотрам

Желінің бастапқы жылжымалы құрамы 1997 жылы Ішкі Батыс Жеңіл рельстік жолының бірінші бөлігі ашылғанда пайда болған Variotram болды. Жеті неміс жасаған вагондар Adtranz компаниясы Данденонг қаласында жасады. Variotram модульдік конструкцияға ие және Сидней жүйесі үшін ұзартылды. Вагондардың сыйымдылығы 217 жолаушыны құрады, оның 74-і отыратын орындар еді. Біріншісі жеткізілім барысында апатқа ұшырап зақымданды және жөндеу үшін Мельбурнге қайтарылды. Тестілеу кезінде үш трамвайға дейін біріктіріліп, қажет болған жағдайда 600 жолаушыға дейін сыйымдылыққа қол жеткізілді. 2013 жылдың 7 қазанында Глебеде рельстен шығып, зақымданғаннан кейін 2106 нөміріндегі Variotram пайдаланудан шығарылды. Қалған алты Variotram 2015 жылдың бірінші жартысында Пенритте сақтауға қойылды. Transport Heritage NSW сақтап қалғаннан кейін, 2018 жылдың қазан айында 2107 Сидней трамвай мұражайының Loftus филиалына тапсырылды. Қалған бесеуі (2101–2105) 2018 жылдың басында жойылды.

Урбос 2

2014 жылы Ішкі Батыс жеңіл рельстік жолында төрт жалға алынған CAF Urbos 2 трамвайлары пайдалануға енгізілді. Олар желінің Дулвич-Хиллге дейін кеңейтілуімен бірге іске қосылып, Variotrams трамвайларын толықтырып, жолдағы қызметтердің жиілігін сақтауға мүмкіндік берді. Бұл төрт трамвай бұрын Испанияда қызмет еткен. Үш бірлік (2108–2110) 2006 және 2012 жылдар аралығында Vélez Málaga қаласында жұмыс істеді. Ал қалған бір трамвай (2111) Севильядан келді. Бірінші Urbos 2 трамвайы 2013 жылдың 4 қыркүйегінде Сиднейге жеткізілді. Жеткізілім қараша айында аяқталды. Трамвайлар 2014 жылдың 22 наурызында, Дулвич-Хиллге дейінгі кеңейту ашылуына бес күн бұрын жолға шықты. 2014 жылдың шілдесінде Urbos 3 трамвайлары енгізілгеннен кейін Urbos 2 трамвайлары қызметтен алынып, Испанияға қайтарылды. Трамвайлардың әр жағында төрт қос және екі жалғыз есік болды. Орындықтары жұмсақ төсенішсіз және көбінесе бойлық орналасуда жасалған, яғни көліктің корпусының қабырғаларына параллель орналасқан. Цифрлық дауыс хабарламалары және ішкі нүктелік матрицалық дисплейлер келесі аялдама туралы ақпаратты ұсынды.

Мүмкін болатын кеңейтулер

Бірнеше көлік дәліздері желінің қазіргі маршруттарынан асып түсуіне және дамуына зор мүмкіндік береді.

Анзак парадтары

Жаңа Оңтүстік Уэльс үкіметінің 2012 жылғы «Сиднейдің жеңіл рельстік көлігінің болашағы» атты саясаты құжатында Оңтүстік Анзак Парады дәлізі бойындағы CBD және Оңтүстік-Шығыс жеңіл рельстік көлігінің кеңейтілуін зерттеу ұсынылды. 2014 жылы алғашқы зерттеу жұмыстары басталды. Үш мүмкін нұсқа қарастырылды: Марубра торабына дейін кеңейту, Малабарға дейін кеңейту және Ла Перузға дейін кеңейту. Үкіметтің 2018 жылғы Үлкен Сидней қызметтері мен инфрақұрылым жоспарына Марубра торабына дейін кеңейту туралы ұсыныс енгізілді. Алайда, бұл кеңейту кем дегенде 10 жылға дейін іске асырылмайды.

Бейс ауданы

Бейс ауданы – Сидней қалалық орталығының батысында орналасқан үлкен жағалау аймағы. Жаңа Оңтүстік Уэльс үкіметі бұл аймақты жаңартуды жоспарлап отыр. Ауданның оңтүстік бөлігіне қазіргі Ішкі Батыс Жеңіл Рельс қызмет көрсетеді. 2015 жылдың қазан айында үкімет жариялаған жоспарлау құжатында жеңіл рельс желісінің солтүстік бөлігіне дейін ұзартылуы мүмкін екені, мүмкін Глейб аралы көпірін пайдалану арқылы іске асырылуы мүмкін екені айтылды. Үкіметтің 2018 жылғы Ұлы Сидней қызметтері мен инфрақұрылым жоспарына Лейххардт-Норттан Пирмонтқа, Бейс ауданы және Глейб аралы көпірі арқылы өтетін жаңа желінің ұсынысы енгізілді. Бұл желі екі аяқтамасында да қазіргі Ішкі Батыс Жеңіл Рельспен байланысады. Аталған желіні дамытуға кем дегенде 10 жыл уақыт қажет. Үкіметтің 2018 жылғы Ұлы Сидней қызметтері мен инфрақұрылым жоспары желіге нақты айқындалмаған ұзартуларды зерттеуді ұсынды. Бұл ұзартулар да кем дегенде 10 жыл бойы жүзеге асырылмайды. 2015 жылдың шілдесінде Жаңа Оңтүстік Уэльс көлік министрі Эндрю Констанс бұл аймаққа болашақта жеңіл рельс желісінің келуі мүмкін екенін мәлімдеді. Бұл Сидней қаласының қазан айында қаладан Грин-скверге жеңіл рельс желісін салу жоспарларын әзірлеу үшін 445 000 доллар бөлу туралы шешім қабылдауына себеп болды. Кеңес мүшелерінің бағалауынша, бұл жобаны іске асыруға 350-500 миллион доллар жұмсалады. 2023 жылы Сидней қаласы бұл ниетін өзінің "Қолжетімділік стратегиясы" жобасында қайта жаңартты, сонымен қатар жүйені Джордж көшесі мен Бродвейден Сидней университетіне қарай ұзарту жоспарларын да ұсынды. Әзірге ресми хабарламалар жасалмады және жұмыс та басталған жоқ.

Бонди

2011 жылы Уэверли кеңесі қазіргі инфрақұрылымды Бонди кету пункті мен Бонди жағажайына қосатын жеңіл рельстік жол желісін кеңейтуді жақтады. Кеңес AECOM компаниясына Бонди жағажайы мен Бонди кету пункті арасындағы (1-кезең) және қала орталығына (2-кезең) жеңіл рельстік жолды қайта енгізудің мүмкіндігін зерттеуді тапсырды, мақсаты жолаушыларды жаппай тасымалдау еді. Сондай-ақ, Транспорттық департаментке (Transport for NSW) Сидней жеңіл рельстік жол жоспарында қала орталығынан Бонди жағажайына дейінгі бағытты басымдыққа алуды сұрады.