Кіріспе

Саяси ғалым және ЦРУ сарапшысы Кеннет Майкл Поллак (1966 жылы туған) – АҚШ-тың бұрынғы ЦРУ барлау аналитигі және Таяу Шығыс саясаты мен әскери істерінің сарапшысы. Ол Ұлттық қауіпсіздік кеңесінде қызмет еткен және халықаралық қатынастар туралы бірнеше мақала мен кітап жазған. Қазіргі уақытта ол Америкалық кәсіпкерлік институтында тұрақты ғылыми қызметкер болып жұмыс істейді, "онда ол Таяу Шығыстың саяси-әскери мәселелерімен, әсіресе Иран, Ирак, Сауд Арабиясы және Перс шығанағы елдеріне ден қояды. Бұрын ол Брукингс институтының Таяу Шығыс саясаты орталығының аға ғылыми қызметкері және Albright Stonebridge Group компаниясының, жаһандық бизнес стратегиясымен айналысатын фирманың аға кеңесшісі болды.

Ерте өмір және білім

Еврей отбасында дүниеге келген Поллак 1988 жылы Йель университетін бакалавр дәрежесімен бітірді, ал 1996 жылы Барри Позеннің ғылыми жетекшілігімен MIT-тен докторлық диссертациясын қорғады.

Жеке өмір

Поллак Андреа Коппельге үйленген, ол белгілі тележурналист Тед Коппельдің қызы.

Мансап

Ол үкіметте әр түрлі қызметтер атқарған. 1988 жылдан 1995 жылға дейін ол Орталық барлау агенттігінде Ирак және Иран әскери мәселелері бойынша сарапшы болды. Ол АҚШ Ұлттық қауіпсіздік кеңесінде Таяу Шығыс және Оңтүстік Азия мәселелері жөніндегі директор болып бір жыл жұмыс істеді. 1999 жылы ол Пәрсе шығанағы мәселелері жөніндегі директор ретінде ҰҚК-ға қайта оралды. Ол сондай-ақ Ұлттық қорғаныс университетінде екі рет профессор болып қызмет еткен. Үкіметтен тыс жұмыста ол Брукингс институтындағы Таяу Шығыс саясаты жөніндегі Сабан орталығының зерттеу директоры болып жұмыс істеді. Алдында ол Сыртқы қатынастар кеңесінде ұлттық қауіпсіздік зерттеулерінің директоры қызметін атқарған. Ол жеті кітаптың авторы, олардың алғашқы екеуі 2002 жылы жарық көрді. Оның бірінші монографиясы "Соғыстағы арабтар" деп аталады, ол Екінші дүниежүзілік соғыс пен Парсы шығанағы соғысы аралығындағы жылдары алты араб мемлекетінің сыртқы саясатын қарастырады.

Иракқа шабуыл жасауды қолдау

Екінші кітабында "Қауіпті дауыл: Иракқа шабуыл жасаудың негізі" (2002 ж. жарық көрген), Поллак 1991 жылғы Парсы шығанағы соғысынан бері АҚШ-тың Иракқа қатысты әрекеттерінің тарихын толыққанды баяндайды. Ол АҚШ-тың Иракқа шабуыл жасауы керек екенін айтады және оны іске асыру жолдарын сипаттайды. Поллак Саддам Хусейннің саясатының тұрақсыздығы мен агрессивтілігіне байланысты, оған тағы бір қақтығысты бастамайды деген сенімді ұстау мүмкін емес екенін мәлімдейді. "Қауіпті дауыл" кітабында Поллак: "АҚШ-тың ендігі жалғыз тиімді және шынайы әрекеті – Ирак қарулы күштерін талқандау, Саддам режимін құлату және елді жаппай қырып-жою қаруларынан тазалау үшін Иракқа толыққанды басып кіру болып табылады" деп жазады. Поллак: "АҚШ-тың жүздеген миллиард доллар жұмсауы екіталай, тіпті ондаған миллиард доллар да жұмсалмауы мүмкін" деп болжайды. Сондай-ақ, ол: "Америкалық әскерлер арасындағы қаза болжамдарын асыра бағаламау керек. Босниядағы АҚШ әскерлері жау әрекеттерінен бірде-бір қаза тапқан жоқ, себебі олар күшті қорғау ісінде өте ұқыпты және шебер болды" дейді. Поллак либералдарды Ирак соғысының қажеттілігіне көндіруге ықпал етті. 2003 жылы "Нью-Йорк Таймс" газетінің редакторы Билл Келлер Ирак соғысын қолдап былай деп жазды: "Клинтонның Ұлттық қауіпсіздік кеңесінің сарапшысы Кеннет Поллак, оның Иракқа шабуыл жасау туралы аргументі осы маусымдағы ең ықпалды кітап саналады, ол соғысқа бейім, бірақ мырза Бушқа қатысты алаңдаушылық сезінетін әрбір либералға зияткерлік тұғыр берді". "Лос-Анджелес Таймс" газетінің либерал жазушысы Мэтью Иглесиас та Поллақтың ықпалын растады: "Әрине, біздің арамызда 2002 жылы Поллақтың "Қауіпті дауыл: Иракқа шабуыл жасаудың негізі" атты кітабын оқып, АҚШ-тың Саддам Хусейннің дамыған ядролық қару бағдарламасын (іс жүзінде болмаған) тарату үшін Иракқа шабуыл жасауы керек дегенге көз жеткізгендер, енді тағы да бізден жоғары тұрғандардың пікіріне мойынсұнуға аздап наразы болар. Көптеген адамдар оның Иракқа шабуыл жасауды қолдағанын сынады, соның ішінде Таяу Шығыс тілшісі Роберт Фиск "Қауіпті дауылды" соғысқа дейінгі әскери әрекеттер туралы "пікірталасқа" ең көп үлес қосқан деп атады және оны 2005 жылы жарық көрген "Цивилизация үшін Ұлы соғыс" кітабының таңдамалы библиографиялық бөліміне қосты, себебі осы кітап "американдықтарды шабуыл жасауға көндіруге жасалған тымырсық әрекеттерді қаншалықты нақты және бұрмаланған түрде көрсеткенін" көрсету үшін жасалған. Көптеген сыншылар, сондай-ақ кітапты шабуылды қолдау үшін пайдаланғандардың көпшілігі "Қауіпті дауылда" соғыстың артықшылықтары мен кемшіліктері туралы теңдеңдікті сақтаған баяндаманы елемеді. 2003 жылғы 5 наурызда "Slate" басылымынан Крис Сюэллентроп атап өткендей: "Қауіпті дауыл" жарық көргеннен кейін алты ай өткен соң, Поллақтың кітабы Буш әкімшілігінің соғысқа баруға тым құлшынып баруын сынағандай көрінеді, сонымен қатар оны қолдайды. Кітаптың қосымша тақырыбы "Ауғанстанды қайта құру, Аль-Каиданы жою, Израиль мен Палестинаны бейбітшілікке бастау, содан кейін бір-екі жылдан кейін, кейбір дипломатиялық әрекеттерден кейін Иракқа шабуыл жасау" болуы керек еді. Интервьюларда және мақалаларда Поллак әлі де соғысты қолдайды, қазір бармағаннан жақсы дейді. Бірақ оның кітабы Буштің соғысқа қатысу жолын көрсетпегенін айтуға болады. Поллак Сюэллентроптың мақаласына жауап беріп, көптеген адамдар оның кітабының кіші тақырыбын ғана оқығанға көңілі толмағанын айтты, ол оның таңдауы емес еді. Ол сондай-ақ: "Буш әкімшілігі бізді осы жолмен қаншалықты алға жылжытты, менің ойымша, биыл соғысқа барудан басқа амал жоқ. Дегенмен, мен әкімшіліктің коалиция құру дипломатиясы мен қоғамдық дипломатиясын нашар жүргізгенін ойлаймын және бұл соғыстан кейінгі жаңару мен болашақтағы дағдарыстарға одақтастар табу қабілетімізге қатты әсер етеді деп алаңдаймын". Кейін Поллак 2007 жылы генерал Дэвид Петреус ұсынған Ирак соғысына әскерлерді көбейтуді қатты қолдады, бұл Ирак халқының қауіпсіздігін жақсартуға, Ирактың үкіметтік қабілетін арттыруға, жұмыспен қамту бағдарламаларын дамытуға және оның азаматтарының күнделікті өмірін жақсартуға көмектесетін АҚШ құрлық әскерлерін жинауға әкелді. Ол өз аргументтерін 2007 жылдың маусым айында "Нью-Йорк Таймс" газетінде жариялаған "Біз жеңе алатын соғыс" мақаласында келтірді, ол Брукингс институтының қызметкері Майкл Э. О'Хэнолонмен бірлесіп жазылған.

Басқа басылымдар

2004 жылы оның үшінші кітабы "Персиялық жұмбақ" жарық көрді. Иракқа қатысты көзқарастарына қарамастан, "Персиялық жұмбақ" кітабында ол Иранмен қарым-қатынаста күш қолдану қаупінің қажеттігін айтқанмен, күшпен режимді өзгертуден гөрі дипломатия арқылы мәселені шешудің тиімдірек екенін мәлімдеді. Себебі Иран саясаткерлері экономиканы жақсартуға ұмтылатын прагматиктер мен АҚШ-тың шабуылынан қорқатын және ядролық қару іздейтін консерваторлардың арасында бөлінген. Ол АҚШ осы айырмашылықты пайдаланып, өзіне тиімді келісімге қол жеткізе алатынын атап өтті. Сондай-ақ, консерваторлардың жетекшісі, Жоғарғы Лидер Әли Хаменеидің Саддам Хусейннен айырмашылығы, рационалды және тәуекелге жол бермейтін саясаткер екенін, демек Иран ядролық қаруға ие болған жағдайда да, Саддам Хусейнге қарағанда оны тоқтату мүмкін екенін айтты. 2007 жылы Поллак Даниэль Л. Байманмен бірлесіп "Things Fall Apart: Containing the Spillover from an Iraqi Civil War" кітабын жазды. Бұл кітапта соңғы 12 азаматтық соғыс талданып, этникалық азаматтық соғыстардың көрші мемлекеттерге "таралуының" алты негізгі себебі анықталды. Поллак пен Байманның пікірінше, мұндай таралудың салдары шағын әсерлерден бастап, өте ауыр проблемаларға (мысалы, басқа азаматтық соғыстардың тууы немесе көрші мемлекеттер арасындағы өңірлік соғыстардың басталуы) дейін жете алады. Бірақ, алғашқы мәліметтер АҚШ-тың Ирактың толыққанды азаматтық соғысқа ұшыруына дайын болу керектігін көрсетіп отыр. Кітапта АҚШ пен оның одақтастарының Иракты "қоршау" стратегиясын құрудың он үш жолы ұсырылды. Бұл стратегия, егер АҚШ елді тұрақтандыруға тырысып, сәтсіз болған жағдайда, Ирактағы азаматтық соғыстың Персия шығанағы аймағын тұрақсыздандырмауына мүмкіндік берер еді. Поллак пен Байман мұндай стратегияны іске асырудың өте қиын екенін, себебі бұрынғы американдық әрекеттердің және тарихи жағдайлардың салдары бар екенін айтты. Сонымен қатар, олар мұндай стратегияның АҚШ үшін ең нашар нұсқа емес екенін, өйткені Персия шығанағындағы АҚШ-тың мүдделері соншалықты маңызды болғандықтан, Вашингтон таралудың салдарына барынша тырысуы керек екенін мәлімдеді. Ол Atlantic Monthly және Foreign Affairs сияқты басылымдарда көптеген мақалалар жариялады және Сенаттың Сыртқы істер комитеті алдында бірнеше рет куәлік берді. Қазіргі уақытта ол Джорджтаун Сыртқы істер мектебінде Таяу Шығыстың/Персия шығанағының қауіпсіздік мәселелері және әскери талдау курстарын оқытады. Поллақтың бесінші кітабы "Шөлден шығу жолы: Таяу Шығыста АҚШ-тың ұлы стратегиясы" 2008 жылдың шілдесінде жарық көрді. Армия журналында жарияланған мақалада, Ирактағы Ұлттық қауіпсіздік күштерінің бұрынғы қолбасшысы, АҚШ армиясының зейнеткері Джеймс М. Дубик кітапты Американың Таяу Шығыстағы маңызды мүдделерін анық сипаттайтын және аймақтық ашу мен наразылықты тудыратын әлеуметтік проблемаларға байланысты туындайтын қауіптер туралы нақты дәлелдер келтіретін еңбек деп бағалады. Поллак АҚШ пен оның одақтастарына Таяу Шығыс елдерін саяси, экономикалық және әлеуметтік реформаларды біртіндеп жүргізуге ынталандырып, қолдау көрсетуді ұсынады. Бұл реформалар сырттан таңылмай, іштен туындауы керек, аймақ халқының құндылықтарын, дәстүрлерін, тарихын және ұмтылыстарын көрсететін, батыстың болжамдары емес, реформа мен тұрақтылықтың бір-бірін жоққа шығармайтын, керісінше нығайтатын және ақыр соңында бір-біріне қажетті екенін ескеруі керек.

Шымкенттегі шұғыл әрекет

АҚШ үкіметінің айыптамасы Поллактың Америка-Израиль істер жөніндегі комитетінің (AIPAC) бұрынғы қызметкерлері Стив Дж. Розен мен Кит Вайсманға AIPAC-тың тыңшылыққа қатысты дау кезінде ақпарат бергені туралы мәлімдеме жасады. 2009 жылдың сәуір айында айыптама алынып тасталды.