Сэмюэл Хантингтон: Американ саясаттанушысы және ғалымы
Samuel P. Huntington
Сэмюэл Хантингтон (1927-2008) – американдық саясаттанушы, «Цивилизациялар қақтығысы» теориясының авторы. Саяси даму, мәдениеттер аралық қарым-қатынас саралануы.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Американдық саясаттанушы және ғалым (1927–2008)
American political scientist and academic (1927–2008)
Сэмюэль Филлипс Хантингтон (18 сәуір, 1927 – 24 желтоқсан, 2008) – американдық саясаттанушы, кеңесші және ғалым. Ол Гарвард университетінде жарты ғасырдан астам уақыт жұмыс істеді, онда Гарвардтың халықаралық қатынастар орталығының директоры және Альберт Дж. Уэзерхед III университетінің профессоры болды. Джимми Картер президенттігі кезінде Хантингтон Ұлттық қауіпсіздік кеңесінің қауіпсіздік жоспарлау координаторы қызметін атқарды. Хантингтон ең қатыгездік теориясымен танымал – 1993 жылғы «Цивилизациялар қақтығысы» (COC деп те аталады), ол Солтүстік соғыстан кейінгі жаңа әлемдік тәртіпті сипаттайды. Ол болашақтағы соғыстар елдер арасында емес, мәдениеттер арасында болады деп мәлімдеді, сондай-ақ исламдық цивилизация Батыстың әлемге үстемдігіне ең үлкен қауіп болады деген пікірді айтты. Хантингтон американдықтардың азаматтық-әскери қатынастар, саяси даму және салыстырмалы үкімет туралы көзқарастарын қалыптастыруға үлкен үлес қосты. Ашық оқу жобасы мәліметінше, Хантингтон саяси ғылым курстарының оқу бағдарламаларында ең көп сілтеме жасалған екінші автор болып табылады.
Samuel Phillips Huntington (April 18, 1927December 24, 2008) was an American political scientist, adviser, and academic. He spent more than half a century at Harvard University, where he was director of Harvard's Center for International Affairs and the Albert J. Weatherhead III University Professor. During the presidency of Jimmy Carter, Huntington was the White House Coordinator of Security Planning for the National Security Council. Huntington is best known for his 1993 theory, the "Clash of Civilizations" otherwise known as COC, of a post–Cold War new world order. He argued that future wars would be fought not between countries, but between cultures, and that Islamic civilization would become the biggest threat to Western domination of the world. Huntington is credited with helping to shape American views on civilian military relations, political development, and comparative government. According to the Open Syllabus Project, Huntington is the second most frequently cited author on college syllabi for political science courses.
Ерте өмір және білім
Хантингтон 1927 жылғы 18 сәуірде Нью-Йорк қаласында дүниеге келді. Ол Дороти Санборнның (қыз есімі Филлипс) ұлы, ол әңгімелер жазушы, ал Ричард Томас Хантингтон – қонақүйлер саласының журналдарын шығарушы. Оның әкесінің әкесі Джон Санборн Филлипс болды. 18 жасында Йель университетін үздік бітірді. 1946 жылғы сәуірден 1947 жылғы мамырға дейін АҚШ армиясында қызмет етті және Вирджиния штатындағы Форт-Эустис әскери базасында орналасты. Содан кейін Чикаго университетінде магистр дәрежесін алып, Гарвард университетінде докторлық диссертациясын қорғады, онда ол 23 жасында оқытушылық қызметін бастады. Збигнев Бжезинскиймен бірге, оған да профессорлық қызметтен бас тарту туралы хабарланғаннан кейін, Нью-Йорктегі Колумбия университетіне көшті. 1959 жылдан 1962 жылға дейін Колумбия университетінде үкімет кафедрасының доценті болды, сонымен қатар соғыс және бейбітшілік зерттеулер институатының орынбасар директоры қызметін атқарды. Хантингтон мен Уоррен Демиан Маншель «Шетелдік саясат» журналын бірлесіп құрды және редакциялады. Хантингтон 1977 жылға дейін бас редактор болып қызмет етті. Хантингтонның тұңғыш маңызды еңбегі – «Әскер және мемлекет: азаматтық-әскери қатынастар теориясы мен саясаты» (1957) кітабы, ол жарық көрген кезде көп дау тудырды, бірақ қазір американдық азаматтық-әскери қатынастар саласындағы ең ықпалды кітап ретінде танылған. Ол «Өзгеріп келе жатқан қоғамдағы саяси тәртіп» (1968) еңбегімен танымал болды, бұл еңбек модернизация теориясының экономикалық және әлеуметтік прогресс жақында ғана отаршылдықтан құтылған елдерде тұрақты демократияны құруы мүмкін деген дәстүрлі пікірін сынға алды. Ол сондай-ақ 1976 жылы Үшжақты комиссия жариялаған «Демократияның дағдарысы: демократияны басқару мүмкіндігі» атты есептің авторларының бірі болды. 1977 жылы оның досы Бжезинский – Джимми Картер әкімшілігінде Ұлттық қауіпсіздік жөніндегі кеңесші болып тағайындалғаннан кейін – Хантингтонды Ұлттық қауіпсіздік кеңесінің қауіпсіздік жоспарлау координаторы қызметіне шақырды. Ол 1978 жылдың соңына дейін бұл қызметте болды. Хантингтон МТИ семинары XXI-де оқытушы болып жұмыс істеді. 2007 жылы зейнеткерлікке шыққанға дейін студенттерге дәріс берді.
Huntington was born on April 18, 1927, in New York City, the son of Dorothy Sanborn (née Phillips), a short story writer, and Richard Thomas Huntington, a publisher of hotel trade journals. His grandfather was publisher John Sanborn Phillips. He graduated with distinction from Yale University at age 18. He served in the U. S. Army from April 1946 to May 1947 and was stationed at Fort Eustis, Virginia. He then earned his master's degree from the University of Chicago, and completed his PhD at Harvard University, where he began teaching at age 23. Along with Zbigniew Brzezinski, who had also been denied tenure, he moved to Columbia University in New York. From 1959 to 1962 he was an associate professor of government at Columbia, where he was also associate director of their Institute of War and Peace Studies. Huntington and Warren Demian Manshel co founded and co edited Foreign Policy. Huntington stayed as co editor until 1977. Huntington's first major book was The Soldier and the State: The Theory and Politics of Civil Military Relations (1957), which was highly controversial when it was published, but at present is regarded as the most influential book on American civil military relations. He became prominent with his Political Order in Changing Societies (1968), a work that challenged the conventional opinion of modernization theorists, that economic and social progress would produce stable democracies in recently decolonized countries. He also was co author of The Crisis of Democracy: On the Governability of Democracies, a report issued by the Trilateral Commission in 1976. In 1977, his friend Brzezinski – who had been appointed National Security Adviser in the administration of Jimmy Carter – invited Huntington to become White House Coordinator of Security Planning for the National Security Council. He served in this position until the end of 1978. Huntington served as an instructor at MIT Seminar XXI. He continued to teach undergraduates until his retirement in 2007.
Жеке өмір
Хантингтон әйелі Нэнси Аркелянмен 1956 жылғы президенттік үміткер Адлай Стивенсон үшін бірге дайындаған сөйлеу кезінде танысты. Олардың Николас және Тимофей есімді екі ұлы болды. Хантингтон азаматтық-әскери қатынастардың жалпы теориясын ұсынады. Хантингтон объективті азаматтық бақылау теориясын ұсынады, соған сәйкес қарулы күштерді бақылаудың ең тиімді жолы – оларды кәсіби деңгейге жеткізу.
Huntington met his wife, Nancy Arkelyan, when they were working together on a speech for 1956 presidential candidate Adlai Stevenson. They had two sons, Nicholas and Timothy. Huntington presents a general theory of civil–military relations. Huntington proposes a theory of objective civilian control, according to which the optimal means of asserting control over the armed forces is to professionalize them.
Өзгеріп жатқан қоғамдағы саяси тәртіп
1968 жылы АҚШ-тың Вьетнамдағы соғысы ең қызу шағына жеткен кезде, Хантингтон «Өзгеріп келе жатқан қоғамдардағы саяси тәртіп» атты еңбегін жариялады. Бұл еңбек алдыңғы онжылдықта дамушы елдерге қатысты АҚШ саясатына ықпал еткен жаңғыру теориясын сынап бағалады. Хантингтон қоғам жаңғырған сайын күрделене түсетінін және тәртіпсіздікке ұшырайтынын айтты. Егер осы тәртіпсіздікті тудыратын әлеуметтік жаңғыру процесі саяси және институционалдық жаңғыру процесімен үйлеспесе – яғни жаңғырудың салдарына төтеп бере алатын саяси институттарды құру процесімен – нәтижесінде зорлық-зомбылыққа соқтыруы мүмкін. 1970 жылдары Хантингтон демократиялық және диктаторлық үкіметтерге кеңесші болды. 1972 жылы Бразилияда Медичи үкіметінің өкілдерімен кездесті, бір жыл өткен соң «Саяси шиделуге қатысты ұсыныстар» атты есеп жариялады. Бұл есепте тым жылдам саяси либерализацияның қауіптерін ескертіп, біртіндеп либерализацияны және Мексиканың институционалдық-революциялық партиясының үлгісіндегі күшті партиялық мемлекет құруды ұсынды. Ұзаққа созылған кезеңнен кейін Бразилия 1985 жылы демократиялық мемлекетке айналды. 1980 жылдары Хантингтон Оңтүстік Африка режиміне бағалы кеңесші болды. Ол саяси тәртіп туралы идеяларын апартеидті реформалау және күшейіп келе жатқан қарсылықты басу үшін «жалпы стратегияны» құруға пайдаланды. Хантингтон Оңтүстік Африка билеушілерін реформаны жүзеге асыру үшін мемлекеттің репрессивтік күшін арттыру қажеттігіне (сол кезде полиция зорлық-зомбылығы, сотсыз ұстау және азаптау кірген) көндірді. Ол Оңтүстік Африка тыңдаушыларына реформа процесінде «екіұштылық, алдау, қате есептер және мақсатты түрде көз жұму» қажеттігін айтты. Осылайша ол апартеидті жою емес, «реформалау» жобасына қолдауын білдірді. Хантингтон Бразилияны табысқа жеткен ел деп жиі айтатын, 1988 жылы Америкалық саяси ғылым қауымдастығының президенттік мәлімдемесінде өзінің ролін атап өтті. Британдық саясаттанушы Алан Хупер сияқты сыншылар қазіргі Бразилияда партиялық жүйенің әсіресе тұрақсыз екенін атап өтті, онда Луис Инасио Лула да Силваның Жұмысшы партиясы бақылауға қарсы күресте пайда болды. Сонымен қатар, Хупер қазіргі Бразилияда азаматтық қатысудың нашарлығы саяси қатысудың жоғарыдан төменге қарай жүзеге асырылуының салдары екенін мәлімдеді.
In 1968, just as the United States' war in Vietnam was becoming most intense, Huntington published Political Order in Changing Societies, which was a critique of the modernization theory which had affected much US policy regarding the developing world during the prior decade. Huntington argued that as societies modernize, they become more complex and disordered. If the process of social modernization that produces this disorder is not matched by a process of political and institutional modernization—a process which produces political institutions capable of managing the stress of modernization—the result may be violence. During the 1970s, Huntington was an advisor to governments, both democratic and dictatorial. During 1972, he met with Medici government representatives in Brazil; a year later he published the report "Approaches to Political Decompression", warning against the risks of a too rapid political liberalization, proposing gradual liberalization, and a strong party state modeled upon the image of the Mexican Institutional Revolutionary Party. After a prolonged transition, Brazil became democratic during 1985. During the 1980s, he became a valued adviser to the South African regime, which used his ideas on political order to craft its "total strategy" to reform apartheid and suppress growing resistance. He assured South Africa's rulers that increasing the repressive power of the state (which at that time included police violence, detention without trial, and torture) can be necessary to effect reform. The reform process, he told his South African audience, often requires "duplicity, deceit, faulty assumptions and purposeful blindness." He thus gave his imprimatur to his hosts' project of "reforming" apartheid rather than eliminating it. Huntington frequently cited Brazil as a success, alluding to his role in his 1988 presidential address to the American Political Science Association, commenting that political science played a modest role in this process. Critics, such as British political scientist Alan Hooper, note that contemporary Brazil has an especially unstable party system, wherein the best institutionalized party, Luiz Inácio Lula da Silva's Workers' Party, emerged in opposition to controlled transition. Moreover, Hooper claims that the lack of civil participation in contemporary Brazil results from that top down process of political participation transitions.
Үшінші толқын
1991 жылы жарық көрген «Үшінші толқын: ХХ ғасырдың соңындағы демократиялану» атты кітабында Хантингтон 1974 жылы Португалиядағы төңкерістен бастап демократияланудың үшінші толқыны басталды деген тұжырым жасады. Бұл құбылыс Еуропа, Латын Америкасы, Азия және Африканың 60-тан астам елінде демократиялық өзгерістерге ұшыраған жаһандық үрдісті көрсетеді. Хантингтон осы кітабы үшін 1992 жылы Луисвилл университетінің Граумайер сыйлығына ие болды.
In his 1991 book The Third Wave: Democratization in the Late Twentieth Century, Huntington made the argument that beginning with Portugal's revolution during 1974, there has been a third wave of democratization which describes a global trend which includes more than 60 countries throughout Europe, Latin America, Asia, and Africa which have undergone some form of democratic transition. Huntington won the 1992 University of Louisville Grawemeyer Award for this book.
Біз кімміз және иммиграция
Хантингтонның соңғы кітабы "Біз кімбіз? Американың ұлттық ерекшелігіне қатысты сын-тегеуріндер" 2004 жылдың мамыр айында жарық көрді. Кітапта американдық ұлттық ерекшеліктің мәні және, Хантингтонның пікірінше, латын американдықтардың көптеп көшіп келуінен туындаған мәдени қауіп талқыланады. Ол бұл жағдайдың "Америка Құрама Штаттарын екі халыққа, екі мәдениетке және екі тілге бөліп тастауы мүмкін" екенін айтады. Осы кітапта ол Американы иммигранттарды "ағылшын тіліне бейімдеуге" және "латын американдық және ислам иммигранттарының қауіп-қатерінен сақтану үшін" АҚШ-ты "протестанттық діндерге" қайта оралуға шақырады. Академиялық журнал "Саясат перспективаларында" жарияланған кітап туралы рецензияда UCLA Public Affairs мектебінің деканы Гэри М. Сегура бұл кітапты оның бөлініс тудыратын көзқарастары мен сөздеріне байланысты әлеуметтік ғылым деп санауға болмайтынын мәлімдеді. Сегура сондай-ақ Хантингтонның академиялық лауазымына байланысты осы кітапты жазуын кешіруге болмайтынын айтты, бұл еңбек ғылыми зерттеу емес, тек қана poleмикалық туынды екенін баса көрсетті.
Huntington's last book, Who Are We? The Challenges to America's National Identity, was published in May 2004. Its subject is the meaning of American national identity and what he describes as a cultural threat from large scale immigration by Latinos, which Huntington says could "divide the United States into two peoples, two cultures, and two languages". In this book, he called for America to force immigrants to "adopt English" and the US to turn to "Protestant religions" to "save itself against the threats" of Latino and Islamic immigrants. In a book review for the academic journal Perspectives on Politics, Gary M. Segura, Dean of the UCLA School of Public Affairs, asserted that the book should not be considered social science because of its divisive views and rhetoric. Segura also called Huntington's writing of the book unforgivable on account of Huntington's academic position, saying that the work was a polemic rather than a work of scholarship.
Ұлттық ғылым академиясы туралы дау
1986 жылы Хантингтон Ұлттық ғылым академиясының мүшелігіне ұсынылды. Бұл ұсынысқа Йель университетінің математигі Серж Ланг қарсылық көрсетті, ол математик Нил Коблицтің еңбектерінен шабыттанды. Коблиц Хантингтонды математиканы тиімсіз пайдалануда және жалған ғылыммен айналысуда деп айыптаған еді. Ланг Хантингтон тарихи фактілерді бұрмалап, өз қорытындыларын сенімді ету үшін псевдоматематика қолданды деп мәлімдеді. Лангтың күш-жігері нәтижелі болды; Хантингтон екі рет ұсынылып, екі рет те қабылданбады. Осы оқиғалардың толық сипаттамасы Лангтың 1998 жылғы "Challenges" кітабының алғашқы 222 бетін құрайтын "Академия, журналистика және саясат: құжаттамалық зерттеу: Хантингтон ісі" атты еңбегінде жарияланды. Хантингтонның Гарвард профессоры және Гарвардтың Халықаралық қатынастар орталығының директоры ретіндегі беделі оның NAS мүшелігіне қабылданбауы туралы кеңінен жариялым жасауға себеп болды, оның ішінде The New York Times және The New Republic басылымдарында жарық көрді. Оның қолдаушыларының бірі – 1978 жылы Альфред Нобельді еске алу үшін Экономика ғылымдары саласындағы Sveriges Riksbank сыйлығының лауреаты Герберт А. Саймон болды. Саймон мен Коблиц "Математикалық интеллект" журналының бірнеше санында пікір алмасты, ал басқа математиктер "Редакторға хаттар" рубрикасы арқылы талқылауға қосылды.
In 1986, Huntington was nominated for membership to the National Academy of Sciences. The nomination was opposed by Serge Lang, a Yale University mathematician inspired by the writings of mathematician Neal Koblitz, who had accused Huntington of misusing mathematics and engaging in pseudo science. Lang claimed that Huntington distorted the historical record and used pseudo mathematics to make his conclusions seem convincing. Lang's campaign succeeded; Huntington was twice nominated and twice rejected. A detailed description of these events was published by Lang in "Academia, Journalism, and Politics: A Case Study: The Huntington Case" which occupies the first 222 pages of his 1998 book Challenges. Huntington's prominence as a Harvard professor and director of Harvard's Center for International Affairs led to significant media coverage of his defeated nomination to the NAS, including by The New York Times and The New Republic. His supporters included Herbert A. Simon, a 1978 laureate of the Sveriges Riksbank Prize in Economic Sciences in Memory of Alfred Nobel. Simon and Koblitz debated in multiple issues of Mathematical Intelligencer, with other mathematicians joining in through Letters to the Editors column.