Боинг AGM-69 SRAM: АҚШ-тың ядролық қаруының тарихы мен қауіпсіздігі
AGM-69 SRAM
Boeing AGM-69 SRAM – АҚШ әуе күштерінің ядролық қаруы. Кеңес Одағының ПВО-сын жоюға арналған, B-52 бомбалаушыларымен қолданылған. Қорғаныс қабілетін арттырды.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Boeing AGM 69 SRAM (Short Range Attack Missile) – ядролық әуеден жерге шабуылдайтын зымыран. Оның ұшу қашықтығы – дейін, және АҚШ Әуе күштерінің стратегиялық бомбалаушыларына кеңестік әуе кеңістігіне жер-әуе қорғанысын жою арқылы енуге мүмкіндік беруді көздеді. SRAM ескі AGM 28 Hound Dog алысқа шабуылдайтын зымыранының орнын басу үшін жасалған. Hound Dog өте ірі зымыран болатын, оны B-52 ұшақтары ғана жұптап алып жүретін. Сондықтан кейбір ұшақтар кеңестік зымыран және радарлық бекеттерді басып тастауға, ал қалғандары стратегиялық нысандарға шабуыл жасауды жалғастыруға міндеттелді. SRAM анағұрлым кішкентай болғандықтан, оны басқа қарулармен бірге алып жүруге болады, бұл бір ғана ұшақтың нысандарына дейін ядролық жол ашуына мүмкіндік берді. SRAM 1972 жылы қолданысқа түсті және B-52, FB-111A және B-1B сияқты бірнеше ұшақтармен пайдаланылды. 1980 жылдың қыркүйегінде жерде болған өрт жарылыс бөлігінің қауіпсіздігіне қатысты алаңдаушылық туғызды, ал 1990 жылы қауіпсіздік тексерулері жүргізілген кезде уақытша қызметтен алынды. Тексерулер көрсеткендей, зымырандардың бірнеше қозғалтқыштарында жарықтар пайда болған, олар ұшырылғанда жарылуы мүмкін еді. SRAM 1993 жылы қызметтен шығарылды. Оның орнына AGM 131 SRAM II және жаңа W89 жарылғышы келтірілуі тиіс болған, бірақ бағдарлама Суық соғыстың аяқталуымен тоқтатылды.
The Boeing AGM 69 SRAM (Short Range Attack Missile) was a nuclear air to surface missile. It had a range of up to , and was intended to allow US Air Force strategic bombers to penetrate Soviet airspace by neutralizing surface to air missile defenses. The SRAM was designed to replace the older AGM 28 Hound Dog standoff missile which was tasked with the same basic role. The Hound Dog was a very large missile that could only be carried in pairs by the B 52, so some aircraft were tasked with suppressing Soviet missile and radar sites while others would carry on to strike their strategic targets. The SRAM was so much smaller that a number could be carried along with other weapons, allowing a single aircraft to blast a nuclear path through to its targets. The SRAM entered service in 1972 and was carried by a number of aircraft, including the B 52, FB 111A, and the B 1B. In September 1980 a ground fire raised concerns about the safety of the warhead, and in 1990 they were temporarily removed from service while safety checks were carried out. These revealed a number of the missiles' rocket motors had developed cracks that could have resulted in them exploding when launched. The SRAM was removed from service in 1993. The weapon was to be replaced by the AGM 131 SRAM II and the new W89 warhead, but the program was terminated at the end of the Cold War.
Тарих
Әуе күштері 1950 жылдардың ортасынан бері әуе қорғаныс нысандарына шабуыл жасау үшін орта қашықтықтағы зымыран идеясын қарастырып келді. Бұл тұжырымдама, АҚШ Стратегиялық әуе қолбасшылығының (SAC) бомбалаушы паркіне күшті қауіп төндірген SA-2 зымыранының кеңестік әскерге енгізілуімен маңыздырақ атанды. Осы міндетті орындауға жасалған алғашқы әрекет 1956 жылы тұңғыш рет ұшқан GAM-67 Crossbow зымыранына әкелді. Бірақ Crossbow-тың дыбыс жылдамдығынан төмендеуі, оның бомбалаушыдан қашықтау ұшуына және тиімді болуына мүмкіндік бермеді. Үстін-басқа зымыран, яғни Longbow әзірленуде болғанмен, соңында ол да тоқтатылды. Бұл рөлді, ақырында, AGM-28 Hound Dog зымыраны – әлдеқайда ірі, үстін-басқа жылдамдықты зымыран орындады. Hound Dog екі мақсатқа қызмет етті: қорғаныс нысандарына шабуыл жасау, сондай-ақ стратегиялық нысаналарға қарсы алыстан шабуылдау үшін қолданылатын зымыран ретінде, осылайша бомбалаушылардың нысанаға жақын ұшу қажеттілігі болмады. Дегенмен, Hound Dog өте үлкен болғандықтан, B-52 бомбалаушысы тек екі данасын ғана тасымалдай алатын, тіпті басқа қаруларын толығымен алып тастаған жағдайда ғана. Контр-қорғаныс міндетіне арналған, тиімді жүйеге үлкен қажеттілік болды.
The Air Force had been considering the idea of a medium range missile to attack air defense sites since the mid 1950s. This concept became more important with the Soviet introduction of the SA 2 missile, which presented a serious threat to the United States Air Force Strategic Air Command's (SAC) bomber fleet. The first attempt to address this role led to the GAM 67 Crossbow, which flew for the first time in 1956. However, the Crossbow's subsonic speed meant it could not get far enough ahead of the bomber to be useful. A supersonic development, the Longbow, was under development, but ultimately cancelled as well. The role was finally filled by the AGM 28 Hound Dog, a much larger supersonic missile. The Hound Dog served the dual purpose of attacking defense sites as well as being a stand off missile to use against strategic targets so that the bombers did not have to approach them. However, Hound Dog was so large that only two could be carried by a B 52, and only if it removed all other weapons. A more practical system specifically for the counter defense role was highly desirable.
AGM-69A SRAM
Қаруды 1964 жылы Стратегиялық әуе қолбасшылығы тапсырыс етті, ал AGM 69A SRAM келісім-шарты 1966 жылы Боинг компаниясына берілді. Сынақтар кезіндегі кешігулер мен техникалық кемшіліктерден кейін, 1971 жылы жаппай өндіріске кірістіріліп, 1972 жылдың тамызында қолдануға берілді. Оны B-52, FB-111A және 1986 жылдан бастап қысқа мерзімге Техас штатындағы Dyess әуе базасында орналасқан B-1B ұшақтары тасымалдады. SRAM зымырандарын 1993 жылдың соңына дейін Оңтүстік Дакотадағы Ellsworth әуе базасында, Солтүстік Дакотадағы Grand Forks әуе базасында және Канзас штатындағы McConnell әуе базасында орналасқан B-1B ұшақтары да тасымалдады. SRAM инерциялық навигациялық жүйемен және радарлық биіктікөлшегішпен жабдықталған, бұл зымыранды жартылай баллистикалық немесе жер бетіне жақын траектория бойынша ұшыруға мүмкіндік берді. SRAM ұшу кезінде бір "маңызды маневр" жасауға қабілетті болды, бұл оған бағытын өзгертіп, өзінен кейін қалған нысаналарды шабуылдауға мүмкіндік берді, кейде бұл "иықтан атып шабуыл" деп аталды. Зымыранның ықтимал дөңгелек қатесі (CEP) шамамен 1400 фут (427 м) құрады, ал ең жоғарғы ұшу қашықтығы болды. SRAM W69 жарылғыш бөлігін тасымалдады, оның күші шамамен болды. 1980 жылдың қыркүйегінде Солтүстік-Шығыс Солтүстік Дакотадағы Grand Forks әуе базасында дайындық күйінде болған B-52H ұшағында үш сағатқа созылған қанатта өрт шықты, ол кешкі желдің күшімен тұтанды. Желдің бағыты фюзеляжға параллель болды, онда SRAM зымырандары негізгі бөлімде орналасқан болуы мүмкін. Сегіз жылдан кейін қару-жарақ сарапшысы Роджер Батцел АҚШ Сенатының жабық отырысында жел бағытының өзгеруі конвенциялық жарылысқа және радиоактивті плутонийдің кеңінен таралуына әкелуі мүмкін екенін куәландырды. AGM 69A зымыран 1993 жылы жарылғыш бөлігі мен зымыран қозғалтқышының қауіпсіздігіне байланысты күмәндердің күшеюіне байланысты қызметтен шығарылды. Қатты отынды зымыран қозғалтқышына қатысты үлкен алаңдаушылықтар болды, өйткені бірнеше қозғалтқышта отынның жарылуы байқалды, бұл жылдар бойындағы жылу мен суықтың алмасуына байланысты деп есептелді. Отынның жарықтары тұтанған кезде катастрофалық бұзылуға әкелуі мүмкін еді.
The requirement for the weapon was issued by the Strategic Air Command in 1964, and the resultant AGM 69A SRAM contract was awarded to Boeing in 1966. After delays and technical flaws during testing, it was ordered into full production in 1971 and entered service in August 1972. It was carried by the B 52, FB 111A, and, for a very short period starting in 1986, by B 1Bs based at Dyess AFB in Texas. SRAMs were also carried by the B 1Bs based at Ellsworth AFB in South Dakota, Grand Forks AFB in North Dakota, and McConnell AFB in Kansas up until late 1993. SRAM had an inertial navigation system as well as a radar altimeter which enabled the missile to be launched in either a semi ballistic or terrain following flight path. The SRAM was also capable of performing one "major maneuver" during its flight which gave the missile the capability of reversing its course and attacking targets that were behind it, sometimes called an "over the shoulder" launch. The missile had a circular error probable (CEP) of about 1400 feet (427 m) and a maximum range of The SRAM carried the W69 warhead with an estimated yield of A decade earlier in September 1980, A B 52H on alert status at Grand Forks AFB in northeastern North Dakota experienced a wing fire that burned for three hours, fanned by evening winds of The wind direction was parallel to the fuselage, which likely had SRAMs in the main bay. Eight years later, weapons expert Roger Batzel testified to a closed U. S. Senate hearing that a change of wind direction could have led to a conventional explosion and a widespread scattering of radioactive plutonium. The AGM 69A was retired in 1993 over growing concerns about the safety of its warhead and rocket motor. There were serious concerns about the solid rocket motor, when several motors suffered cracking of the propellant, thought to occur due to the hot/cold cycling year after year. Cracks in the propellant could cause catastrophic failure once ignited.
Жалпы
Гунстон, Билл (1979). Әлемдік зымырандар мен ракеталардың суреттелген энциклопедиясы. Лондон: "Саламандер кітаптары".
Gunston, Bill (1979). Illustrated Encyclopedia of the World's Rockets & Missiles. London: Salamander Books.