Коимбра университеті: Португалияның ежелгі оқу ошағы

Кіріспе

Коимбра мемлекеттік университеті, Португалия.

Коимбра университетінің ғасырлар бойындағы түлектерінің арасында Португалияның ұлттық ақыны Луис де Камоэс, математик Педро Нуньес, көптеген мемлекет қайраткерлері, премьер-министрлер және Португалия президенттері, сондай-ақ Нобель сыйлығының лауреаты Антонио Эгас Монис болған.

Тарих

Университет 1290 жылы король Динис тарапынан құрылды немесе бекітілді, ол Лиссабонда Studium Generale (Estudo Geral) деген атпен бастау алды. Scientiae thesaurus mirabilis, университеттің құрылуын жариялаған корольдық жарғы сол жылдың 1 наурызында жарық көрді, алайда Португалиядағы алғашқы университетті құруға әрекеттер 1288 жылдан бері жасалып келді; осылайша ол Иберия түбегіндегі осындай мекемелердің екіншісі болып табылады. Папаның растауы да 1290 жылы (сол жылдың 9 тамызында) IV Николайдың паптығы кезінде берілді. Папалық бұйрыққа сәйкес, теология факультетінен басқа, барлық "заңды" факультеттер құрылуы мүмкін болды. Осылайша, өнер, құқық, канондық құқық және медицина факультеттері бірінші болып құрылды. Дегенмен, ол Лиссабонда ұзаққа тоқтаған жоқ. 1308 жылы, мүмкін, шіркеуден тәуелсіздік алу мәселелеріне байланысты (сол кездегісідей, шіркеу мен саяси билік арасындағы қарым-қатынас шиеленіскен еді) және қала тұрғындары мен студенттер арасындағы қақтығыстарға байланысты университет Коимбраға көшті. Бұл қалада білім берудің бай дәстүрі бар еді, өйткені ол Санта-Крус монастырының өте табысты мектебіне үй иесі болды. Университет "Estudos Velhos" деп аталатын жерде орналасты, ол қазіргі Бас кітапхана орналасқан жерге шамамен сәйкес келеді. 1338 жылы Афонсу IV патшалығы кезінде ол тағы да Лиссабонға көшірілді, содан кейін 1354 жылы қайта оралды, бұл жолы қала толыққанды дамып жатқан орталыққа. 1377 жылы король Фернандоның тұсында ол тағы да Лиссабонға көшірілді, онда ол бір жарым ғасырдан астам уақыт бойы орналасты. Теология факультетіне рұқсат беру осы кезеңде болған болуы мүмкін. 1537 жылы Жоан III (1521–57) патшалығы кезінде университет Коимбраға көшірілді, ол 1597 жылы патшалық отбасыдан сатып алынған Алкачова сарайына орналасты. Сол кезеңде маңызды реформалар жүргізілді. Университет және оның кітапханасының барлық кітаптары Лиссабоннан Коимбраға көшірілді. Бұрын испандық Саламанка университетіне қатысы бар жаңа факультеттердің көпшілігі бастапқыда Коимбрада тұрақты жұмысқа орналаспады, ал кейіннен профессорлар көбінесе көшпеді. Бұрын әртүрлі ғимараттарға шашырап кеткен факультеттер "Паласио дель Рейде" біріктірілді, сонымен қатар басқа да жаңа және беделді испан профессорлары шақырылды. Теология факультетінде Альфонсо де Прадо мен Антонио де Фонсека, соңғысы Париж докторы; құқық факультетінде атақты канонист Мартин де Азпилкуэта (Доктор Наваррус), Мануэль де Коста және Антонио Франсиско Суарес, үшеуі де Саламанкадан. Бұл арада Франсиско Франко (Жоан III-нің жеке дәрігері) және Родриго Рейнозо Медицина мектебінде сабақ берді. Классикалық тілдер мен әдебиеттерді Colegio de la Artes-те оқытылды, онда профессорлар айтыс-тартысқа арналған атақты трактаттың авторы (De arte rhetorica libri tres, ex Aristotele, Cicerone et Quintiliano praecipue deprompti) сабақ берді; бұл колледж, бастапқыда тәуелсіз болды, ақырында теология колледжімен біріктірілді және иезуиттерге тапсырылды. Оның алғашқы профессорларының бірі шотландтық латын тілінің шебері Джордж Бьюкенен болды, кейін Джон Нокстың ізбасары және Мария Стюартты сынаушы. Сан-Педро және Сан-Паулу колледждері оқытушылық мансабын жалғастыруды көздеген түлектер (дәрігерлер) үшін құрылды; басқа колледждер әртүрлі діни ордендердің студенттерін қабылдады. 1770 жылы (23 желтоқсан) король Жозе I, амбициялы Маркиз де Помбальдың бастамасымен, университетті қайта ұйымдастыруға жауапты комиссия тағайындады. Бұл комиссия екі жаңа факультет құруды ұсынды: математика және табиғаттану, теологияның ескі факультеттерін сақтап қалды, канондық құқық, азаматтық құқық және медицина. Алайда, соңында бұрынғы және осы уақытқа дейін табысты иезуит колледжі медицина факультетіне берілді, өйткені ол өзінің клиникалары мен зертханаларынан пайда көретін еді, содан кейін 1759 жылы Қоғам Португалиядан қуылған кезде тәркіленді (Коимбра университетінің колледждері). Коимбра университетінде иезуиттер кезеңінде оқылатын негізгі кітаптардың бірі - Аристотель туралы 11 томдық ықпалды Cursus conimbricenses, Португалия королі Иоанн III Париж университетіне бәсекелесу үшін жасаған еңбек. [1]

The university was founded, or ratified, in 1290 by King Dinis, having begun its existence in Lisbon with the name Studium Generale (Estudo Geral). Scientiae thesaurus mirabilis, the royal charter announcing the institution of the university was dated 1 March of that year, although efforts had been made at least since 1288 to create this first University in Portugal; it is thus the second oldest of such establishments in the Iberian Peninsula. The papal confirmation was also given in 1290 (on 9 August of that year), during the papacy of Nicholas IV. In accordance with the papal bull, all the "licit" faculties, with the exception of that of Theology, could be established. Thus the Faculties of Arts, Law, Canon Law and Medicine were the first to be created. It was, however, not to remain in Lisbon for long. In 1308, likely due to problems of emancipation from the Church (relations between the latter and the political power being somewhat strained at the time) and conflicts between the inhabitants of the city and the students, the university moved to Coimbra. This town already had old traditions in education, being home to the highly successful school of the Monastery of Santa Cruz. The university was then established on the site known as "Estudos Velhos", which corresponds roughly to the area where the Main Library now stands. In 1338, during the reign of Afonso IV, it was once again transferred to Lisbon, from whence it returned in 1354, this time to the centre of the town which was then in full expansion. In 1377, during the reign of King Fernando, it was transferred yet again to Lisbon, where it would remain for over a century and a half. The authorization for a Faculty of Theology probably dates from this period – around 1380. In 1537, during the reign of João III (1521–57), the university moved definitively to Coimbra, where it was installed in the Alcaçova Palace which was subsequently purchased from the royal family in 1597. During the same 1521 57 period, significant reforms were carried out. Both the university as an institution, and all of its library's books were moved from Lisbon to Coimbra. Most of the new faculty, previously affiliated to the Spanish University of Salamanca, was initially not tenured at Coimbra and, subsequently, professors did not generally relocate. Faculties, hitherto scattered in different buildings, were brought together in the "Palacio del Rey", while other new and prestigious Spanish professors were also invited. At the faculty of Theology taught Alfonso de Prado and Antonio de Fonseca, the latter a doctor of Paris; at the faculty of Law, the famous canonist Martin de Azpilcueta (Doctor Navarrus), Manuel de Costa, and Antonio Francisco Suárez, all three from Salamanca. Meanwhile, Francisco Franco (chamber physician to John III) and Rodrigo Reinoso taught at the School of Medicine. Classical languages and literatures were taught by professors such as Cipriano Suárez, the author of a famous treatise on rhetoric (De arte rhetorica libri tres, ex Aristotele, Cicerone et Quintiliano praecipue deprompti), at the Colegio de la Artes, which young students learnt as a preparation for further academic studies; this college, independent at first, was eventually merged with the college of Theology, and entrusted to the Jesuits. One of its first professors was the Scotch Latinist George Buchanan, later a follower of John Knox and a reviler of Mary Stuart. The colleges of Sao Pedro and São Paulo were founded for graduates (doctors) intending to pursue teaching careers; other colleges received students of various religious orders. In 1770 (23 December), King José I, following the ambitious Marquis de Pombal's initiative, appointed a commission in charge of reorganizing the university. This commission advised the creation of two new faculties, Mathematics and Natural philosophy, leaving intact the older faculties of Theology, Canon law, Civil law, and Medicine. In the end, however, the former and hitherto successful Jesuit college was turned over to the faculty of Medicine, as it would profit from its clinics and laboratories, before being finally confiscated at the time of the expulsion of the Society from Portugal, in 1759 (Coimbra University colleges). Among the main readings at the University of Coimbra during the Jesuit period were the books composing the influential Cursus conimbricensesa group of 11 volumes on Aristotle produced as part of King John III of Portugal's efforts to rival the University of Paris. [1]

XVIII ғасырда корольдіктің министрі Помбаль маркизі университетте, әсіресе ғылымдарды оқытуда, өзінің ағартушылық және антиклерикалық сенімдеріне сәйкес түбегейлі реформалар жасады. Көптеген онжылдықтар бойы ол Португалиядағы жалғыз университет болды, 1290 жылы құрылғаннан бастап 1559 жылға дейін (Эворадағы университет 1559 және 1759 жылдар аралығында жұмыс істеді) және 1759 және 1911 жылдар аралығында (Лиссабон университеті мен Порто университеті 1911 жылы құрылды). Коимбра университетінің ұзақ тарихы мен бұрынғы басымдығы оны Португалиядағы маңызды ықпал ортасы етіп жасады, тек білім беру ғана емес, сонымен қатар саяси және әлеуметтік салаларда да. Еуропалық жоғары білім жүйелерінің біртіндеп жақындасуына қатысты алғашқы қадамдар 1998 жылы Франция, Италия, Ұлыбритания және Германиядағы жоғары білім саласындағы министрлердің қатысуымен қол қойылған Сорбонна декларациясымен жасалды, ал кейін 1999 жылы Болонья декларациясы қол қойылды. Болонья процесі, еуропалық жоғары білім кеңістігін құруға бағытталған, салыстырмалы дипломдық құрылымды, ортақ сапаны қамтамасыз ету стандарттарын енгізу және студенттер мен оқытушылардың қозғалғыштығын ынталандыру арқылы Еуропадағы жоғары білімде маңызды революция болды. Ғлобалдану, технологиялық өзгерістер және тапшы дағдылы еңбек күші үшін күшейген халықаралық бәсекелестік еуропалық жоғары білім мекемелерін әлемдік деңгейде тартымды және бәсекеге қабілетті етудің маңыздылығын атап көрсетті. Еуропалық жоғары білім нарығының жақсы интеграциясы еуропалық университеттер арасындағы бәсекелестікті күшейтті, инновациялар жасау және АҚШ экономикасына жете алу үшін қажетті жағдай. Португалияда Коимбра университеті 2006 жылдан 2007/2008 жылға дейін жаңа Болонья процесінің моделін қабылдауды кейінге қалдыруға (бірнеше бағдарламалар үшін ұлттық консенсусқа қол жеткізілген жағдайларды қоспағанда) сапа мен академиялық адалдықтың ең жоғары стандарттарын сақтай отырып, көшуді жүзеге асыру үшін шешім қабылдады. 2008/2009 оқу жылында ғана университет толығымен 8 факультетіндегі жаңа бағдарламаларды қабылдады.

In the 18th century, the Marquis of Pombal, Minister of the kingdom, made radical reforms in the university, especially regarding the teaching of sciences, in accordance to his Enlightenment and anticlerical creed. During many decades it was the only university in Portugal, since its foundation in 1290 until 1559 (a university in Évora operated between 1559 and 1759), and again between 1759 and 1911 (University of Lisbon and University of Porto were created in 1911). The long history and past predominance of the University of Coimbra made it an important focus of influence in Portugal, not only educational, but also political and social. Initial steps towards some convergence of European higher education systems were taken with the signature of the Sorbonne declaration by the ministers in charge of higher education in France, Italy, the United Kingdom and Germany, in 1998, and later, in 1999, with the signature of the Bologna declaration. The Bologna process, aimed at creating a European Higher Education Area by implementing a comparable degree structure, common quality assurance standards and by promoting the mobility of students and faculty members, was a major revolution in Europe's higher education. Globalization, technological change and increased international competition for scarce high skilled labor highlighted the importance of making European higher education institutions attractive and competitive worldwide. A more integrated European Higher Education Market enhanced competition between European universities—a necessary condition for producing leading edge innovations and for catching up with the US economy. In Portugal, the University of Coimbra decided to defer the adoption of the new Bologna Process model from 2006 to 2007/2008 (with exceptions authorized for a few programs on which a national consensus for change had been reached among institutions) in order to make the transition maintaining the highest standards of quality and academic integrity. Only in the 2008/2009 school year did the entire university fully adopt the new programs within its 8 faculties.

Студенттер

Студенттерді «Associação Académica de Coimbra» (AAC) студенттік одағы ұсынады. 1887 жылдың 3 қарашасында құрылған ол Португалиядағы ең көне университет студенттік одағы, халыққа ұнамайтын мемлекеттік саясатқа қарсы күрестің ұзақ тарихына ие, соның нәтижесінде көрнекті саясаткерлер мен зиялылар қалыптасты. Оның құрамында көптеген спорт және мәдени бөлімдері, сондай-ақ бірқатар дербес ұйымдар бар, бұл оған өте белсенді әлеуметтік өмірді қамтамасыз етеді. AAC Коимбра университеті студенттерінің сабақтан тыс білімін дамытудың маңызды құрылымы және қаланың маңызды мекемесі болып табылады. Ол театр, кино, радио және телеарналар, музыка, хор өнері, журналистика, филателия, сондай-ақ академик есу, жеңіл атлетика және тағы да басқа көптеген спорт түрлері сияқты іс-шараларды ұйымдастырады. Кез келген студент, тіпті кейде студент емес адамдар да осы бөлімдерге қатыса алады.

Калуродағы қабылдау бөлмесі

Португалияда үйге оралу рәсімі Recepção ao Caloiro (Жаңадан келгендерді қарсы алу) деп аталады. Оған 19-шы ғасырда Коимбра университетінде пайда болған көптеген шаралар мен дәстүрлер кіреді. Бұл жаңа студенттерді, бірінші курс студенттерін (caloiros) қарсы алу ретінде қарастырылады және Португалияның университет қалаларында оқу жылының басында өтеді. Португалияның барлық классикалық мемлекеттік университеттерінде бұл рәсім жыл сайын тойланады. Басқа, дәстүрлі емес немесе кішігірім оқу орындары да түрлі деңгейде осы шараларға қатысады. Жаңадан келгендерді қарсы алу үшін студенттердің көшедегі шеруі, концерттер және спорттық жарыстар ұйымдастырылады. Португалияның бірнеше ірі университеттерінде ұйымдастырылатын көше шеруі Latada деп аталады, ал оның аты бірінші курс студенттерінің аяқтарына қалайы банкаларды байлау дәстүрінен шыққан (portugal тілінде "lata" сөзі – қалайы банка).

Тарих

"Жазғы оқушыларды қарсы алу" (Recepção ao Caloiro, португал тілінде университетке қайта оралу) тарихы 19 ғасырға дейін жетеді. Ол кезде Коимбра университетінің құқық студенттері оқу жылын аяқтағандарына деген қуанышын мүмкіндігінше шулы түрде білдіру қажеттігін сезінді, қолдарындағы барлық нәрсені пайдаланды, әсіресе шу шығаратын қаңқаларды, осыдан "Қаңқалар шеруі" атауы пайда болды.

Беделі

Коимбра университетінің оқыту және зерттеу саласындағы беделі тәуелсіз сыртқы рейтингтер мен есептерде расталған. The Times Higher Education Supplement (2007 QS World University Rankings, QS – Quacquarelli Symonds бойынша) Коимбра университеті португал тілінде сөйлейтін елдердегі университеттер арасында 3-орынды иеленді (Сан-Паулу университеті мен Кампинас университетінен кейін) және жалпы әлемдік рейтингте 318-орынға тұрды. 2006 жылы ол португал тілінде сөйлейтін елдердегі университеттер арасында бірінші орынды иеленді. Қазіргі таңда Португалияда бірінші, португал тілінде сөйлейтін елдердегі университеттер арасында 3-орынды және әлем бойынша 394-орынды (жаратылыстану ғылымдарында 234-орын, инженерлік және АТ саласында 260-орын, әлеуметтік ғылымдарда 282-орын, өнер және гуманитарлық ғылымдарда 290-орын, өмір ғылымдарында 325-орын) иеленді. Сонымен қатар, университетте 70 түрлі ұлттан студенттер оқиды; студенттерінің шамамен 20% шетелдік студенттер, бұл оны Португалиядағы ең халықаралық университеттердің біріне айналдырады. 2000-жылдардың ортасында салынған суперкомпьютер Milipeia деп аталды, ол 528 процессор мен 1000 ГБ жадты пайдаланды. Оның сыйымдылығы содан бері кеңейтілді. Университет суперкомпьютерінің негізгі міндеттеріне молекулалық биология, генетика, бөлшектер физикасы, астрофизика, математика, инженерлік, геофизика, конденсирленген зат физикасы және т.б. салаларындағы модельдеу және есептеулер кіреді. Коимбра университетінің зерттеушілерімен қатар, Португалияның басқа да ғылыми қауымдастығының мүшелеріне де Milipeia-мен жұмыс істеуге рұқсат беріледі. Университет Португалияда академиялық туыстық байланыстың ең жоғары деңгейіне ие ұлттық университет ретінде танымал, оның 80% жұмысқа алынған профессорлық-оқытушылар құрамы Коимбра университетінде докторлық дәрежесін алған. Бұл фактор Юридикалық факультетте (100%) және Медициналық факультетте (97%) ең айқын байқалады.

Курстарды ұйымдастыру және олардың ұзақтығы

Оқу жылы қазан айында басталып, шілдеде аяқталады. 2004 жылы Португалиядағы бірінші университеттердің бірі ретінде бітіру мерзімін шектеді. Білім беру бағдарламаларының аяқталуына белгілі бір ең төменгі және ең жоғарғы мерзімдер белгіленген. 4 жылдық бағдарламалар үшін алғашқы тіркелген күннен бастап 6 жыл, ал 6 жылдық бағдарламалар үшін (мысалы, медицина) – 8 жыл мерзім беріледі. Осы мерзімнен кейін студенттер оқу курстарының барлық құнын төлеуге міндетті. 2002/2003 оқу жылында бакалавриатта оқу ақысы жылына 356 евроны құрады. 2004/2005 оқу жылында ол жылына 880 евроға, ал 2005/2006 оқу жылында жылына 901,23 евроға дейін өсті, бұл мемлекеттік университеттерге заңмен рұқсат етілген ең жоғары мөлшері. Оқу мерзімі шектелуіне және оқу ақысының өсуіне қарамастан, университет жыл сайын көптеген түлектерді қабылдап келеді. Португалиядағы басқа университеттер сияқты, бірақ политехникалық институттардан және көптеген жеке университеттерден өзгеше, университетте жұмыскерлерге арналған арнайы сабақтар немесе кешкі сабақтар жоқ. Ғылым және технология, құқық және экономика факультеттеріндегі кейбір пәндерде сыныптар тығыз болып, орын жетіспеушілік жиі кездеседі. Мұндай жағдайларда студенттер сабақ кезінде тұруға немесе тіпті сыртта қалуға мәжбүр болады. Осы факультеттерде оқудан бас тарту көрсеткіші ең жоғары, ал диплом алу үшін орташа уақыт ең ұзақ. 1990 жылдардың соңы мен 2000 жылдардың басында салынған жаңа ғимараттар, кампустың кеңеюі және жаңғыртылған инфрақұрылымдар осы мәселелердің көп бөлігін шешті.

Қабылдау

Қабылдау қатаң түрде біліктілік негізінде жүзеге асырылады, ал университеттің бірнеше факультеті орташа көрсеткіштен жоғары таңдаулылығымен белгілі. Конкурсқа қатысушылардың ішінде іріктеу жасау үшін *numerus clausus* жүйесі қолданылады. Медицина, фармация, биомедициналық инженерия және сәулет сынды бағдарламаларға қабылдану өте қиын процесс болып табылады және орта мектептен алынған ең төменгі орташа балл, сондай-ақ қабылдау емтихандарының нәтижелері талап етіледі, бұл көрсеткіш әдетте 200 баллдық жүйе бойынша 170-тен 200-ге дейін ауыспайды. Қабылдау көрсеткіші факультеттен немесе кафедрадан әлдеқайда өзгеше болуы мүмкін. Шетелдік үміткерлердің үміткерлер тізіміндегі үлесі көбінесе 10 пайыздан асады және олар өздерінің туған мемлекетінде жеткен нәтижелері немесе Португалия мен шетелдік үкіметтер арасындағы екіжақты келісімдер арқылы бағаланады. Сонымен қатар, үлкен жастағы азаматтарға (23 жастан асқан үміткерлерге), спортшыларға, басқа білім беру мекемелерінен диплом алғандарға, басқа білім беру мекемелерінен студенттерге (академиялық көшу), бұрынғы студенттерге (қайта қабылдау) және т.б. қатысты ерекше қабылдау процедуралары бар, олар әр факультет немесе кафедра белгілеген нақты стандарттар мен ережелерге бағынады.

Танымал мәдениетте

1759 жылы алғаш рет жарық көрген Вольтердің "Кандид" повесінің 6-тарауында баяндаушы Коимбра университетінің "бірнеше адамды ақырын, салтанатты түрде тірідей өртеу жердің дірілдеуін тоқтатудың сенімді жолы" деген шешім қабылдағанын айтады. "Тинтиннің оқиғалары" комикстер сериясында Сеньор Педро Жоао Дос Сантос – Коимбра университетінің португал физигі. Ол Арктика мұхитында құлаған метеориттен үлгілерді алу мақсатымен Децимус Фостл басқарған экспедициялық топқа қатысқан. Ол тек "Тинтиннің оқиғалары" кітабының оныншы томы – "Ататын жұлдыз" шығармасында ғана көрінеді. Бұл оқиға 1941 жылдың қазанынан 1942 жылдың мамырына дейін Бельгияның басты франкоязылық газеті Le Soir-де күнделікті жарияланды.